Bαλκάνια

Υπάρχει ο εύκολος τρόπος. Μπαίνεις στο αυτοκίνητό σου, πηγαίνεις σε ένα εργοτάξιο ή σε μια νεόκτιστη εκκλησία, βγαίνεις έξω χωρίς μάσκα, σφίγγεις τα χέρια των συγκεντρωμένων, δίνεις το σακάκι σου σε έναν από αυτούς, λες σε έναν άλλον ότι σου θυμίζει έναν φίλο σου που τον φωνάζουν «Γιώργο το αγριογούρουνο», ρωτάς έναν συνταξιούχο αν εισέπραξε την τελευταία αύξηση και διαβεβαιώνεις το πλήθος ότι αν ο υπουργός, που έχει μείνει στο αυτοκίνητο, δεν λύσει τα προβλήματά τους, θα τον αφήσεις εκεί. Κι όλα αυτά σε απευθείας μετάδοση, φυσικά, με το σχετικό καθημερινό βίντεο να είναι διαθέσιμο στον λογαριασμό σου στο Facebook.

Σε ορισμένες χώρες, μάλιστα, ο τρόπος αυτός, εκτός από εύκολος, είναι και αποτελεσματικός. Ο Μπόικο Μπορίσοφ, για τον οποίο έγραψε τα παραπάνω ο ειδικός απεσταλμένος της «Monde», ήρθε και πάλι πρώτος στις χθεσινές εκλογές στη Βουλγαρία και μετά την αποχώρηση της Μέρκελ θα είναι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην Ευρώπη. Κι ας είχαν δημοσιευτεί φωτογραφίες του που τον απεικόνιζαν να κοιμάται γυμνός με ένα πιστόλι στο προσκέφαλο και το συρτάρι του κομοδίνου του γεμάτο με 500δόλαρα. Κι ας είναι βουτηγμένη όλη η πολιτική τάξη σε σκάνδαλα, εξαιτίας των οποίων διαδήλωναν για μήνες πέρυσι οι Βούλγαροι ζητώντας την παραίτηση του πρωθυπουργού.

Ετσι εννοούν τη δημοκρατία ορισμένοι πολιτικοί. Κι έτσι τους επιβραβεύει ένα μέρος του εκλογικού σώματος. Μιλάμε βέβαια για μια χώρα που πέρασε πολλές δεκαετίες κάτω από τον σοβιετικό ζυγό, γεγονός που έχει αφήσει ανεπούλωτα τραύματα στην κοινωνία. Το ίδιο συμβαίνει, τηρουμένων των αναλογιών, με την Ουγγαρία και την Πολωνία. Τα καθεστώτα τους είναι αυταρχικά, είναι ανελεύθερα, αλλά αναβαπτίζονται κάθε τόσο μέσα από την προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία.

Η Ελλάδα γλίτωσε ευτυχώς αυτή την τύχη στη μοιρασιά της Γιάλτας. Παρά τους διχασμούς και τις εκτροπές, ανέπτυξε τη δημοκρατία της. Παρά τα παιχνίδια της με τη φωτιά, απέφυγε την καταστροφή. Επαιξε καταλυτικό ρόλο η συμμετοχή της στην Ευρώπη. Μέτρησε η ψυχραιμία που έδειξαν τις κρίσιμες στιγμές οι πολιτικές δυνάμεις. Αποφασιστική σημασία είχε όμως και η ωριμότητα των πολιτών, που στον λαϊκισμό δεν χαρίστηκαν ποτέ, όποιο χρώμα κι αν είχε.

Τα θεωρούμε δεδομένα όλα αυτά, αλλά δεν είναι. Η πανδημία διαψεύδει για άλλη μια φορά την εικόνα των καλών και των κακών μαθητών της Ευρώπης. Λάθος υπολογισμούς έκαναν η Γερμανία και η Αυστρία, όχι η Ελλάδα. Το μεγαλύτερο κίνημα αρνητών συναντάται στη Γαλλία. Και όσο κι αν στενοχωρεί αυτό τον Αλέξη Τσίπρα, η σημερινή κυβέρνηση δεν θα παρακάμψει την ευρωπαϊκή διαδικασία για να παραγγείλει ένα εμβόλιο όπως το Sputnik V, που δεν έχει ακόμη λάβει επίσημη έγκριση.

Eπειδή, εκτός από Βουλγαρία, και παρά τη σημερινή τριμερή, δεν είμαστε ούτε Σερβία. Μισό αιώνα μετά το διάσημο σαββοπουλικό τραγούδι, εδώ δεν είναι πια Βαλκάνια. Ευτυχώς.