Ηχοδύναμα

Ευγένιος Ορμαντι, Ορχήστρα της Φιλαδέλφειας: Οι ηχογραφήσεις στην Κολούμπια, Sony, 120 cd

Ο κόσμος της μουσικής περίμενε πολλά χρόνια μέχρι τη στιγμή που θα ερχόταν μία τέτοια έκδοση: όλες οι ηχογραφήσεις του Ευγένιου Ορμαντι στην αμερικανική Κολούμπια, με την Ορχήστρα της Φιλαδέλφειας. Ομως, προσοχή: όσο και αν δεν είναι εμφανές στο λεκτικό της έκδοσης, μιλάμε εδώ για τη μονοφωνική πρώτη περίοδο του Ορμαντι με τη Φιλαδέλφεια, μέχρι το 1958. Οχι για την επόμενη, που είναι και πολύ πιο γνωστή σήμερα στη δισκογραφία, για τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, στην CBS και την RCA. Μιλάμε δηλαδή για την πρώτη από τις τρεις μεγάλες δισκογραφικές ενότητες του μαέστρου που, πάντως, έχουν και οι τρεις πραγματοποιηθεί με την ίδια ορχήστρα – και αυτό είναι κάτι πολύ σπάνιο στη δισκογραφία, όπως σπάνια υπήρξε και η επί περίπου μισό αιώνα θητεία του Ορμαντι ως επικεφαλής μίας από τις σπουδαιότερες αμερικανικές ορχήστρες. Που του οφείλει τη διαμόρφωσή της: ο περίφημος «Ηχος της Φιλαδέλφειας» χτίστηκε αρχικά από τον Λέοπολντ Στοκόφσκι, αλλά στη συνέχεια οριστικοποιήθηκε και διατηρήθηκε από τον Ορμαντι, ο οποίος συνήθιζε να παραλλάσσει τη ρήση του Λουδοβίκου: «Ο ήχος της Φιλαδέλφειας είμαι εγώ».

Το γεγονός ότι εδώ το επίκεντρο είναι η πρώτη περίοδος των ηχογραφήσεων του μαέστρου και της Ορχήστρας του, έχει τα θετικά και τα αρνητικά του. Τα δεύτερα, είναι φυσικά τα προφανή, που συνδέονται με την εξέλιξη της τεχνολογίας του ήχου και της αναπαραγωγής του – αν και ο ήχος είναι γενικά εξαιρετικός, έχοντας άλλωστε υποστεί επεξεργασίες τελευταίας γενιάς γι’ αυτή την έκδοση. Μονοφωνία δεν σημαίνει κακός ήχος. Πολλές φορές σημαίνει μάλιστα και πολύ καλός. Τα θετικά όμως είναι πολύ σημαντικά: το υλικό αυτό είναι ως επί το πλείστον σπάνιο, ακριβώς επειδή ο Ορμαντι ηχογράφησε ξανά και ξανά. Και, όπως είναι φυσικό, οι μεταγενέστερες ηχογραφήσεις του επισκίασαν τις πρώτες με τις πολλές αναπαραγωγές τους στην εποχή του cd. Κατά κάποιο τρόπο, λοιπόν, ήταν ένα σεντούκι με έναν θησαυρό που ανέμενε πότε κάποιος θα το ανοίξει, όπως συμβαίνει τώρα.

Υπό μία έννοια ο Ορμαντι αδικήθηκε ως μαέστρος, την ώρα που, ταυτόχρονα, θριάμβευσε ως τέτοιος. Από τη μία πλευρά υπήρξε μακράν ο πιο ηχογραφημένος αρχιμουσικός της εποχής του, μιας εποχής «τεράτων». Και οι ηχογραφήσεις του αγαπήθηκαν πολύ. Από την άλλη, όμως, με κάποιο τρόπο τον συνόδευε πάντοτε η φήμη  του μεγαλύτερου από τους μαέστρους της «δεύτερης γραμμής». Χωρίς να είναι εύκολο να εξηγήσει κανείς αυτή την αντίφαση, ήταν κάτι που είχε επικρατήσει και που δεν έχει αρθεί πραγματικά μέχρι και σήμερα. Παρά την τεράστια επιτυχία και τη μακροημέρευσή του, παρά τις ατελείωτες ηχογραφήσεις του, τις πολλές μουσικές και εμπορικές πρωτιές του, ο Ορμαντι ουδέποτε απέκτησε το μυθικό status του Σελ, του Ράινερ, του Κλέμπερερ και άλλων μεγάλων. Και μάλλον άδικα, ουδέποτε μετρήθηκε ως ίσος δίπλα τους. Ισως αυτή η εκπληκτική έκδοση δώσει την ευκαιρία μιας επιβεβλημένης αναθεώρησης.