Το ελληνικό σαλέπι κατέκτησε την Ευρώπη

Φύεται στα ελληνικά βουνά, κοστίζει έως και 180 ευρώ το κιλό και τα τελευταία χρόνια έχει καταφέρει να κατακτήσει ακόμη και καφενεία της Ευρώπης. Το σαλέπι από τα Φίλυρα Θεσσαλονίκης ταξιδεύει στη Γερμανία, την Ελβετία και την Αγγλία, ακόμη και στις σκανδιναβικές χώρες και κερδίζει τους καταναλωτές που επιθυμούν μια εναλλακτική πρόταση με άρωμα Ανατολής. H εικόνα των σαλεπιτζήδων, μερικά μέτρα μακριά από την αρχαιότερη αγορά του κόσμου, τη Στοά Αττάλου, ή στην πλατεία Αριστοτέλους της συμπρωτεύουσας, είναι οικεία για όσους έχουν επισκεφθεί την Ελλάδα. Και κάποιοι θέλουν να την αναβιώσουν στις χώρες όπου ζουν. Το σχετικό ενδιαφέρον επιβεβαιώνουν και δημοσιεύματα του ξένου Τύπου.

Σε πρόσφατο αφιέρωμά του το βρετανικό περιοδικό «Geographical» αναφέρεται σε αυτό το «απειλούμενο ποτό με βάση την ορχιδέα που καταπολεμά τις ασθένειες και αυξάνει τη λίμπιντο» ενώ επικαλείται επιστημονικές έρευνες που επιβεβαιώνουν τις ιαματικές του ιδιότητες σε περιπτώσεις κρυολογήματος, βήχα και γαστρικών προβλημάτων. Παρότι παραγκωνισμένο επί χρόνια, την τελευταία πενταετία το σαλέπι έχει κάνει δυναμική επανεμφάνιση στο πλαίσιο μιας γενικότερης στροφής σε εναλλακτικά, υγιεινά ροφήματα. Πολλά καφέ της Θεσσαλονίκης το ενέταξαν στους καταλόγους τους και μάλιστα στις πιο μοντέρνες εκδοχές του: ζεστό και παγωμένο, σερβιρισμένο σε ειδικά φλιτζάνια και ποτήρια, φτιαγμένο σε μηχανή με ακροφύσιο, με γεύση καραμέλας ή βανίλιας, πασπαλισμένο με κανέλα ή χωρίς.

Μέσα στην κρίση. Κομβικό ρόλο σε αυτό διαδραμάτισε και η απόφαση του Γιώργου Τσακιρίδη, ενός ανθρώπου που ως το 2014 δεν είχε καμία σχέση με το σαλέπι, να επαναφέρει τη γεύση που κουβαλούσε στις μνήμες της παιδικής του ηλικίας. Ηταν ο παππούς και η γιαγιά του, πρόσφυγες από τη Σμύρνη, που του έμαθαν την οικογενειακή συνταγή για την παρασκευή σαλεπιού που θεωρούσαν θαυματουργό. «Η ιδέα ήρθε μέσα στην κρίση» λέει ο Τσακιρίδης στα «ΝΕΑ». «Είχα ήδη την τεχνογνωσία της συγκομιδής και της αποξήρανσης και αποφάσισα να δώσω στο σαλέπι μια άλλη πνοή. Μέσα από πολλή δουλειά θέλησα να το συστήσω εκ νέου στα καφέ της Θεσσαλονίκης και τα κατάφερα. Επειτα από έναν χρόνο το σαλέπι εδραιώθηκε σε μεγάλα μαγαζιά και σε πολυτελή ξενοδοχεία της πόλης» προσθέτει. «Πριν από τρία χρόνια ξεκινήσαμε εξαγωγές και πάμε πολύ καλά, στην Αγγλία, την Ολλανδία, τη Γερμανία, την Ελβετία, σε χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας υπάρχει σταθερά ενδιαφέρον» συνεχίζει.

Το ελληνικό σαλέπι πωλείται σε έθνικ καφέ της Ευρώπης και καταναλώνεται τόσο από ντόπιους που θέλουν να ξεφύγουν από τον κλασικό καφέ όσο και από μετανάστες που επιθυμούν να κρατήσουν ζωντανές τις γεύσεις των προγόνων τους. Αλλωστε, χώρες όπως η Ελλάδα, η Τουρκία και λαοί της Μέσης Ανατολής έχουν μακρά παράδοση στο συγκεκριμένο ρόφημα. Εκτός, όμως, από σερβιρισμένο, το ελληνικό σαλέπι πωλείται και σε ράφια καταστημάτων του εξωτερικού υπό τη μορφή σκόνης για την παρασκευή ροφήματος στο σπίτι.

Σπάνιο είδος. Το σαλέπι προέρχεται από την άγρια ορχιδέα – γνωστή και ως σερνικοβότανο -, η οποία απειλείται με εξαφάνιση ενώ για την παρασκευή ενός κιλού απαιτούνται τουλάχιστον 1.500 βολβοί φυτού. «Αυτό είναι που ανεβάζει τόσο πολύ την τιμή του σαλεπιού» λέει ο Τσακιρίδης. «Η άγρια ορχιδέα είναι αυτοφυής σε υψόμετρο έως 1.600 μέτρων, η συγκομιδή ξεκινά κοντά στο Πάσχα και δεν είναι εύκολη, όπως δύσκολη είναι και η επεξεργασία της σκόνης από τον βολβό το καλοκαίρι. Συχνά υπάρχει έλλειψη – αν δηλαδή αποφασίζαμε ξαφνικά να αντικαταστήσουμε πλήρως τον καφέ με το σαλέπι δεν θα μπορούσαμε να ανταποκριθούμε. Ετσι η τιμή του μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 180 ευρώ το κιλό» προσθέτει. Ο ίδιος επισημαίνει ότι το σαλέπι επλήγη από την πανδημία Covid-19, η οποία, άλλωστε, σάρωσε σχεδόν ολόκληρη την αγορά. Τα καφέ έμειναν κλειστά και οι πωλήσεις σημείωσαν αξιοσημείωτη πτώση. Η επιστροφή του, όμως, προοιωνίζεται δυναμική.