Πιέσεις σε τουρκική λίρα, ξεπουλούν τις μετοχές

Σε επικίνδυνη τροχιά έχει μπει η οικονομία της Τουρκίας μετά την αντικατάσταση-έκπληξη του κεντρικού τραπεζίτη της χώρας από τον Ταγίπ Ερντογάν που προκάλεσε νέα βουτιά στη λίρα, ξεπούλημα στο χρηματιστήριο και εκτόξευση των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων. Ανησυχίες υπάρχουν μεταξύ άλλων και για τις τράπεζες της χώρας λόγω πιθανής φυγής κεφαλαίων, αύξησης κόκκινων δανείων και γενικότερων ανοιγμάτων. Την ίδια στιγμή ο Ερντογάν σκέφτεται να αναχαιτίσει τις ανησυχίες με ανασχηματισμό.

Το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης άνοιξε χθες για δεύτερη ημέρα με κατακόρυφη βουτιά 7% και χρειάστηκε να διακοπούν οι συναλλαγές για να γίνει στην πορεία προσπάθεια σταθεροποίησης. Το ξεπούλημα στο χρηματιστήριο ήταν το μεγαλύτερο από το 2013. Η λίρα Τουρκίας εξακολούθησε να δέχεται πιέσεις, με την ισοτιμία να διαμορφώνεται στο 7,90 απέναντι στο δολάριο, ή 10% περίπου κάτω από την Παρασκευή που άλλαξε η ηγεσία της κεντρικής τράπεζας. Τα επιτόκια των 10ετών κρατικών ομολόγων της Τουρκίας που αποτιμώνται σε λίρες αυξήθηκαν κατά σχεδόν 500 μονάδες βάσης πλησιάζοντας το 19% που αποτελεί νέο ιστορικό υψηλό.

Την ίδια στιγμή καταθέτες, τράπεζες και διεθνείς επενδυτές προσπαθούσαν όλοι να καταλάβουν εάν η αλλαγή ηγεσίας στην κεντρική τράπεζα θα σημάνει αναστροφή νομισματικής πολιτικής, που θα σήμαινε μείωση των επιτοκίων.

Ο πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας, ο Νατσί Αγκμπάλ, ο οποίος παρέμεινε στη θέση αυτή μόλις πέντε μήνες κερδίζοντας στην πορεία τη στήριξη των αγορών, είχε προχωρήσει σε επιθετική αύξηση των επιτοκίων κατά 875 μονάδες βάσης, οδηγώντας τα στο 19%, σε μια προσπάθεια να ανακόψει τη βουτιά της λίρας. Ο νέος επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας, ο Σαχάπ Καβτσιόγλου, είναι υπέρμαχος της αντισυμβατικής θεωρίας του Ερντογάν για τη σχέση μεταξύ υψηλών επιτοκίων και υψηλού πληθωρισμού. Κανένας πλέον δεν αποκλείει να ξεκινήσει μειώσεις επιτοκίων, ιδιαίτερα καθώς ο Αγκμπάλ καθαιρέθηκε αμέσως μετά τη μεγάλη αύξηση στο κόστος δανεισμού κατά 875 μονάδες βάσης.

Ο Καβτσιόγλου είναι επίσης πρώην βουλευτής του κυβερνητικού κόμματος ΑΚΡ του Ερντογάν και έχει διατελέσει υποδιευθυντής στη Halkbank. Οι αγορές πλέον ανησυχούν ξανά για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.

Ο ίδιος προσπάθησε να καθησυχάσει πραγματοποιώντας επαφές με επικεφαλής τραπεζών, στους οποίους φέρεται να είπε ότι η νομισματική πολιτική δεν θα αλλάξει σύντομα. Παράγοντες της αγοράς όμως αποκάλυψαν στο Reuters ότι οι τούρκοι τραπεζίτες δεν πείστηκαν και ότι πλέον διστάζουν να τιμολογήσουν δάνεια. Ο Καβτσιόγλου θα έχει ξανά συνομιλίες με τους επικεφαλής των τραπεζών σήμερα, όπως ανέφεραν τραπεζικές πηγές.

Πλέον δεν είναι λίγοι οι επενδυτές εκείνοι που περιμένουν από την κεντρική τράπεζα της Τουρκίας να αρχίσει να μειώνει τα επιτόκια ξεκινώντας από την προγραμματισμένη συνάντηση των μελών της στα μέσα Απριλίου.

Επίσης οίκοι αξιολόγησης εκτιμούν πλέον ότι έχουν αυξηθεί οι κίνδυνοι στην Τουρκία.

Μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα ο πρόεδρος της Τουρκίας είχε κάνει κινήσεις για να πετύχει η χώρα φέτος σταθερή ανάπτυξη και να σταθεροποιηθεί η λίρα. Ωστόσο με την ξαφνική αλλαγή ηγεσίας στην κεντρική τράπεζα έχει γίνει πολύ πιο δύσκολο να διατηρηθούν ή να αυξηθούν εκεί οι ξένες επενδύσεις. Οι ξένες επενδύσεις αποτελούν απολύτως σημαντικό παράγοντα για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών της χώρας, το οποίο ξεπέρασε τα 36 δισ. δολάρια το 2020.

Μένει τώρα να φανεί άμεσα τι πορεία θα έχει η λίρα, καθώς τα περιθώρια δεν είναι μεγάλα. Η προσέγγιση του πρώην υπουργού Οικονομικών και γαμπρού του Ερντογάν Μπεράτ Αλμπαϊράκ, που παραιτήθηκε από τη θέση αυτή τον Νοέμβριο, ήταν να χρησιμοποιήσει ξένα αποθέματα για να στηρίξει τη λίρα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από την Goldman Sachs αυτή η πολιτική παρεμβάσεων κόστισε στην Τουρκία περισσότερα από 100 δισ. δολάρια σε συναλλαγματικά αποθέματα, αφήνοντας στις Αρχές τώρα λίγους τρόπους για να στηριχθεί το νόμισμα.