Μια κορυφαία ποιητική φωνή της Πολωνίας

Την Κυριακή 21 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, απεβίωσε στην Κρακοβία ο μεγάλος πολωνός ποιητής Ανταμ Ζαγκαγιέφσκι. Ο Τύπος χθες στην Πολωνία έβριθε νεκρολογιών για τον ποιητή, την απώλεια του οποίου παραλλήλιζε με εθνική συμφορά. Αν και είχε προβλήματα με την καρδιά του, δεν ήταν αυτή που τον πρόδωσε. Είχε πάει σε νοσοκομείο της Κρακοβίας για παγκρεατίτιδα όπου κόλλησε τον κορωνοϊό. Γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1945 στη Λεόπολη και έζησε για πολλά χρόνια στην Πολωνία, στη Γαλλία και στις ΗΠΑ. Το έργο του μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, έλαβε πολλά διεθνή και πολωνικά βραβεία και διακρίσεις, είχε μεγάλη απήχηση τους νεότερους ποιητές σε όλο τον κόσμο. Τα τελευταία δέκα χρόνια ήταν επίσημα υποψήφιος για το Βραβείο Νόμπελ. Το ποίημά του «Πάσχισε να υμνήσεις τον ανάπηρο κόσμο» δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «The New Yorker» τρεις μέρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου, μια ελεγεία κατά της βίας και του τρόμου.

Αντιγράφω από την ευρύτατη εισαγωγή του Βασίλη Μαραγκού στη συλλογή ποιημάτων του Ζαγκαγιέφκσι «Μαθήματα πιάνου» (εκδόσεις Κοινωνία των (δε)κάτων, που παρουσιάστηκε παρουσία του ποιητή στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τον Μάιο του 2015): «Ο Ανταμ Ζαγκαγιέφσκι ήταν φίλος της Ελλάδας και γνώστης της λογοτεχνίας και του πολιτισμού της. Παρομοιάζει τη μοίρα τη δική του και των πολωνών προσφύγων της Γαλικίας με τους έλληνες πρόσφυγες του 1922 μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ζαγκαγιέφσκι εμπνεύστηκε από τον Καβάφη ένα εξαίρετο ποίημα, στο οποίο στοχάζεται πάνω στους καβαφικούς ήρωες και στο “Μέγα Πανελλήνιον”, ενώ ο “Βασιλιάς της Ασίνης” του Σεφέρη τον ενέπνευσε να γράψει ανάλογο ποίημα».

Ομως ο ποιητής γνωρίζει καλά και την αρχαία Ελλάδα με αρκετά ποιήματά του να αντλούν θέματα από την ελληνική κλασική περίοδο. Διαβάζοντας το έργο του βρίσκει κανείς αναφορές στον Σοφοκλή, στην ποιήτρια Ηριννα, στον Ηράκλειτο, στον Παρμενίδη, στον Πλάτωνα. Αξίζει να πούμε ότι ο Ζαγκαγιέφσκι δεν είναι ο πρώτος πολωνός ποιητής στου οποίου το έργο υπάρχει ως έμπνευση η χώρα μας. Η Ελλάδα και ο πολιτισμός της αποτελούν πηγή έμπνευσης και για τους Τσέσλαβ Μίλος και Ζμπίγκνιεβ Χέρμπερτ, μεγάλες ποιητικές μορφές της Πολωνίας του περασμένου αιώνα.

Ο Ζαγκαγιέφσκι ήταν μέλος του Κύκλου Ποιητών και συμμετείχε στο 1o Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου καθώς και σε Διεθνή Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών του Κύκλου Ποιητών. Αγαπούσε πολύ την Αθήνα στην οποία ερχόταν σχεδόν κάθε χρόνο. «Τίποτε το εντυπωσιακό δεν έχει συμβεί στη ζωή μου», έγραψε σε βιογραφικό του σημείωμα. Δύσκολο να βρεις άλλον ποιητή με τόση ταπεινότητα. Ο θάνατός του είναι σημαντική απώλεια για την παγκόσμια ποίηση. Κλείνω με λίγους στίχους του που συμπυκνώνουν την επιπολαιότητά μας απέναντι στην ποίηση: «Α! και να διαβάζαμε ποίηση με την ίδια προσοχή που διαβάζουμε τους καταλόγους των ακριβών εστιατορίων».

Ο Ντίνος Σιώτης είναι ποιητής και εκδότης του περιοδικού (δε)κατα.