Λαϊκό γλέντι

συνεννοησία: Ελλειψη συνεννόησης και αφορμή για παρεξηγήσεις. Ασυνεννοησία λέξεων που οδηγεί σε αντίστοιχη σκέψεων, νοημάτων και επικοινωνίας. Διαχρονική ως έννοια ανάμεσα στους ανθρώπους, είτε μιλούν την ίδια γλώσσα είτε όχι, αποτελεί έναν άγραφο κανόνα. Σε αυτή την ασυνεννοησία και την παρεξήγηση βασίζεται το πραγματικά έξυπνο θεατρικό έργο του Δημητρίου Κ. Βυζάντιου (1790 – 1853), γραμμένο το 1836, αρχικά σε τέσσερις πράξεις, στις οποίες ο συγγραφέας προσέθεσε αργότερα και μία πέμπτη.

Η «Βαβυλωνία», μια ηθογραφική κωμωδία, είναι το δημοφιλέστερο έργο του Βυζάντιου, ο οποίος έγραψε συνολικά τέσσερα θεατρικά, μια που η βασική του τέχνη ήταν η ζωγραφική και κυρίως η αγιογραφία.

Η πλοκή του έργου εξελίσσεται δέκα, σχεδόν, χρόνια πριν από τη γραφή του και συγκεκριμένα το 1827, μετά τη νικηφόρο Ναυμαχία του Ναυαρίνου από τις συμμαχικές δυνάμεις. Ενα πανδοχείο στο Ναύπλιο αποτελεί τον τόπο όπου συγκεντρώνονται Ρωμιοί από διαφορετικά μέρη του ελληνισμού. Ο καθένας με τις συνήθειές του και κυρίως με την ντοπιολαλιά του. Αποτέλεσμα; Ακόμα δυσκολότερη η συνεννόηση. Μια λεκτική παρεξήγηση θα τους φέρει στα χέρια και στη συνέχεια στη φυλακή. Οι ήρωες δεν είναι παρά μια σειρά απλών καθημερινών ανθρώπων που φέρουν πάνω τους τα χαρακτηριστικά του τόπου τους: Ενας Ανατολίτης, ένας Πελοποννήσιος, ένας Χιος, ένας Κρης, ένας Αλβανός, ένας Κύπριος, ένας Τζουμερκιώτης, ένας λόγιος κι ένας Επτανήσιος Αστυνομικός συνθέτουν τον καμβά μαζί τον υπόλοιπο θίασο ανδρών και γυναικών.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο Γιάννης Κακλέας αντιμετώπισε τη «Βαβυλωνία»  λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη δεδομένη ιστορικότητα της στιγμής της όσο και την ταυτότητά της – είναι ένα λαϊκό έργο. Στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου αναμετρήθηκε με το έργο κρατώντας ζωντανό τον ρυθμό αλλά τηρώντας και το μέτρο: Εστησε ένα γλέντι μέσα σε ένα παραδοσιακό αλλά όχι ξεπερασμένο σκηνικό (το ίδιο και τα κοστούμια), με την αρωγή της μουσικής και των φωτισμών. Η παράσταση δεν ξέφυγε, δεν έχασε τη θερμοκρασία της. Με τους επί σκηνής αυθεντικούς τύπους του Βυζάντιου δημιουργήθηκε ένα εύφορο και χρωματιστό τοπίο, γεμάτο ζωντάνια και κέφι. Η φυσική ροή της παράστασης, αρχικά στη λοκάντα (πανδοχείο) όπου και λαμβάνει χώρα η παρεξήγηση, και στη συνέχεια στη φυλακή, επέτρεψε στις ντοπιολαλιές να αναδυθούν και να προσθέσουν κι άλλο χρώμα στο αποτέλεσμα.

Προς το τέλος όμως ο Κακλέας θέλησε να δώσει μια προσωπική πινελιά, προσθέτοντας ένα δικό του εμβόλιμο «σχόλιο» στο παρόν της Ελλάδας, κάτι που δεν προσέθεσε ουσιαστικά  στο σύνολο. Η «Βαβυλωνία» εμπεριέχει τη δυναμική και το κωμικό της στοιχείο, όπως εμπεριέχει και την κριτική της στα τρέχοντα κάθε εποχής. Εκεί άλλωστε έγκειται και η ευφυΐα της.

Η ομάδα των ηθοποιών που κλήθηκε να υπηρετήσει το «αταίριαστο συνταίριασμα» που απαιτεί το έργο εντάχθηκε εξ αρχής στους ρυθμούς της παράστασης. Κορυφαίος ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, όχι μόνον ως ζακυνθινός αστυνομικός – με μπρίο και ερμηνεία λεπτών αποχρώσεων, αλλά και ως συνδετικός κρίκος, κάτι σαν μαέστρος μιας λαϊκής ορχήστρας.

Ο Μάρτιος του Θεάτρου
Αυτή η Παγκόσμια Ημέρα αφορά το θέατρο και φέτος κλείνει τα 60 της χρόνια: Ωστόσο, το προσεχές Σάββατο, 27 Μαρτίου, το ετήσιο μήνυμα από μια διεθνή προσωπικότητα του χώρου δεν θα διαβαστεί μέσα στις αίθουσες, όπως απαιτεί η παράδοση. Ηταν το 1961 όταν το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου πήρε την πρωτοβουλία για τη θέσπισή της. Φέτος, για πρώτη φορά, ίσως, αυτή η επέτειος θα εορταστεί με τα θέατρα κλειστά και βουβά, με την αυλαία κάτω, τους ηθοποιούς και τους σκηνοθέτες στα σπίτια τους. Η πανδημία που είναι ακόμη εδώ ανέτρεψε και αυτή τη συνήθεια παγκοσμίως.
Ωστόσο το θέατρο γιορτάζει και θα γιορτάζει – ακόμα κι έτσι, με όποιον, εναλλακτικό, τρόπο μπορεί.
Το Εθνικό Θέατρο με τον «Κοτζάμπαση του Καστρόπυργου» του Μ. Καραγάτση και το θέατρο Σταθμός με τις «Φυλές» (φωτογραφία) της Νίνα Ρέιν τιμούν με τον δικό τους τρόπο, με παραστάσεις, την 27η Μαρτίου. Και κάνουν τις προτάσεις τους, μέσω live streaming – σε real time από το Εθνικό (27/3, στις 19.30), μαγνητοσκοπημένη από τον Σταθμό (26-27-28/3, στις 19.00).
Σε θεατρική διασκευή του Θανάση Τριαρίδη, ο «Κοτζάμπασης» με τη σκηνοθετική υπογραφή του Δημήτρη Τάρλοου αποτελεί μια εξαιρετική πρόταση μεταφοράς λογοτεχνίας στη σκηνή. Με φόντο την Ελληνική Επανάσταση και κεντρικό ήρωα έναν αντιήρωα που στέκεται απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις με βασικό του όπλο τον φόβο, η παράσταση φωτίζει την ανθρώπινη φύση με τον τρόπο του Καραγάτση.
Οι «Φυλές» στον Σταθμό, σε σκηνοθεσία του Τάκη Τζαμαργιά, φέρνουν στη σκηνή, με ευαισθησία αλλά και μπόλικη αλήθεια, τη διαφορετικότητα: μέσα από την οπτική ενός «διαφορετικού» νεαρού, του Μπίλι, που είναι κωφός – σε μια εξαιρετική ερμηνεία από τον Μάνο Καρατζογιάννη –, το έργο κάνει μια τομή στην οικογένεια, φέρνοντας στην επιφάνεια την αδυναμία επικοινωνίας, και όχι μόνο λόγω κώφωσης.
Τέλος, μια παράσταση από τα παλιά, η «Madame Butterfly» σε σκηνοθεσία του Ανδρέα Βουτσινά, με τον Αλέκο Αλεξανδράκη και τον Κώστα Αρζόγλου, σε παραγωγή του Γιώργου Λεμπέση, επιστρέφει μέσω live streaming – on demand από τις 25 ως τις 28 Μαρτίου.