Σπάει το κοινό ευρωπαϊκό μέτωπο για τα εμβόλια

Ετοιμη να αλλάξει ρότα εμφανίζεται πλέον η Ευρωπαϊκή Ενωση στο ζήτημα των εμβολίων. Ελπίζοντας προφανώς ότι με τον τρόπο αυτόν, έστω και στο παρά πέντε, θα αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα που έχει δημιουργήσει η έντονη δυσαρέσκεια πολλών κρατών-μελών αναφορικά με τις καθυστερήσεις στις παραδόσεις των συμφωνηθέντων δόσεων από τις φαρμακευτικές και στο πρόγραμμα των εμβολιασμών, αλλά και για την αναβλητικότητα στις κρίσιμες αποφάσεις. Κλίμα, μάλιστα, που οδηγεί αρκετούς από τους εταίρους να ανακοινώνουν δημοσίως διμερείς συμφωνίες και διακανονισμούς με τρίτες χώρες, αίροντας πρακτικά την εμπιστοσύνη τους προς τις Βρυξέλλες.

Οπως, λοιπόν, ανακοίνωσε χθες το απόγευμα ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εξετάζεται πλέον σοβαρά η υιοθέτηση των εγκρίσεων εμβολίων κατά του COVID-19 με διαδικασίες «fast track», οι οποίες θα αντικαταστήσουν την ισχύουσα πρακτική που κρίνεται ως ιδιαιτέρως χρονοβόρα και αναποτελεσματική και έχει φέρει τους 27 σε μειονεκτική θέση έναντι των ΗΠΑ και της Βρετανίας.

«Είμαστε έτοιμοι να συντονιστούμε με τα κράτη-μέλη για να βρούμε όλους τους δυνατούς τρόπους ώστε να επιταχυνθεί πράγματι η διαδικασία έγκρισης των εμβολίων» δήλωσε χαρακτηριστικά για το θέμα που είχε συζητηθεί νωρίτερα σε σύσκεψη που συγκάλεσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι να πρόκειται για «μια έγκριση με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, με την ευθύνη να διαμοιράζεται ανάμεσα στα κράτη-μέλη».

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό έγινε ενώ λίγες ώρες νωρίτερα άλλος εκπρόσωπος της Κομισιόν είχε εμφανιστεί με εκ διαμέτρου αντίθετη γραμμή. Είχε επιμείνει, συγκεκριμένα, στη διαδικασία που ακολουθείται μέχρι σήμερα, χαρακτηρίζοντάς την ως τη μόνη ασφαλή – επιρρίπτοντας, παράλληλα, την αποκλειστική ευθύνη για τις ενδεχόμενες παρενέργειες ή αρνητικές συνέπειες στα κράτη-μέλη που συνάπτουν συμφωνίες εκτός ΕΕ. Ωστόσο, οι εξελίξεις αποδείχτηκαν τόσο ραγδαίες και ο κίνδυνος να δεχτεί η αξιοπιστία της ΕΕ ένα ακόμη ισχυρό πλήγμα τόσο μεγάλος, ώστε η «στροφή» κατέστη απολύτως αναγκαία.

Για του λόγου το αληθές, μόλις λίγες ώρες νωρίτερα οι κυβερνήσεις Αυστρίας και Δανίας είχαν δημοσιοποιήσει την πρόθεσή τους να συνάψουν χωριστή συμφωνία με το Ισραήλ, με στόχο τη μελλοντική παραγωγή εμβολίων. Μάλιστα, ο καγκελάριος της πρώτης Σεμπάστιαν Κουρτς και η πρωθυπουργός της δεύτερης Μέτε Φρέντερικσεν έχουν ανακοινώσει ότι θα επισκεφτούν αύριο Πέμπτη την Ιερουσαλήμ, προκειμένου να συναντηθούν με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και να συζητήσουν τις λεπτομέρειες της παραπάνω συμφωνίας. «Συμφωνήσαμε το καλοκαίρι ότι τα εμβόλια από την ΕΕ προς τα κράτη-μέλη θα προωθούνταν εγκαίρως και θα εγκρίνονταν γρήγορα. Αν και η προσέγγιση αυτή ήταν κατά βάση σωστή, η ΕΜΑ αποδείχτηκε πολύ αργή στη διαδικασία έγκρισης των εμβολίων, ενώ υπάρχουν και καθυστερήσεις στις παραδόσεις εκ μέρους των φαρμακευτικών εταιρειών» δήλωσε στην εφημερίδα «Bild» ο Σεμπάστιαν Κουρτς, ο οποίος συζητάει και με Ρωσία για προμήθεια ή και συμπαραγωγή του Sputnik-V.

Την ίδια στιγμή, οι χώρες της «Ομάδας του Βίσεγκραντ» (Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβακία) έχουν ήδη στρέψει την προσοχή τους προς τη Μόσχα και το Πεκίνο, συνάπτοντας συμφωνίες για την προμήθεια εκατομμυρίων δόσεων του ρωσικού και του κινεζικού εμβολίου. Μάλιστα, ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν δεν δίστασε να ανακοινώσει την Κυριακή ότι έχει κάνει το εμβόλιο της Sinopharm, παρακινώντας πρακτικά τους συμπατριώτες του να το προτιμήσουν.

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα οι εγκρίσεις εμβολίων και φαρμάκων με τη διαδικασία του κατεπείγοντος επιτρέπονταν στην ΕΕ (σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο) μόνο για μεμονωμένα κράτη και αποκλειστικά για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Πριν από την εμφάνιση του COVID-19 και της πανδημίας αυτό αφορούσε περιπτώσεις ανίατων ασθενειών, όπως καρκινοπαθειών. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκου (ΕΜΑ), δηλαδή ο κατεξοχήν αρμόδιος φορέας, δεν έχει το δικαίωμα να υιοθετήσει τέτοιου είδους διαδικασίες και περιορίζεται μόνο σε συστάσεις για προσεκτική χρήση μη εγκεκριμένων σκευασμάτων μόνο σε υπερεπείγουσες περιπτώσεις – κάτι που συνέβη και τον Απρίλιο του 2020, όταν δόθηκε το πράσινο φως για τη χρήση της ρεμδεσιβίρης στα θεραπευτικά σχήματα και «κοκτέιλ».

Σύντομα, πάντως, πολλά από αυτά τα δεδομένα ίσως αλλάξουν. Ομως, προβλήματα συνεννόησης και συντονισμού που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα υπάρχουν και σε άλλα μέτωπα. Ανάμεσά τους είναι και αυτό που αφορά το περίφημο «εμβολιαστικό διαβατήριο», καθώς και εδώ αρκετοί εταίροι εμφανίζονται αποφασισμένοι να κινηθούν μόνοι.