Αποτελεί λύση για {LF}τα συγκρουσιακά διαζύγια {LF}και τη γονική αποξένωση;

Τα διαζύγια που συνοδεύονται από έντονες διαμάχες και συγκρούσεις συνδέονται χωρίς αμφιβολία με ψυχική φθορά στους γονείς και στα παιδιά («Παιδιά του Αρμαγεδδώνα»), τα οποία άθελά τους γίνονται μάρτυρες ή/και θύματα αυτών των διενέξεων, φοβισμένοι και έκπληκτοι παρατηρητές, ή ακόμα και ένθερμοι υποστηρικτές του ενός γονέως εναντίον του άλλου.

Οι νέες «συμμαχίες» που προκύπτουν εξυπηρετούν διάφορες ψυχικές ανάγκες γονέων και τέκνων, όπως π.χ. την ανακούφιση της μοναξιάς που ακολουθεί το διαζύγιο, και ως ισχυρό αντίδοτο στον ψυχικό πόνο από την απόρριψη και το αίσθημα αβοήθητου. Η ψυχοπαθολογία του γονέα, το ναρκισσιστικό του πλήγμα, η ανάγκη για εκδίκηση του/της πρώην συζύγου, το αίσθημα εγκατάλειψης που αντισταθμίζεται από την παθολογική εξάρτηση με το παιδί, η αλλαγμένη πια σχέση και συναλλαγή του ζευγαριού, καθώς και κοινωνικοί παράγοντες και το σύστημα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εγκατάσταση μιας τέτοιας «συμμαχίας», που συχνά δυστυχώς οδηγεί σε μακρόχρονους εξοντωτικούς δικαστικούς αγώνες.

Τέτοιες «συμμαχίες» έχουν φανερή ατζέντα πιθανώς την αποκατάσταση του γάμου που απέτυχε και κρυφή συνήθως την εκδίκηση. Πολλοί νεαροί αναφέρουν αργότερα μετανιωμένοι πως οι αντιδράσεις τους απέναντι στον «απαίσιο» γονέα κυριαρχούνταν από, άσχετες με τη δική τους κρίση, αντιλήψεις, είναι συχνά έντονα θυμωμένοι ότι εξαπατήθηκαν και δεν είχαν αληθινή σχέση και με τους δύο γονείς τους, ενώ άλλοι εκφράζονται με πολλή ενοχή για την άσχημη συμπεριφορά τους στον ένα γονέα τους.

Οι ψυχίατροι παιδιών και εφήβων βιώνουμε ολοένα και συχνότερα τις τελευταίες τρείς δεκαετίες δύο καταστάσεις στο πλαίσιο συγκρουσιακών διαζυγίων: τους ψεύτικους ισχυρισμούς για σεξουαλική, συνήθως, κακοποίηση του τέκνου από τον άλλο γονέα (συνήθως τον πατέρα), και/ή το σύνδρομο αποξένωσης από αυτόν. Πρόκειται για τον «προγραμματισμό» ενός παιδιού από τον ένα γονέα για να δυσφημήσει τον άλλο «γονέα-στόχο» και να υπονομεύσει τη σχέση του τέκνου με εκείνον/η. Αποτελεί συχνά δείγμα της ανικανότητάς του να αφήσει πίσω τις συγκρούσεις του ζευγαριού και να εστιάσει στις ανάγκες του τέκνου του/της, υπονομεύοντας έτσι βασικά Ανθρώπινα Δικαιώματα και Δικαιώματα του Παιδιού.

Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο πως η αποξένωσή του τέκνου από τον γονέα μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία κυρίως αγοριών θυμάτων, ανδρών πρώην θυμάτων, καθώς και ανδρών που αποξενώνονται από τα παιδιά τους. Είναι σημαντικό για τους γονείς να αντιληφθούν ότι παίρνουν διαζύγιο από τον/τη σύζυγό τους και όχι από την οικογένεια. Και οι δύο γονείς έχουν την ευθύνη της διατήρησης της σχέσης με το παιδί τους ανεξάρτητα από τη διακοπή της δικής τους σχέσης. Το διαζύγιο δεν αποτελεί άδεια για να εγκαταλείψει κάποιος γονέας το παιδί του ούτε επίσης για να το χρησιμοποιεί προκειμένου να διεκδικήσει κάτι ή να βλάψει τον/την πρώην σύζυγό του.

Ο Γεράσιμος Α. Κολαΐτης είναι καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, διευθυντής Παιδοψυχιατρικής Κλινικής ΕΚΠΑ, ΓΝΠ «Η Αγία Σοφία»