Το Τσάμπιονς Λιγκ πεθαίνει, ζήτω το Σούπερ Τσάμπιονς Λιγκ…

Πριν από λίγες μέρες η γαλλική εφημερίδα «Εκίπ» δημοσίευσε ένα (ακόμα) σχέδιο αλλαγών του Τσάμπιονς Λιγκ. Πριν από λίγους μήνες η UEFA και η Λίγκα των ευρωπαϊκών συλλόγων, που στην Ελλάδα γνωρίζουμε ως ΕCA (European Clubs Association), συμφώνησαν να συνεργαστούν για την αναβάθμιση του Τσάμπιονς Λιγκ και τη δημιουργία, ήδη από το 2024, ενός νέου θεσμού που θα αποκαλείται Σούπερ Τσάμπιονς Λιγκ. Η συμφωνία αυτή είναι ο λόγος που συχνά πλέον δημοσιεύονται δεξιά κι αριστερά σχέδια διεύρυνσης της διοργάνωσης: το κοινό στα πιο πολλά από αυτά είναι ότι γύρω στις 24 ομάδες (οι πλουσιότερες στην Ευρώπη) θα έχουν εξασφαλισμένες θέσεις σε αυτό ό,τι κι αν συμβεί στο πρωτάθλημα που παίρνουν μέρος. Στο γαλλικό σχέδιο που δημοσιεύτηκε στην «Εκίπ» οι θέσεις για ομάδες που δεν παίζουν στα πέντε πλουσιότερα πρωταθλήματα (το αγγλικό, το γερμανικό, το ιταλικό, το γαλλικό και το ισπανικό) θα είναι πολύ λίγες: υπό προϋποθέσεις καμιά δεκαριά. Γιατί όλα αυτά θα πρέπει να συμφωνηθούν μέχρι το 2024; Γιατί τότε λήγουν τα τηλεοπτικά συμβόλαια της UEFA με τα ευρωπαϊκά κανάλια. Και κάθε φορά που τα συμβόλαια λήγουν, η ECA αφήνει να εννοηθεί ότι θα φτιάξει τη δική της κλειστή λίγκα.

Ενωση

Η ιστορία «της κλειστής ευρωπαϊκής λίγκας», δηλαδή του μεγάλου ευρωπαϊκού πρωταθλήματος στο οποίο θα παίρνουν μέρος σταθερά οι καλύτερες ευρωπαϊκές ομάδες, ξεκινά το 1998. Παρόλο που τότε ECA δεν υπήρχε, οι δεκατέσσερις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές ομάδες είχαν καταφέρει να ιδρύσουν σε ένα γραφείο του Λονδίνου την G14, την «Ενωση των 14». Προηγουμένως η UEFA είχε χάσει τον έλεγχο των συνθηκών στις διοργανώσεις της. Είχε υποχρεωθεί να αποδεχτεί τον νόμο Μπόσμαν, δηλαδή την ελεύθερη διακίνηση των παικτών εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης και την κατάργηση κάθε περιορισμού στον αριθμό των ξένων που μια ομάδα έχει στη διάθεσή της. Οι αλλαγές αυτές, που οι μεγάλοι σύλλογοι επιδίωξαν, καταλαβαίνοντας πόσο εντυπωσιακά θα είναι τα οφέλη ενός ευρωπαϊκού μεταγραφικού παζαριού χωρίς περιορισμούς, είχαν ανοίξει την όρεξη στους ανθρώπους της Μίλαν, της Ρεάλ Μαδρίτης, της Μπάγερν και της Αρσεναλ που τότε πρωτοστατούσαν. Ο τότε πρόεδρος της UEFA Λέναρντ Γιόχανσον κι ο τότε γενικός γραμματέας Γκέρχαρντ Αϊγκνερ, δυο λάτρεις του κρασιού και της μπίρας, ήταν κομμάτι δύσκολο να καταλάβουν ότι είχε τελειώσει μια εποχή. Τις διοργανώσεις της UEFA έσωσε τότε η οξυδέρκεια των ανθρώπων της Team Agency, δηλαδή της εταιρείας που διαχειριζόταν τα τηλεοπτικά συμβόλαια. Οι συγκεκριμένοι τεχνοκράτες μπήκαν μπροστά, προχώρησαν στη διεύρυνση του Τσάμπιονς Λιγκ δίνοντας δικαίωμα συμμετοχής και στις δευτεραθλήτριες, άλλαξαν το φορμάτ του Κυπέλλου UEFA και κατήργησαν το παλιό Κύπελλο Κυπελλούχων. Τις πρώτες μεγάλες αλλαγές ακολούθησαν οι επόμενες. Και φτάσαμε στα σημερινά σχέδια.

Υποχωρεί

Η UEFA υποχωρεί πάντα στις απαιτήσεις των συλλόγων. Οταν στη Νιόν είδαν κάποτε τη δημιουργία της μπασκετικής Ευρωλίγκας τους έκοψε κρύος ιδρώτας. Συνήλθαν μόνο όταν κατάλαβαν πως παρά τη δημιουργία ενός μεγάλου και αυτόνομου ευρωπαϊκού πρωταθλήματος, ο Τζόρντι Μπερτομέου και οι συνεργάτες του δεν θα βρουν τα χρήματα που ψάχνουν από χορηγούς και τηλεοράσεις. Αλλά το ποδόσφαιρο έχει άλλη δυναμική.

Νοσταλγία

Οι παλιότεροι ποδοσφαιρόφιλοι δεν βλέπουν με καλό μάτι αυτές τις αλλαγές – συμβαίνει όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης. Οσοι είναι πάνω από 45 νοσταλγούν τους καιρούς που στο πάλαι ποτέ Κύπελλο Πρωταθλητριών έπαιρναν μέρος μόνο οι πρωταθλήτριες, που δεν υπήρχαν όμιλοι αλλά διπλά νοκάουτ ματς, που οι πιθανότητες να φτάσει στον τελικό η Μάλμε, η Στεάουα και ο Ερυθρός Αστέρας ήταν υπαρκτές. Αλλά η νοσταλγία είναι κακός σύμβουλος. Γιατί εκείνες οι διοργανώσεις ήταν συμβατές με έναν παλιό κόσμο: έναν κόσμο στον οποίο στις μισές ευρωπαϊκές χώρες οι ποδοσφαιριστές δεν ήταν επαγγελματίες, οι ομάδες έπαιζαν με δυο ή τρεις (το πολύ) ξένους και οι πρόεδροι έπρεπε να πληρώνουν για να συντηρούν συλλόγους, που έβγαζαν πιο πολλά χρήματα από τα εισιτήρια, παρά από τα τηλεοπτικά δικαιώματα των ματς. Ο κόσμος αυτός, φτιασιδωμένος στο κεφάλι μας από τη νοσταλγία, απλά δεν υπάρχει πια. Και ως εκ τούτου δεν μπορεί παρά να είναι διαφορετικές και οι διοργανώσεις.

Βίτσιο

Δεν άλλαξαν οι ευρωπαϊκές ποδοσφαιρικές διοργανώσεις από κάποιο βίτσιο κάποιων πλούσιων που σκέφτονται πώς να σκοτώσουν την ώρα τους: άλλαξαν γιατί υπήρξαν ξαφνικά δεκάδες χορηγοί και δεκάδες τηλεοπτικά κανάλια που είχαν ανάγκη από ποδόσφαιρο. Το μπουμ της συνδρομητικής τηλεόρασης παντού στην Ευρώπη δημιούργησε νέες ανάγκες για αθλητικό πρόγραμμα. Η γιγάντωση των αθλητικών εταιρειών χάρη και στην παγκοσμιοποίηση δημιούργησε μια καινούργια αγορά. Τα σούπερ έσοδα έβαλαν την UEFA μπροστά στην ανάγκη να δημιουργήσει ένα νέο προϊόν: δεν άλλαξαν μόνο τα φορμάτ των διοργανώσεων, άλλαξαν τα πάντα. Τα συμβόλαια των παικτών. Το μάνατζμεντ. Τα γήπεδα που έγιναν χώροι μαζικής διασκέδασης. Η οργάνωση των πρωταθλημάτων – ακόμα και των πρωταθλημάτων των Νέων. Αλλαξαν ακόμα και οι κανονισμοί! Σήμερα επιτρέπονται πέντε αλλαγές – στον καιρό «του πρωταθλητριών» γίνονταν δύο. Μπήκε το VAR. Οι διαιτητές έγιναν τέσσερις. Το σκληρό παιχνίδι τιμωρείται. Δεν υπάρχει τίποτα στο ποδόσφαιρο που να μην έχει αλλάξει τα τελευταία είκοσι χρόνια, πέρα από τον αριθμό των παικτών και τις διαστάσεις του αγωνιστικού χώρου.

Παρελθόν

Κι όμως οι αλλαγές που κάθε φορά συζητούνται μας μοιάζουν υπερβολικές κι απλά μεγαλώνουν τη νοσταλγία μας. «Τι Τσάμπιονς Λιγκ θα είναι αυτό που θα παίρνουν μέρος πάντα οι ίδιοι;» ρωτάνε πολλοί. «Πώς γίνεται να υπάρχει πρόοδος όταν σχεδόν καταργείται κάθε πιθανότητα έκπληξης;» ρωτάνε άλλοι. «Τι θα απογίνουν τα πρωταθλήματα;» προβληματίζονται όσοι το εθνικό τους ποδόσφαιρο το αγαπούν. Δεν ξέρω τις απαντήσεις, αλλά δεν έχουν και κανένα νόημα. Διότι αν κάτι διδάσκει η ιστορία των σπορ είναι πως δεν είναι ποτέ δυνατόν να πάμε πίσω. Ο,τι ανήκει στο παρελθόν μένει εκεί. Για πάντα.

Σοκ

Στο ποδόσφαιρο ζούμε μια επανάσταση χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Αλλά δεν είναι η πρώτη. Σκεφτείτε το σοκ όσων κάποτε ανακάλυψαν ότι το να είσαι ποδοσφαιριστής μπορεί να είναι επάγγελμα. Σκεφτείτε την περιέργεια όλων όσων είδαν διεθνείς αναμετρήσεις ανάμεσα σε συλλόγους. Σκεφτείτε πόσο μαγικό θα έμοιαζε σε όλους κάποτε το να παρακολουθήσουν σε απευθείας τηλεοπτική μετάδοση έναν τελικό. Είμαι βέβαιος ότι και τότε κάποιοι θα δυσανασχετούσαν. Κάποιοι θα ήθελαν το σπορ να μείνει ερασιτεχνικό. Κάποιοι δεν θα καταλάβαιναν για ποιο λόγο πρέπει να αγωνίζονται οι ομάδες τους κόντρα σε ξένους, όταν μάλιστα οι ίδιοι δεν θα μπορούσαν να ταξιδέψουν μαζί τους. Ο γερο-Μπόρχες είπε κάποτε ότι το ποδόσφαιρο πέθανε τη στιγμή που μεταδόθηκε τηλεοπτικά ένα ματς. Μάλλον έλεγε υπερβολές. Η νοσταλγία προκαλεί και τέτοια προβλήματα. Και δεν εξαιρούνται οι λογοτέχνες.