Ο τελευταίος των Μοϊκανών

Σε ηλικία 64 ετών σήμερα και καθώς εισέρχεται στην πέμπτη δεκαετία της καριέρας του, ο Τομ Χανκς θεωρείται πλέον ο απόλυτος κινηματογραφικός… μπαμπάς. Η φήμη που τον ακολουθεί και στην πραγματική ζωή τονίζει τον καλό χαρακτήρα αυτής της πατρικής φιγούρας με τα γκριζόλευκα γένια και την καλή συμπεριφορά προς όλο τον κόσμο. Σε αυτό ας προσθέσουμε και την πρόσφατη ελληνική ιθαγένεια που απέκτησε και για την οποία εκδήλωσε συγκίνηση και χαρά στον λογαριασμό του στο Twitter.

Στο νέο του φιλμ «News of the World», ένα γουέστερν εποχής, στα χρόνια που ακολούθησαν το τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου, σε σκηνοθεσία Πολ Γκρίνγκρας, το οποίο κάνει πρεμιέρα σε όλο τον κόσμο στο Netflix), ο Χανκς είναι ένας βετεράνος που διασχίζει την ενδοχώρα του Τέξας. Συναντά στον δρόμο του ένα χαμένο νεαρό λευκό κορίτσι (το υποδύεται η 12χρονη Γερμανίδα Ελενα Ζένγκελ) που μιλάει μόνο την ινδιάνικη διάλεκτο των Κάιοουα. Ο βετεράνος αναγκάζεται να υποβληθεί σε ένα επικίνδυνο ταξίδι για να οδηγήσει το κορίτσι στην οικογένειά του. Ο Χανκς προστατεύει το κορίτσι στη διάρκεια του ταξιδιού εκδηλώνοντας μεγάλη αγάπη, υπενθυμίζοντας έτσι στους θεατές ότι είναι ο ιδανικός μπαμπάς.

Το ζήτημα είναι, παρατηρεί η Κριστίνα Νιούλαντ στο BBC, ότι ο χαρακτηρισμός «μπαμπάς» εκχωρείται σε πολλούς ηθοποιούς του Χόλιγουντ, συνομήλικους ή νεότερους από τον Χανκς. Εχουν τον χιουμοριστικό αυτοσαρκασμό του «Βράχου» Ντουέιν Τζόνσον ή τη βαρύτητα και την αξιοπρέπεια του Ντένζελ Ουάσιγκτον. Οταν όμως γίνεται αναφορά για τη νέα ταινία κάποιου ως, απλά, «ο νέος Τομ Χανκς», τότε μιλάμε για έναν σταρ του σινεμά.

Η πραγματικότητα γεννά ωστόσο απορίες: από πού θα προέλθει η νέα σοδειά των αρσενικών αστέρων του κινηματογράφου κάτω των 40 ετών; Θα μπορούσε να έχει να κάνει με τους άπειρους τρόπους με τους οποίους άλλαξε ο μηχανισμός της δημιουργίας των σταρ μέσα στη βιομηχανία του κινηματογράφου σε σύγκριση με τις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Σχετίζεται επίσης και με την αλλαγή νοοτροπίας γύρω από την αρρενωπότητα ή τη λεπτή γραμμή μεταξύ «persona» και «χαρακτήρα». Και οι ηθοποιοί είναι συχνά επιφυλακτικοί για τους χαρακτηριστικούς ρόλους που γίνονται μανιέρα. Γι’ αυτό, αναφέρει το BBC και ο τύπος νέων ηθοποιών όπως ο Τομ Χανκς σήμερα σπανίζει.

Από τις πρώτες ημέρες της καριέρας του στην κωμωδία της Πένι Μάρσαλ «Big» (1988), ο Χανκς είχε το βλέμμα του απλού ανθρώπου. Αυτό το οικείο πρόσωπο, με τα άτακτα καστανά μάτια και τα σουφρωμένα φρύδια, τον έβγαλε σε διαφορετικά μονοπάτια στη διάρκεια της καριέρας του. Από τις γκαφατζίδικες κωμωδίες, σε βραβευμένα δράματα (τα Οσκαρ του στις ταινίες «Φιλαδέλφεια» και «Φόρεστ Γκαμπ» παγιώνουν την ερμηνευτική υπεροχή του) και σε μεγάλες μορφές της αμερικανικής ιστορίας. Αλλά και εκτός κάμερας συχνά εμπλέκεται σε παραγωγές στις οποίες εξασκεί το μεγάλο πάθος του, ως εκφωνητής γύρω από την ιστορία του έθνους του. Οπως η σειρά του HBO για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο «Στην πρώτη γραμμή» («Band of Brothers»), στην οποία ήταν και παραγωγός.

Καθώς εξελισσόταν η ταυτότητα του Χανκς ως κινηματογραφικού αστέρα, συνεχίζει η Κριστίνα Νιούλαντ, εκείνος άφηνε μια αφοπλιστική διαφάνεια να περιβάλλει την προσωπικότητα και τη ζωή του, μεταφέροντας προς τον κόσμο την εντύπωση ότι ήταν ο κατάλληλος για ρόλους όπου χρειαζόταν ο συνδυασμός ηρωισμού και ικανότητας για θαύμα. Πάνω σε αυτό στήριξε την καριέρα του παίζοντας απλούς ανθρώπους σε εξαιρετικές περιστάσεις, είτε αυτός ήταν ο αγαπημένος όλων σοφός – ηλίθιος Φόρεστ Γκαμπ (1994), ο επιδέξιος πιλότος με τη σωτήρια ψυχραιμία στο «Σάλι» (2016) ή ο πολιορκημένος λοχαγός Τζον Μίλερ στη «Διάσωση του στρατιώτη Ράιαν» (1998). Συχνά, οι ρόλοι αυτοί βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα. Αλλά ο Χανκς είναι πλέον γνωστός για την αδυναμία του ως αδηφάγος αναγνώστης βιογραφιών και βιβλίων ιστορίας, καθώς αναζητά ιστορίες που προσφέρουν κάποια αισιοδοξία και ανθρωπισμό. Με άλλα λόγια, παίζει – ουσιαστικά – καλούς ανθρώπους.

Εξίσου ασύγκριτα καλός είναι και σε ρόλους του «κακού». Ομως σπάνια συμβαίνει αυτό. Εχει υπάρξει ο πράκτορας του FBI στο «Πιάσε με αν μπορείς» (2002) καταδιώκοντας τον γοητευτικό Λεονάρντο ντι Κάπριο, ο οποίος υποδυόταν τον απατεώνα Φρανκ Αμπαγκνεϊλ. Ωστόσο ο χαρακτήρας του ήταν περισσότερο μια αποφασιστική γάτα απέναντι στον Λεονάρντο – ποντίκι, παρά ένα ανθρωποκυνηγητό. Σε εκείνη την ταινία ήταν απλά ένας άνθρωπος της εποχής Αϊζενχάουερ, ο οποίος είχε μια δουλειά την οποία έπρεπε να κάνει. Στο «Δικό τους παιχνίδι» (1992), ως φωνακλάς προπονητής μπέιζμπολ μιας επαγγελματικής ομάδας κοριτσιών, είναι για άλλη μία φορά ένα στραβόξυλο και ταυτόχρονα μια αξιαγάπητη φιγούρα μέντορα. Στην εξαιρετική γκανγκστερική ταινία του Σαμ Μέντες «O δρόμος της απώλειας» (2002), ο Χανκς δοκίμασε να υπερβεί τα όρια παίζοντας έναν δολοφόνο, αλλά ποτέ δεν τον βλέπουμε σε πλήρη συνθήκη εκτελεστή. Ο θεατής της ταινίας τον βλέπει κυρίως μέσα από το βλέμμα του νεαρού γιου του, κι αυτό δεν μπορεί παρά να βοηθήσει κάπως να μαλακώσει η εντύπωση για εκείνον. Ετσι, ο Τομ Χανκς ακόμα και στους ρόλους τού κακού είναι καλός.

Αλλωστε, η προσωπικότητα του ηθοποιού αυτή τη στιγμή έχει ξεπεράσει τον ίδιο τον Χανκς. Ειδικά οι πιο νέοι έμαθαν να τον αγαπούν όχι επειδή είναι ένας αξιοθαύμαστος ηθοποιός, αλλά μια αξιολάτρευτη περίπτωση της ποπ κουλτούρας. Είναι η φωνή του Γούντι στο «Toy Story», με τον οποίο μεγάλωσαν. Παράλληλα οι ειδήσεις που κυκλοφορούν γι’ αυτόν αναφέρουν τις αγαθοεργίες του προς αγνώστους, τη συλλογή του σε παλιές γραφομηχανές ή ότι παρηγορεί δημοσιογράφους που κλαίνε.

Ο Χανκς είναι ο εκπρόσωπος ενός είδους δυνητικά υπό εξαφάνιση. Ενας καλός, παλιομοδίτικος σταρ του κινηματογράφου, του οποίου η πραγματική ζωή, όποια κι αν είναι αυτή, φαίνεται σχεδόν μαγικά ευθυγραμμισμένη με την εικόνα ενός τζέντλεμαν. Η ασάφεια αυτών των ορίων μεταξύ της προσωπικότητας εντός και εκτός οθόνης είναι συστατικό αυτού του δυνατού υλικού από το οποίο φτιάχνονται οι σταρ. Και στην εποχή μας, τόσο βαθιά κυνική, όπου οι διασημότητες έχουν όλο και λιγότερα μυστικά, αυτό είναι κάτι σπάνιο. Ο Χανκς είναι ένας άνθρωπος που προέρχεται από μια τέτοια ειλικρινή ζεστασιά, που είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η κληρονομιά του θα συνεχιστεί.