Εσείς, τι θα βάζατε στο Μουσείο της Covid;

Ηρακλής Παπαϊωάννου

Επιµελητής MOMus-ΜΦΘ

«Το αυτοπορτρέτο της φωτογράφου Αλεξίας Πρασσά»

Πώς να ανακαλέσει η συλλογή ενός Μουσείου Πανδημίας, φανταστικού ή πραγματικού, το βάθος και τη διάρκεια του τραύματος, την οικουμενικότητα του βιώματος παρότι καθένας το έζησε στο δικό του οικοσύστημα; Η προσθήκη μου σε μια τέτοια συλλογή θα ήταν το αυτοπορτρέτο της φωτογράφου – αρχιτέκτονος Αλεξίας Πρασσά, καρπός του ανοιξιάτικου lockdown, που συμπυκνώνει κάπως τη συνθήκη: καταδεικνύει την αναδίπλωση στον εαυτό, την αναγκαστική μοναχικότητα, δυνητικά ίσως και την υπαρξιακή. Ακόμη, προβάλλει τον αστικό ακάλυπτο χώρο ως μεταφορά: τόσο αδιάφορος όταν η γέφυρα με το έξω είναι ανοικτή σε διαρκείς, πυκνές ανταλλαγές· τόσο πιεστικός όταν η σωματική επαφή με τον κόσμο διακοπεί παρατεταμένα και βρεθεί κανείς αντιμέτωπος με την αρχιτεκτονημένη εκδοχή του αδιεξόδου. Και βέβαια είναι τα βιβλία, άμυνα πνευματική και σκαλοπάτι προς το φως, που καθιστούν ενίοτε τον σκυθρωπό μικρόκοσμο κήπο αειθαλή. Η πανδημία θα περάσει. Με απώλειες, ορατές και αόρατες. Η φωτογραφία της Πρασσά, με τη λεπτή, υπαινικτική της σκηνοθεσία, μου υπενθυμίζει τη νέα εποχή την οποία τα βιβλία δεν μπόρεσαν να αναχαιτίσουν, όταν ο πολύχρωμος, πανταχού παρών ψηφιακός κόσμος διεκδίκησε αποφασιστικά να ρουφήξει μέσα του μεγάλο μέρος του πραγματικού.

Μαρία Παπαγεωργίου

τραγουδοποιός

«Μια Polaroid, ένα βίντεο, μια μάσκα»

Σε αυτό το μουσείο που θα επισκέπτονται τα παιδιά των παιδιών μου, θα συναντήσουν τους τρόπους επικοινωνίας των τελευταίων αναλογικών ανθρώπων, το τέλος μιας γενιάς που συνέπεσε με το τέλος μιας πανδημίας. Θα ήθελα να βρουν την τελευταία φωτογραφία Polaroid που βγάλαμε τον Φεβρουάριο του 2020 όλη η μπάντα μαζί, αγκαλιασμένοι και ανυποψίαστοι. To αρχείο από τις πρώτες, αμήχανες διαδικτυακές συναυλίες από τα σπίτια μας. Να υπάρχει το βίντεο από τους μουσικούς που βγαίνουν στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου με τα όργανά τους και τις μάσκες και τραγουδούν ως ένδειξη συμπαράστασης στους απεργούς πείνας μέλη του μουσικού συγκροτήματος Grup Yorum.  Μια μάσκα μέσα σε διάφορα χαρτάκια με παραγγελίες τραγουδιών που γράφει πάνω «Dance me to the end of love». Τα rapid test, αυτά τα μικρά λευκά κουτάκια, που ανταλλάζαμε στα γυρίσματα μεταξύ μας και τα κρατούσαμε για ενθύμιο.

Βιολέτα Ικαρη

ερµηνεύτρια

«Εναν πίνακα ζωγραφικής»

Η νέα μου καθημερινότητα έχει τον φόβο του άγνωστου, άνθρωποι φεύγουν από τη ζωή καθημερινά και άλλοι νοσούν με τον φόβο ότι μπορεί να χάσουν τη ζωή τους, είμαι απομονωμένη, δεν ξέρω πότε θα ξαναδουλέψω, μου λείπει η δουλειά μου! Μου λείπουν οι δικοί μου άνθρωποι και οι ξέγνοιαστες βόλτες, μου λείπουν πολλά, αλλά δεν το βάζω κάτω. Οταν όλο αυτό θα τελειώσει και θα μπορέσουμε να μπούμε ξανά στους ρυθμούς που είχαμε συνηθίσει, θα φροντίσω να κρατήσω στη μνήμη μου όλα αυτά που με παρηγόρησαν, με κορυφαία ανάμνηση τη μέρα των γενεθλίων μου, όπου εκεί που περίμενα να βυθιστώ στην κατάθλιψη (που έτσι κι αλλιώς μου προκαλεί αυτή η μέρα), ο σύντροφός μου φρόντισε να γίνουν τα ωραιότερα γενέθλια της ζωής μου, αφού μου έφτιαξε ένα υπέροχο βίντεο – έκπληξη με όλα τα αγαπημένα μου πρόσωπα να μου δίνουν ευχές! Μέσα σε ένα βίντεο όλες μου οι αγάπες, πέρναγαν ο ένας μετά τον άλλο και μου έδιναν τις ευχές τους με τόση θέρμη που δεν γινόταν να μη συνειδητοποιήσω το πόσο ευλογημένη είμαι που έχω τόση αγάπη γύρω μου. Επίσης στις μέρες τις καραντίνας έχω την ευκαιρία να αφιερώνω περισσότερο χρόνο στον εαυτό μου, ζωγραφίζω, διαβάζω, βλέπω σειρές στο Netflix, φτιάχνω puzzle, ακούω πολλή μουσική, βάφω έπιπλα και τοίχους, γυμνάζομαι, κάνω μαθήματα κιθάρας και ψυχοθεραπεία μέσω βιντεοκλήσης και μαγειρεύω καθημερινά. Οταν θα τελειώσει όλο αυτό, θα έχω να θυμάμαι ότι αυτή η περίοδος μπορεί να είχε αγωνίες, αλλά μου έδωσε και την ευκαιρία να ασχοληθώ με πράγματα που υπό άλλες συνθήκες δεν θα είχα τον χρόνο.

Κώστας Πασχαλίδης

αρχαιολόγος (σε µια φανταστική, χωροχρονική µεταφορά στο έτος 2221)

«Ενα σπίτι – ερείπιο»

Σήμερα ξύπνησα χωρίς τη βοήθεια της διαζωνικής εφαρμογής, Παροχή και Διακοπή Υπνου για το έτος 2221. Το ακόμη τελειότερο είναι πως η διάθεσή μου ρυθμίστηκε αποτελεσματικά χάρη στον κεντρικό σέρβερ της Αποικίας. Ευτυχώς, γιατί σήμερα παρουσιάζω σε ζωντανή μετάδοση τη συγκλονιστική προσθήκη μου στο Οικουμενικό Μουσείο της Ανθρωπότητας. Το ανεκτίμητο σύνολο με τα ευρήματα από έναν Οικισμό της Πανδημίας, που εντόπισα ο ίδιος στην επικίνδυνη ανασκαφή στον Πατρογονικό Πλανήτη.

Ωρα 26:45, διαζωνική. Δεκαοκτώ δισεκατομμύρια δέκτες είναι συνδεδεμένοι στην τελετή. Ξεκινώ με άνεση να εξηγώ έναν-έναν τους χώρους του σπάνιου ερειπίου, που αποσπάσαμε αυτούσιο από τον ακατοίκητο Πλανήτη. Περνώ από τους χώρους εστίασης, στους χώρους υγιεινής και στο σαλόνι (χώρος συγκέντρωσης και χαλάρωσης στις οικίες της εποχής). Περιγράφω την καθημερινότητα του τελευταίου ενοίκου που έζησε εκεί καθ’ όλη την εικοσαετία της φονικής πανδημίας. Εξηγώ τους όρους απαγόρευση κυκλοφορίας, κοινωνική απόσταση και απομόνωση. Μιλώ για τη συναισθηματική στέρηση, την παύση της σεξουαλικής δραστηριότητας και για τον θρίαμβο της υπακοής, που διέσωσαν τον Πολιτισμό μας.

Περνάω τώρα στο δωμάτιο του ύπνου. Περιγράφω τα έπιπλα (κατασκευές διαβίωσης εσωτερικών χώρων) και αποκαλύπτω τη μεγάλη μου ανακάλυψη: το ανάγλυφο αποτύπωμα στο κρεβάτι που αποδεικνύει πως χρησιμοποιούνταν επί μακρόν από δύο σώματα σε επαφή, μια πράξη απολύτως απαγορευμένη.

Δεκαοκτώ δισεκατομμύρια δέκτες έχουν παγώσει και έχω σίγουρη την πολυπόθητη επαγγελματική μου προαγωγή, καθώς κι εκείνη την άδεια Σύναψης Επαφής με το σώμα που επέλεξα και που αξίζω να ενωθώ.

Η εικόνα προέρχεται από το προσωπικό Αρχείο του ποιητή, φίλου Κυριάκου Συφιλτζόγλου, τον οποίο ευχαριστώ

Ειρήνη Καραγιαννοπούλου

εικαστικός

«Αχρησιμοποίητα κραγιόν»

Στο Μουσείο θα δώριζα τη συλλογή μου από αχρησιμοποίητα κραγιόν σε όλες τις αποχρώσεις του κόκκινου, του βυσσινί, του μπορντώ, σε πολλές πιθανές υφές, αστραφτερά, ματ, με σατινέ φινίρισμα και ιριδισμούς, με υποσχέσεις ενυδάτωσης, πλούσιο χρώμα, βελούδινη αίσθηση, πινελάκια ακριβείας, νέες επαναστατικές φόρμουλες που διαρκούν επτά ώρες – το χρώμα τυπώνεται επί της ουσίας στο στόμα- τρισδιάστατα εφέ με λάμψη για χείλη για φίλημα, με βούτυρο καριτέ και κρεμώδη απαλότητα σε συσκευασία πρωτοποριακή, χρυσή/κόκκινη/μαύρη/ασημένια/περλέ, πολυτελείας ή ευρείας κατανάλωσης, με στρογγυλό καπάκι κάπως αισθησιακό, αλλά κι ένα (λίγο λιπαρό) lipgloss μέσα σε φουτουριστικό μεταλλικό κουτάκι για άνετη εφαρμογή, μικρά πολύτιμα αντικείμενα που ανοίγουν, κλείνουν, περιστρέφονται και στριφογυρίζουν μέχρι να εμφανιστεί η μαγική πάστα που τόνιζε και σφράγιζε το χαμόγελο όταν αυτό μπορούσε ακόμη να εμφανίζεται ακάλυπτο πριν μας σκεπάσει όλους η σκιά της μεταδοτικής ασθένειας που μέχρι και Μουσείο της χτίζουμε.

Αποστόλης Αρτινός

συγγραφέας, επιµελητής εκθέσεων

«Τον “Κόσμο της πάχνης” του Μπασό»

Οταν μου ζήτησε η Εφη και το δικό μου αντικείμενο για το μουσείο της πανδημίας, με βρήκε να γράφω ένα κείμενο για τα αντικείμενα, για την παραμυθία των αντικειμένων. Για τα αντικείμενα που είναι το βίωμά τους, η εσωτερίκευσή τους. Ποιο είναι λοιπόν αυτό που με κράτησε και με διέσωσε σ’ αυτόν τον όλεθρο; Πολλά, και κανένα, αλλά ας είναι… Οταν άρχισε η πρώτη καραντίνα ανέβασα στο προφίλ μου στο fb ένα εικονίδιο που έγραφε «stay home and read books». Μάταια… Ηταν αδύνατον να συγκεντρωθώ σε οτιδήποτε, δεν μπορούσα να τελειώσω ούτε μία σελίδα. Μέχρι τη στιγμή που έπιασα, σχεδόν ενστικτωδώς, ένα παλιό τευχίδιο με ποιήματα του Μπασό και του Ισσα, κι αυτό ήταν. Τα ολιγόστιχα ποιήματά τους μπόρεσαν να κρατήσουν την αδυναμία μου, έστω προς στιγμήν, και κάτι ακόμη, αυτή η κραταιά τους μελαγχολία, η ακινησία τους, η εκστατικότητά τους. Αυτές οι αποσπασματικές εκφορές, που φέρουν όμως μέσα τους ένα ολοκληρωμένο αίσθημα, κατάφερναν να συγκεντρώσουν τη διάχυσή μου κι έκτοτε κατέφευγα σ’ αυτές τις σελίδες πού και πού. Γιατί ακόμη κι όταν περιέγραφαν τον κόσμο στις εναλλαγές του, μια ακίνητη πόζα τον καθήλωνε στη μελαγχολική στάση της γλώσσας. Σαν ένας άλλος χρόνος να ρέει μέσα στον χρόνο, σαν μια άλλη γλώσσα να ρέει μέσα στη γλώσσα. Μια ετεροτοπική συνθήκη, σαν αυτή της περιόδου του εγκλεισμού, που με καθιστούσε υποκείμενο, ακόμη μια φορά, μιας απώλειας. Σ’ αυτή τη σκηνή του κόσμου λοιπόν, που δεν θάλλει τίποτε, παρά μόνο η σιωπή του, το ίχνος της απόσυρσής του, η διάρκειά του, κι αυτό, κάποιες φορές, να ‘ναι ήδη πολύ…

Γιώργος Παπαγεωργίου

ηθοποιός

«Ενα αντισηπτικό χεριών»

Αν σκεφτόμουν πριν από έναν χρόνο όλο αυτό που συμβαίνει τώρα, θα έλεγα στον εαυτό μου ότι έχω τρελαθεί. Φύσει ονειροπόλος, δεν μπορούσα ούτε στις πιο μαύρες μέρες μου να φανταστώ ένα τέτοιο δυστοπικό παρόν σε επίπεδο κοινωνικό και εντελώς ανθρώπινο. Ξεχάσαμε να αγκαλιαζόμαστε, να φιλάμε μάγουλα, να πίνουμε ποτάρες, να γελάμε δυνατά, να τρώμε από το σάντουιτς του άλλου, να κάνουμε όνειρα ονειρένια. Αν λοιπόν έβαζα ένα αντικείμενο στο «μουσείο covid» αυτό θα ήταν το αντισηπτικό. Αυτό το «αντικείμενο πολυτελείας» σε εποχές προ covid, που έγινε «αντικείμενο λατρείας» στην 1η καραντίνα για να εξελιχθεί σε «αντικείμενο επαφής» εδώ και 1 χρόνο πλέον. Πριν, κατά τη διάρκεια και στο τέλος κάθε κοινωνικής επαφής. Απαραίτητο μεν, εκνευριστικότατο δε, πήρε στο πέρασμα του κάθε λογής ιδρώτα, μυρωδιάς, ανθρωπιάς εν τέλει. Αν ποτέ τελειώσει όλο αυτό, θέλω να μυρίσω χέρια που αγαπώ με μυρωδιά λουλουδιών, ξεραμένης μουστάρδας και καπνού. Κάτι σαν τη μυρωδιά που έχει μια συναυλία όταν τελειώνει.

Αργυρώ Χιώτη

σκηνοθέτρια

«Τον μισοβυθισμένο “Ποσειδώνα”»

Θα ήθελα να καταθέσω στο φανταστικό μουσείο κορωνοϊού ένα καθημερινό αντικείμενο του χρόνου που μας πέρασε και την αστεία ιστορία που το συνοδεύει, όμως το μυαλό μου γυρίζει συνεχώς σε αυτόν τον μισοβυθισμένο «Ποσειδώνα». Αμετακίνητος και βαρύς, υφίσταται κάθε μέρα τα κέφια της θάλασσας που τον σκουριάζει λίγο λίγο. Μόνο το όνομά του αντιστέκεται ακόμα στο βούλιαγμα, σαν να ψιθυρίζει: «Μα, ας ασχοληθεί τέλος πάντων και κάποιος μαζί μου, βρε παιδιά». Μισοβυθισμένες ζωές, μισοβυθισμένες σχέσεις, εργασίες και πρότζεκτ, μισοβυθισμένες αλήθειες, συνειδήσεις κι ενεργητικές σκέψεις, μισοβυθισμένες αντιστάσεις, ψυχικές αντοχές και δυνάμεις. Μισοβυθισμένοι «Ποσειδώνες», μουλιασμένοι στον φόβο, ξεχασμένοι σε μια γωνιά της προβλήτας, αποκομμένοι, με τα πρόσωπα κρυμμένα, σαν να ψιθυρίζουν: «Μα, φτάνει πια, παιδιά, φτάνει…». Ομορφότεροι όμως από τον χρόνο και την αλμύρα, σαν έτοιμοι από καιρό να κάνουν την εμφάνισή τους…

Μαρίνα Βρανοπούλου

υπεύθυνη πλατφόρµας τέχνης «Δυo Χωριά»

«Τη μάσκα προστασίας μου»

Στο μουσείο του Covid θα έβαζα τη μάσκα προστασίας μου. Την έχει ζωγραφίσει ο ισπανός εικαστικός Javier Calleja και απεικονίζει ένα αγοράκι μελαχρινό με μπλε μάτια και μια έκφραση χαρμολύπης στο πρόσωπό του. Στην μπλούζα του διαβάζεις τις λέξεις «No More» και στο χέρι του κρατάει μια ταμπέλα που γράφει «Stories». Στην αρχαιότητα οι μάσκες χρησιμοποιούνταν για τελετουργικούς και για πρακτικούς σκοπούς, για τις παραστατικές τέχνες και για ψυχαγωγία. Στην ιστορία της τέχνης, ειδικά στη γλυπτική, η μάσκα είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για ένα πρόσωπο χωρίς σώμα. Τι περίεργη ειρωνεία αν σκεφτεί κανείς πως τους τελευταίους μήνες κυκλοφορούμε όλοι σαν ανώνυμα σώματα με μισοκρυμμένα πρόσωπα. Οι μάσκες μέχρι πέρυσι ήταν γεμάτες ιστορίες και σύμβολα σημειωτικά. Το αγοράκι της δικής μου μάσκας μάλλον τότε θα διάβαζε «So Μany Stories» πριν κοιμηθεί και η μάσκα του θα πωλούνταν σε κάποιο μαγαζί με αποκριάτικα. Οι μάσκες στην εποχή του Covid δεν έχουν ιστορίες χαρούμενες να πουν και το αγοράκι στη δική μου δεν ξέρει άμα πρέπει να γελάσει ή όχι που βρίσκεται στριμωγμένο πάνω από τη μύτη μου. Που το φοράω υποχρεωτικά, με κυβερνητική απόφαση μάλιστα, έναν χρόνο τώρα, για την προστασία τόσο τη δική μου όσο και του διπλανού μου. Αυτό το σημείο καμπής ανάμεσα στη λύπη και τη χαρά, στο κλάμα και το γέλιο, που απεικονίζει το αγοράκι της μάσκας μου, είναι το δικό μου κειμήλιο για τον μελλοντικό ερευνητή. Η μάσκα αυτή συμβολίζει μια μικρή νίκη απέναντι στη μεταδοτικότητα του ιού. Συμβολίζει τις νέες μας ιστορίες, ίσως λιγότερο ανέμελες, πιο δύσκολες και συχνά θλιβερές, συμβολίζει τον μικρό, καθημερινό μας ηρωισμό, το πείσμα μας να ξεπεράσουμε τον πόνο για να χαμογελάσουμε ξανά και να προχωρήσουμε γράφοντας τις μικρές μας ιστορίες και τη μεγάλη μας Ιστορία. Και γι’ αυτό η μάσκα μου αξίζει μία θέση στο μουσείο του Covid.

Μανώλης Φάμελλος

τραγουδοποιός

«Το κεφάλι μιας κούκλας»

Νομίζω πως ίσως είναι νωρίς για να κάνει κανείς απολογισμούς και τελικά η ιστορία με όλες τις ιδιοτροπίες της προχωρημένης ηλικίας της είναι αυτή που θα αποφασίσει τι θα εκτεθεί, δυστυχώς όχι εμείς… Εκείνο που μένει κρίνεται ερήμην μας. Αλλωστε εμείς ήμασταν οι πρωταγωνιστές της ιστορικής αυτής της δοκιμασίας μπορεί όχι ως μπαρουτοκαπνισμένοι ήρωες όπως σε άλλες εποχές, αλλά σαν ταπεινοί  μαραθωνοδρόμοι της τεμπελιάς. Οπως και να έχει είναι ένας τίτλος και αυτός. Εγώ πάντα σκεπτόμενος ιδιοτελώς θα ήθελα να κρατήσω τα τραγούδια που έγραψα (και δεν ήταν λίγα) αλλά εναλλακτικά θα ήθελα να κρατήσω και τη σιωπή, να την ηχογραφήσω και να την εκθέσω και να είναι μία σιωπή μακριά που αραιά και πού θα διακόπτουν τα αυτοκίνητα που κάπου θα βιάζονται να φτάσουν, πολλές φορές με τα φώτα κλειστά μέσα στη νύχτα για να μην κινήσουν υποψίες. Επίσης θα φιλοτεχνούσα και ένα έγγραφο μετακίνησης με τις απαραίτητες (φανταστικές) διευθύνσεις, ίσως να έβαζα τους φίλους μου να το υπογράψουν και γιατί όχι και τα όργανα της τάξης που το έλεγξαν επιμελώς και με  αίσθηση καθήκοντος.

Φωτό 1. Θα κρατούσα το σύννεφο που συνάντησα μια κρύα νύχτα στους πρόποδες του Υμηττού, κάτι βαρύ και δυσοίωνο που σκόρπισε όμως μέσα σε μια στιγμή και ένιωσα ελαφρύς και ξένοιαστος.

Φωτό 2. Θα κρατούσα και αυτό το όμορφο κεφάλι που συνάντησα πεταμένο στον δρόμο. Νόμιζα πως κοιτούσε εμένα, αλλά όταν πλησίασα συνειδητοποίησα πως κοιτούσε ψηλά πάνω από τον ώμο μου, μια υποψία φεγγαριού ή ίσως κάτι χριστουγεννιάτικα φωτάκια, μόνη ένδειξη ζωής στον έρημο δρόμο. Ως γνωστόν αυτές οι κούκλες παθαίνουν συχνά φωτοτροπισμό, αλλά δεν είναι να τις κατηγορείς, είναι πρόβλημα κατασκευής… Το στόλισα κι εγώ σε ένα δέντρο και συνέχισα…