Στο μάτι του κυκλώνα ο Frontex

Στις 11 Ιανουαρίου ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, Frontex, προέβαλε ένα βίντεο στο οποίο παρουσιαζόταν η στολή της πρώτης ένστολης υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Λίγες ημέρες μετά συνεδρίασε το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού με τη «σκιά» μιας σειράς καταγγελιών να πέφτει βαριά πάνω από το επιβλητικό κτίριο του Frontex στην Πολωνία. Ο Οργανισμός κατά καιρούς έχει βρεθεί στο στόχαστρο με το βασικό ερώτημα να είναι εάν υπόκειται σε ουσιαστικούς ελέγχους. Το διοικητικό συμβούλιο του Frontex συνεδρίασε σχετικά με την προκαταρκτική έκθεση της ομάδας εργασίας του για τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις επιχειρησιακές πτυχές των δραστηριοτήτων στο Αιγαίο, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Περιστατικά. Σε σχετική ανακοίνωση σημειώνεται πως για πέντε από τα 13 περιστατικά που εξετάστηκαν χρειάζεται περαιτέρω έρευνα από την ομάδα εργασίας και πρόσθετες διευκρινίσεις. Για τα υπόλοιπα οκτώ, που η ομάδα εργασίας μπορούσε να «κλείσει» σε αυτό το στάδιο, βάσει των παρεχόμενων πληροφοριών δεν μπορούσε να αποδείξει παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ωστόσο, τα μέλη του ΔΣ εξέφρασαν την ανησυχία τους για το γεγονός ότι ο Οργανισμός παρέλειψε να παράσχει πληροφορίες σχετικά με τρία περιστατικά που εντοπίστηκαν εγκαίρως από την ομάδα εργασίας, έτσι ώστε τα μέλη της να μην μπορούν ακόμη να εξαγάγουν συμπεράσματα.

Από την πλευρά του ο επικεφαλής του Frontex Φαμπρίς Λεζερί εξέφρασε τη χαρά του για το γεγονός ότι μέχρι στιγμής η ομάδα εργασίας δεν έχει βρει αποδεικτικά στοιχεία για οποιαδήποτε εμπλοκή του Oργανισμού «σε εικαζόμενες επιστροφές. Είναι καθησυχαστικό ότι καμία παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν τεκμηριώθηκε στις περιπτώσεις που μπόρεσε να κλείσει».

Επίσης, στα τέλη Οκτωβρίου ο Frontex είχε ανακοινώσει τη διαδικασία εσωτερικής έρευνας για ύποπτα, όπως τα χαρακτήριζε, περιστατικά που ανέφεραν πρόσφατα τα ΜΜΕ, λέγοντας πως μέχρι τότε δεν είχε βρεθεί κάποιο έγγραφο ή άλλο υλικό που να τεκμηριώνει οποιεσδήποτε κατηγορίες για παραβίαση του νόμου ή τον Κώδικα Συμπεριφοράς του Frontex από στελέχη του.

Διάψευση. Σημειώνεται πως και το υπουργείο Ναυτιλίας έχει αρνηθεί κατ’ επανάληψη εμπλοκή ελλήνων λιμενικών σε επαναπροωθήσεις μεταναστών (τα λεγόμενα push backs). «Τα αποτελέσματα που αποτυπώνονται μέσω της ραγδαίας μείωσης του αριθμού των παράνομων διελεύσεων των συνόρων από υπηκόους Τρίτων Χωρών, στο πλαίσιο της άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας επί του θαλασσίου πεδίου ευθύνης της, έχουν καταστήσει τον φορέα μας αντικείμενο συστηματικής στοχοποίησης από μερίδα ΜΜΕ, ΜΚΟ και λοιπών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία και συνηθίζουν να προβάλλουν με μονοδιάστατο και αποσπασματικό τρόπο τις σχετικές δράσεις. Σε πληθώρα των περιπτώσεων δε, βασίζονται σε ανεπιβεβαίωτες ή και αναξιόπιστες πηγές των οποίων η προέλευση δεν δύναται να ταυτοποιηθεί ή να εξακριβωθεί» σημειώνεται σε σχετική ανακοίνωση. Και προστίθεται: «Οι επιχειρήσεις του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ, διενεργούνται σύμφωνα με τη διεθνή νομοθεσία και τις διεθνείς συμβάσεις και τα αποτέλεσματά τους συνίστανται σε χιλιάδες ζωές μεταναστών που διασώθηκαν τα τελευταία έτη. Ως εκ τούτου, το ανθρωπιστικό έργο του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ είναι αδιαμφισβήτητο και οποιεσδήποτε δημοσιεύσεις που αφορούν σε υποτιθέμενες επικίνδυνες ή παράνομες ενέργειες διαψεύδονται, καθώς θα πρέπει να θεωρείται ότι ανάγονται στο πλαίσιο των ψεύτικων ειδήσεων και της σκοπούμενης παραπληροφόρησης εις βάρος του φορέα μας».

Υποθέσεις mobbing. Ο Φαμπρίς Λεζερί, όμως, βρέθηκε στο «μάτι του κυκλώνα» μετά και από ρεπορτάζ του γερμανικού περιοδικού Spiegel βάσει του οποίου ο Οργανισμός, εκτός από τις κατηγορίες περί εμπλοκής συνοριοφυλάκων του Frontex σε παράνομες επαναπροωθήσεις προσφύγων και μεταναστών στο Αιγαίο, βρίσκεται αντιμέτωπος και με καταγγελίες περί κακοδιαχείρισης και υποθέσεις mobbing (ηθική παρενόχληση εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους) με τον επικεφαλής του οργανισμού Φαμπρίς Λεζερί να μπαίνει στο «κάδρο» των επικρίσεων. Κύκλοι των Βρυξελλών, ωστόσο, σχολιάζοντας τις εξελίξεις κάνουν λόγο για επιχείρηση αντικατάστασής του.

Σύμφωνα με το περιοδικό, τον Ιανουάριο η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) ξεκίνησε έρευνες και όπως σημειώνει χαρακτηριστικά οι κατηγορίες περιλαμβάνουν πιθανή απάτη σε συνάρτηση με έναν πάροχο υπηρεσιών, κατηγορίες mobbing αλλά και το ερώτημα εάν αποκρύφτηκαν πληροφορίες από την εντεταλμένη του Οργανισμού για το θέμα της καταπάτησης θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στο ίδιο ρεπορτάζ αναφέρεται πως οι κατηγορίες έχουν ως αποδέκτη τον Φαμπρίς Λεζερί με τον συντάκτη του να τονίζει πως η αρμόδια εντεταλμένη, η οποία είχε επιστήσει πολλές φορές την προσοχή του Λεζερί σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Αιγαίο, αντικαταστάθηκε τελικώς με μεθοδεύσεις του επικεφαλής του Frontex και με επίσημη αιτιολογία ότι δεν διαθέτει αρκετή εμπειρία για να ανταποκριθεί στα καθήκοντά της.

Σχετικά με τις νέες έρευνες το Spiegel σημειώνει πως δεν αφορούν μόνο τις κατηγορίες για την εμπλοκή του Frontex στις παράνομες επαναπροωθήσεις στο Αιγαίο αλλά και πιθανή απάτη σε σχέση με προμήθεια λογισμικού αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ από μια πολωνική εταιρεία.

Μάλιστα, γίνεται αναφορά στο γεγονός πως ενώ υπάλληλοι του Οργανισμού είχαν ενημερώσει εξαρχής ότι το λογισμικό δεν λειτουργούσε καλά, η διοίκηση του κατέβαλε κανονικά μεγάλο μέρος της συμφωνηθείσας τιμής, με τους υπαλλήλους να κάνουν στη συνέχεια λόγο για παρατυπίες και πιθανή απάτη.

Ο ίδιος ο Λεζερί φέρεται να αρνείται όλες τις κατηγορίες που του αποδίδονται με τις πιέσεις, όμως, προς το πρόσωπό του να αυξάνονται διαρκώς. Εντούτοις, το μέλλον του θα το κρίνει το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού στο οποίο εκπροσωπούνται κυρίως τα κράτη-μέλη των χωρών του Σένγκεν. Στο παρελθόν, πάντως, οι χώρες τον έχουν στηρίξει…