Οταν οι Κινέζοι μπόρεσαν{CR} να συζητήσουν για όλα

Ηταν, εξαρχής, πολύ καλό για να διαρκέσει. Το μεγαλύτερο κομμάτι της περασμένης εβδομάδας κινέζοι χρήστες του Internet πέρασαν μέρες και νύχτες απορροφημένοι σε ειλικρινείς συζητήσεις γύρω από θέματα-ταμπού με αγνώστους από τις τέσσερις γωνιές της Κίνας, καθώς και το Χονγκ Κονγκ, την Ταϊβάν και την κινεζική Διασπορά. Ρωτούσαν για τις διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ, για την (κακο)μεταχείριση των Ουιγούρων στην επαρχία Σιντζιάνγκ, για τη σφαγή στην Πλατεία Τιενανμέν, το 1989, για τον γυναικείο οργασμό… – όλα θέματα που συνήθως λογοκρίνονται τάχιστα σε οποιαδήποτε πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης στην Κίνα. Για ένα σύντομο χρονικό διάστημα κάποιοι από όσους περιορίζονται κατά κανόνα από το Μεγάλο Τείχος Προστασίας της Κίνας βρήκαν μια νησίδα ελεύθερης έκφρασης στο Clubhouse, μια εφαρμογή με έδρα τις ΗΠΑ, ένα κοινωνικό δίκτυο που λειτουργεί με τη μορφή ηχητικών συνομιλιών σε «δωμάτια» συζητήσεων που έρχονται και παρέρχονται, χωρίς τίποτα ποτέ να καταγράφεται – και με είσοδο μόνο κατόπιν πρόσκλησης από ήδη εγγεγραμμένο μέλος.

Η εφαρμογή, που έκανε το ντεμπούτο της τον περασμένο Μάρτιο, αλλά έγινε σαφώς διασημότερη μετά τη διαφήμιση που της έκανε την περασμένη εβδομάδα αφού την κατέβασε ο Ελον Μασκ, ο ιδρυτής της SpaceX, είχε διαφύγει την προσοχή των κινέζων λογοκριτών. Ηταν βέβαια διαθέσιμη μόνο σε όσους διαθέτουν iPhone καθώς και ξένο λογαριασμό στην Apple, μια μειονότητα μεταξύ των κινέζων χρηστών του Internet. Εστω και έτσι, ωστόσο, κατέγραψε μια τεράστια αν και μικρής διάρκειας επιτυχία, με κάποιους ιστοτόπους ηλεκτρονικού εμπορίου εντός του Μεγάλου Τείχους Προστασίας της Κίνας να πωλούν προσκλήσεις για έως και 300 γουάν – 38,5 ευρώ. Μέχρι τη Δευτέρα, που πολλοί χρήστες σε διάφορες κινεζικές πόλεις ανέφεραν ότι δεν μπορούσαν πλέον να αποκτήσουν πρόσβαση στο Clubhouse. «Ολοι γνωρίζαμε πως ερχόταν η μέρα που το Τείχος Προστασίας θα έπεφτε πάνω στο Clubhouse» έγραψε ένας χρήστης στον κινεζικό ιστότοπο microblogging Weibo, όπου πολλοί ανέβαζαν στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) τα οποία επιβεβαίωναν πως η εφαρμογή δεν φόρτωνε πια στα τηλέφωνά τους. «Μόνο μερικές ημέρες διήρκεσε η ελευθερία μας» πρόσθεσε. «Ηταν μόνο λίγες ημέρες» δήλωσε στη «Washington Post» από την Ταϊβάν ο Κεν Γιανγκ, ο οποίος ανέλαβε συντονιστής αρκετών συζητήσεων στο Clubhouse. «Είναι όμως σαν να άνθισαν εκατό λουλούδια».

Οι συζητήσεις αφορούσαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων και ήταν συχνά εξαντλητικές. Ενα «δωμάτιο» επικεντρωμένο στα κέντρα κράτησης των Ουιγούρων στη Σιντζιάνγκ διήρκεσε περισσότερες από οκτώ ώρες, μάλιστα ανάμεσα στους συμμετέχοντες ήταν τόσο Κινέζοι Χαν όσο και κάτοικοι Ουιγούροι της περιοχής.

Το Σάββατο, στην πρώτη επέτειο του θανάτου του Λι Ουενλιάνγκ, του κινέζου γιατρού που προσπάθησε να προειδοποιήσει για τον κίνδυνο από τις πρώτες κιόλας μέρες της εμφάνισης του κορωνοϊού στη Ουχάν αλλά τιμωρήθηκε από τις Αρχές για «διασπορά ψευδών ειδήσεων», οι χρήστες τον τίμησαν με ενός λεπτού σιγή. Σε ένα άλλο «δωμάτιο» νεαροί Κινέζοι και Ταϊβανέζοι μοιράζονταν προσωπικές ιστορίες από εκατέρωθεν επισκέψεις – ένα ακόμα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα, αφού το Πεκίνο θεωρεί πάντα την Ταϊβάν μέρος της Κίνας. Σε ένα τρίτο συμμετέχοντες από την ηπειρωτική Κίνα ζητούσαν από κατοίκους του Χονγκ Κονγκ να τους εξηγήσουν γιατί διαμαρτύρονται. Αλλες συζητήσεις αφορούσαν κοινωνικά ζητήματα, από την gig economy της Κίνας, μια οικονομία στην οποία κυριαρχούν οι ευέλικτες και προσωρινές μορφές εργασίας, και τις εξαντλητικές ώρες εργασίας στη βιομηχανία της υψηλής τεχνολογίας μέχρι τις πιέσεις που δέχονται οι διανομείς – ένας διανομέας αυτοπυρπολήθηκε τον Ιανουάριο προκειμένου να διαμαρτυρηθεί για τους απλήρωτους μισθούς του. Οπως κατέθεσαν μάλιστα πολλοί από τους εκτός Κίνας συμμετέχοντες, εκείνο που τους έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η ευγένεια την οποία επέδειξε η συντριπτική πλειοψηφία, ακόμα και στα πλέον ταμπού θέματα συζήτησης.