Ηχοδύναμα

Ορχήστρα του Κλίβελαντ: «Ενας νέος αιώνας». Εργα Μπετόβεν, Βαρέζ, Προκόφιεφ, Στάουντ, Ντόιτς, 3 sacd. – Σούμπερτ, Ενάτη Συμφωνία, Κρένεκ, Static and Ecstatic, sacd

Είναι μία δυναμική διπλή επιστροφή της, για πολλούς, σημαντικότερης ορχήστρας στην άλλη όχθη του Ατλαντικού: της θρυλικής Ορχήστρας του Κλίβελαντ. Εχοντας ιδρυθεί το 1918 είναι μία από τις παλιότερες αμερικανικές ορχήστρες, αν και αρχικά μάλλον απλώς καλή μα περιφερειακού επιπέδου. Η εκτίναξή της ξεκινά το 1946 όταν την ανέλαβε ο Γκέοργκ Σελ, που έμεινε επικεφαλής της μέχρι τον θάνατό του το 1970. Οταν έφυγε από τη ζωή, το Κλίβελαντ ήταν πια αναντίρρητα η κορυφαία αμερικανική ορχήστρα και μία από τις σημαντικότερες στον κόσμο. Από το 1970 μέχρι σήμερα, αν και ουδέποτε έχασε τις ποιότητες που την έκαναν μυθική, η Ορχήστρα, όπως είναι φυσικό, γνώρισε ένα είδος «υποχώρησης» από τη θέση της, την οποία τώρα διεκδικεί εκ νέου για τον 21ο αιώνα: αυτό είναι το μήνυμα των δύο εξαιρετικά φροντισμένων εκδόσεων.

Τα τελευταία χρόνια μια σειρά από μεγάλες ευρωπαϊκές κυρίως ορχήστρες έχουν αποδυθεί στην έκδοση ηχογραφήσεών τους μέσα από δικές τους εταιρείες, κάτι άγνωστο πριν από μερικές δεκαετίες. Η Φιλαρμονική του Βερολίνου, η Συμφωνική (και η Φιλαρμονική) του Λονδίνου, η Βασιλική Ορχήστρα Κονσερτγκεμπάου του Αμστερνταμ ή η Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας είναι μερικές εξ αυτών που κυριαρχούν πια στη δισκογραφία. Οι αμερικανικές ορχήστρες όμως έχουν μείνει μάλλον πίσω σε αυτή τη διαδρομή, που, τώρα, δείχνει να κάνει ένα νέο ξεκίνημα από το Κλίβελαντ.

Οι δύο αυτές εκδόσεις έχουν κάποιες διαφορές: η πρώτη είναι επετειακή και μεγάλη, η δεύτερη ένας δίσκος με δύο έργα. Με την πρώτη γίνεται το λανσάρισμα της νέας αυτής δραστηριότητας και για τον σκοπό αυτό έχει επιστρατευθεί ένα πολύ ιδιαίτερο ρεπερτόριο με δύο στόχους. Ο ένας είναι να δείξει τις άνευ ορίων δυνατότητες της Ορχήστρας. Πράγματι, δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για κάτι τέτοιο, τουλάχιστον ως προς τα τμήματα των εγχόρδων, από τη μεταγραφή του Κουαρτέτου έργου 132 του Μπετόβεν. Για συμπλήρωμα σε όλα τα υπόλοιπα, ένα από τα πιο καθοριστικά έργα των αρχών του προηγούμενου αιώνα, το «Ameriques» του γάλλου συνθέτη Βαρέζ που έζησε στον Νέο Κόσμο. Στη συνέχεια απαιτητικός Ρίχαρντ Στράους, ακόμα πιο απαιτητικός Προκόφιεφ και δύο πολύ πιο σύγχρονοι συνθέτες: Στάουντ και Ντόιτς.

Το σχήμα παλαιότερο – σύγχρονο επαναλαμβάνεται και στην άλλη έκδοση, με την Ενάτη Σούμπερτ και το Static and Ecstatic του Κρένεκ. Ο δεύτερος στόχος λοιπόν είναι να δοθεί το «ιδεολογικό» στίγμα: η μουσική γράφεται ακόμα και δεν τελειώνει ποτέ. Και το Κλίβελαντ είναι ενεργό στην υπεράσπισή της, παρά το γεγονός ότι είναι μια Ορχήστρα με τέτοια φήμη, που θα περίμενε κανείς ότι νέα έργα θα έμπαιναν σχετικά δύσκολα στη δισκογραφία της.

Το αποτέλεσμα είναι πολύ ενδιαφέρον. Ο νέος αιώνας έχει ξεκινήσει και φαίνεται. Ομως, το Κλίβελαντ, ότι κι αν συμβεί, θα είναι πάντοτε, πριν από κάθε τι άλλο, συνυφασμένο με την ανυπέρβλητη κληρονομιά του μεγάλου δασκάλου του: του Γκέοργκ Σελ.