Εμπλοκή στην παράδοση των εμβολίων

Κανονικά, αν όλα είχαν πάει σύμφωνα με το πρόγραμμα, η ΕΕ θα μετρούσε τις ώρες έως την αναμενόμενη για αύριο έγκριση του εμβολίου της AstraZeneca από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων, αδημονώντας να προσθέσει στο εμβολιαστικό της οπλοστάσιο τις 300 + 100 εκατομμύρια δόσεις που προπαρήγγειλε από την εταιρεία τον Αύγουστο. Αντ’ αυτού, έχει εμπλακεί σε έναν πόλεμο τόσο σφοδρό με την AstraZeneca που για λίγες ώρες χθες, οι δύο πλευρές δεν μπορούσαν καν να συμφωνήσουν στο κατά πόσο θα λάμβανε χώρα μία προγραμματισμένη για το βράδυ συνάντησή τους. Τον ασκό του Αιόλου άνοιξε η ανακοίνωση της εταιρείας πως «λόγω μειωμένων αποδόσεων σε ένα εργοστάσιο εντός της ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού», ο αριθμός των δόσεων για τα μέλη της ΕΕ θα ήταν το πρώτο τρίμηνο του έτους σημαντικά μειωμένες – 60% λιγότερες, μόλις 31 εκατομμύρια δόσεις, σύμφωνα με ευρωπαίο αξιωματούχο. Πολλές αλληλοκατηγορίες αργότερα, η ΕΕ αξίωσε χθες να αναπληρώσει η AstraZeneca τις «μειωμένες αποδόσεις» του εργοστασίου της στο Βέλγιο με δόσεις εμβολίων παρασκευασμένες στα δύο εργοστάσια που διατηρεί στη Βρετανία – μία διεκδίκηση που απειλεί να πυροδοτήσει μία εκρηκτική μετα-Brexit πολιτική μάχη.

Στο επίκεντρό της, βρίσκεται το (εμπιστευτικό) συμβόλαιο που έχει υπογράψει η ΕΕ με την AstraZeneca: σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους, οι Βρυξέλλες της έχουν ζητήσει να συμφωνήσει στη δημοσιοποίησή του. Γιατί προς το παρόν, τα αφηγήματα των δύο πλευρών είναι αντικρουόμενα. Ο γενικός διευθυντής της AstraZeneca, Πασκάλ Σοριό, υποστηρίζει πως είναι βασισμένο σε μία ρήτρα «βέλτιστης προσπάθειας» και δεν τη δεσμεύει σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τις παραδόσεις των εμβολίων· επιμένει πως αυτό συνέβη διότι η ΕΕ καθυστέρησε πολύ, η συμφωνία μαζί της έκλεισε τρεις ολόκληρους μήνες μετά τη συμφωνία της εταιρείας με το Ηνωμένο Βασίλειο για 100 εκατομμύρια δόσεις· δηλώνει επίσης πως βάσει της βρετανικής συμφωνίας, τα εμβόλια που παράγονται στη Βρετανία διατίθενται κατά προτεραιότητα στην ίδια χώρα και πως η ευρωπαϊκή συμφωνία επιτρέπει τη χρήση των εργοστασίων της AstraZeneca στο Ηνωμένο Βασίλειο «αλλά μόνο αργότερα», άπαξ και φτάσει η Βρετανία «σε έναν επαρκή αριθμό εμβολιασμών».

Η ΕΕ, από την πλευρά της, αναγνωρίζει την ύπαρξη της ρήτρας περί «βέλτιστης προσπάθειας», είναι άλλωστε καθώς λέει η συνήθης πρακτική «όταν υπογράφεις συμβόλαιο με μία εταιρεία για έναν προϊόν που δεν υπάρχει ακόμα», επιμένει εντούτοις πως αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία όφειλε να επιδείξει μία «συνολική» προσπάθεια για την ανάπτυξη και τη διάθεση των εμβολίων και πως βάσει της συμφωνίας προαγοράς, δεσμεύεται να έχει την αναγκαία ικανότητα παραγωγής ώστε να παραδώσει τις συμφωνηθείσες δόσεις. Επιπλέον, η ευρωπαία επίτροπος Υγείας, Στέλλα Κυριακίδη, υποστήριξε χθες πως στο ευρωπαϊκό συμβόλαιο δεν διευκρινίζεται ότι «η οποιαδήποτε χώρα, ή το Ηνωμένο Βασίλειο, έχει προτεραιότητα διότι υπέγραψε νωρίτερα. Αν ίσχυε αυτό, η AstraZeneca θα έπρεπε να είχε προτείνει ειδική ρήτρα».Όπως είπε μάλιστα χαρακτηριστικά, η λογική της σειράς προτεραιότητας «μπορεί να λειτουργεί στο χασάπικο της γειτονιάς, όχι όμως στα συμβόλαια». Κατόπιν αυτού, και ερωτηθείς χθες αν η ΕΕ αναμένει από την AstraZeneca να αναπληρώσει για τα προβλήματα παραγωγής της σε ένα από τα δύο ευρωπαϊκά της εργοστάσια αντλώντας δόσεις από τα δύο βρετανικά της εργοστάσια, ευρωπαίος αξιωματούχος απάντησε ξερά: «Ναι – είναι μέρος του συμβολαίου μας». «Στο συμβόλαιο, από τα τέσσερα εργοστάσια, τα δύο βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, και θα έπρεπε να μας βοηθήσουν να πάρουμε τις δόσεις που χρειαζόμαστε», πρόσθεσε.

Είναι τόσο οριακές οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές, που για ώρες δεν ήταν σαφές αν θα λάμβανε ή όχι χώρα το βράδυ η τρίτη κατά σειρά συνάντησή τους για το ζήτημα μέσα σε ισάριθμες ημέρες: εκπρόσωπος της Κομισιόν ανακοίνωσε πως η AstraZeneca είχε ακυρώσει τη συνάντηση, κατόπιν ο αυστριακός υπουργός Υγείας δήλωσε πως η συνάντηση αναβλήθηκε για σήμερα, στη συνέχεια η εταιρεία τα διέψευσε όλα και τελικά, ευρωπαίος αξιωματούχος επιβεβαίωσε πως είχε αρχικά ακυρώσει τη συνάντηση αλλά οπισθοχώρησε. Στο μεταξύ, η ΕΕ απειλεί να επιβάλλει μια μορφή εποπτείας στις εξαγωγές εμβολίων από εργοστάσια που βρίσκονται στην ευρωπαϊκή επικράτεια, αν και ο επίτροπος Εμπορίου απέκλεισε το ενδεχόμενο των οποιονδήποτε απαγορεύσεων. Το βέβαιο είναι πως η ΕΕ τελεί, λόγω και των (προσωρινών) καθυστερήσεων στις παραδόσεις της Pfizer, υπό μεγάλη πίεση: μόλις ένα 2% του ευρωπαϊκού πληθυσμού έχει εμβολιαστεί, έναντι 10% στη Βρετανία. Η Ισπανία ανακοίνωσε μάλιστα πως αναστέλλει τους εμβολιασμούς αυτή και την ερχόμενη εβδομάδα, ώστε να χρησιμοποιήσει τις λίγες δόσεις που έχει ακόμα για τη χορήγηση της δεύτερης δόσης σε όσους έχουν λάβει την πρώτη -το ίδιο σκέπτεται να κάνει και η Τσεχία.