Καπιταλισμός στον οποίο μπορούμε να πιστεύουμε

Ακόμα και πριν η πανδημία COVID-19 πλήξει τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες, η εμπιστοσύνη στον καπιταλισμό είχε διαβρωθεί σε όλο τον κόσμο, ιδίως μεταξύ των νέων. Το 2019, όταν η ανεργία ήταν χαμηλή και οι μισθοί αυξάνονταν, το 56% των ερωτηθέντων σε παγκόσμια έρευνα από το Edelman Trust Barometer πίστευε ότι «ο καπιταλισμός όπως υπάρχει σήμερα κάνει περισσότερο κακό παρά καλό». Στις ΗΠΑ, συγκεκριμένα, μόνο το 51% των νέων ενηλίκων σε δημοσκόπηση της Gallup εκείνη τη χρονιά έδωσε στον καπιταλισμό μια «θετική» βαθμολογία, ενώ το 49% ενέκρινε τον σοσιαλισμό. Η αυξανόμενη δυσπιστία οφείλεται στην αποτυχία να αντιμετωπιστούν σημαντικές κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις, ιδίως η κλιματική αλλαγή και οι ανισότητες ευκαιριών, εισοδήματος και πλούτου. Τα κίνητρα στον καπιταλισμό είναι καλά στην αύξηση της αποτελεσματικότητας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, αλλά δημιουργούν επίσης άνισες κατανομές εισοδήματος και πλούτου ακόμη και σε ένα πλαίσιο έντονου ανταγωνισμού, συχνά σε αντίθεση με τους κοινωνικούς κανόνες δικαιοσύνης. Επιπλέον, τέτοια συστήματα τείνουν να υποεπενδύουν σε δημόσια αγαθά όπως η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και η κοινωνική ασφάλιση – κρίσιμοι παράγοντες στην αντιμετώπιση της πανδημίας.

Αυτές οι ελλείψεις είναι προβλέψιμες, αλλά και διορθώνονται μέσω δημόσιων πολιτικών και θεσμών. Οι φορολογικές πολιτικές και οι ελάχιστοι μισθοί μπορούν να μειώσουν τις ανισότητες εισοδήματος και πλούτου, όπως ακριβώς οι δημόσιες επενδύσεις στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την υγειονομική περίθαλψη μπορούν να ενισχύσουν τις ευκαιρίες παρέχοντας πρόσβαση σε καλές θέσεις εργασίας και προωθώντας τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων. Ομοίως, οι κανονισμοί που περιορίζουν ή απαγορεύουν τις εκπομπές άνθρακα μπορούν να βοηθήσουν τον κόσμο να αποτρέψει την υπαρξιακή απειλή της κλιματικής αλλαγής.

Ο εκλεγμένος πρόεδρος Τζο Μπάιντεν ανακοίνωσε σχέδιο έκτακτης ανάγκης ύψους 1,9 τρισ. δολαρίων για να αντιμετωπίσει την πανδημία και να προσφέρει σημαντική ανακούφιση στους εργαζομένους, τις οικογένειες, τις μικρές επιχειρήσεις και τις κρατικές και τοπικές κυβερνήσεις. Καθώς η οικονομία ανακάμπτει από τη βαθιά και ανομοιογενή ύφεση του COVID-19, οι ΗΠΑ πρέπει να ενισχύσουν το δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας, αυξάνοντας τις δημόσιες επενδύσεις στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και άλλα δημόσια αγαθά. Τα μαθήματα από τις πιο επιτυχημένες παραλλαγές του καπιταλισμού της αγοράς στην Ευρώπη και την Καλιφόρνια δείχνουν τον δρόμο προς τα εμπρός.

Η Λόρα Τάισον είναι πρώην πρόεδρος της ομάδας οικονομικών συμβούλων του αμερικανού προέδρου. Είναι καθηγήτρια στο Haas School of Business στο University of California, Berkeley.
O Λένι Μεντόνκα είναι επικεφαλής σύμβουλος οικονομικών θεμάτων στην πολιτεία της Καλιφόρνιας και εταίρος της McKinsey & Company.