Ούτε γκρίνια ούτε παράπονο

Η συζήτηση επιστρέφει. Και δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς μια που από χθες άνοιξε το λιανεμπόριο και μαζί τα κομμωτήρια, τα κουρεία, τα κέντρα αισθητικής, τα διαιτολογικά κέντρα και τα ΚΤΕΟ (!). Τι θα γίνει με τους θεατρικούς χώρους; Γιατί η καραντίνα επιμένει να τους περιλαμβάνει και μάλιστα χωρίς καμία νύξη για το μέλλον τους;

Το θέμα επανέρχεται (αν και ο προβληματισμός δεν είχε φύγει ποτέ), όχι γιατί το έθεσαν οι ιθύνοντες – κάθε άλλο. Επανέρχεται γιατί απασχολεί όλη αυτή τη μερίδα της κοινωνίας που ζει και εργάζεται μέσα στους χώρους της τέχνης που απαιτούν ζωντανή επικοινωνία. Κι αυτοί οι χώροι παραμένουν «νεκροί» χωρίς να υπάρχει κανένα χρονοδιάγραμμα για την επαναλειτουργία τους. Παραμένουν στην αγωνία τους και την απραξία τους.

Ολους αυτούς τους μήνες, έχει καταστεί σαφές, ότι η πολιτεία κινείται με προσεκτικά βήματα ώστε να επιτύχει τη σταδιακή επανεκκίνηση του κράτους χωρίς (μεγάλο) ρίσκο. Λογικό και καλοδεχούμενο. Οπως επίσης είναι δεδομένο και το γεγονός ότι τα «ανοίγματα» που γίνονται αποσκοπούν στην πλήρωση των αναγκών των πολιτών αλλά και στην παράλληλη τόνωση της οικονομίας. Η έναρξη του εμβολιασμού ήρθε να προστεθεί στο θετικό κλίμα που σιγά-σιγά διαμορφώνεται. Και είναι επίσης ξεκάθαρο ότι ο σύγχρονος πολιτισμός δεν εντάσσεται ούτε στο πλαίσιο των αναγκών ούτε σ’ αυτό της οικονομίας. Είναι λίγα τα «λεφτά» που φέρνει, οπότε μπορεί να περιμένει. Επίσης δεν έχει μετρηθεί η πραγματική του επικινδυνότητα, με αποτέλεσμα η ασάφεια που επικρατεί να πολλαπλασιάζει την έκτασή της.

Ωστόσο η συγκυρία που διαμορφώθηκε από την αρχή της πανδημίας θα ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να ρίξουμε ένα βλέμμα πάνω στην ουσιαστική και δομική αξία τω εκφράσεων του σύγχρονου πολιτισμού: Ως αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας και όχι ως συμπλήρωμα.

ΚΑΜΙΑ ΚΟΥΒΕΝΤΑ. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι μέσα σε μια κοινωνία που προφανώς και αυτονοήτως έχει πληγεί από τον κορωνοϊό και την πανδημία καμία κουβέντα γύρω από τον χώρο της τέχνης δεν έχει πραγματικά ανοίξει. Αντιθέτως συχνά-πυκνά δίνεται η εντύπωση ότι κάθε συζήτηση που προκύπτει, προκύπτει ως «γκρίνια» και «παράπονο» των εργαζομένων στον χώρο αυτόν. Κάτι σαν «εδώ ο κόσμος κάιγεται, τι θέλουν τώρα κι αυτοί…». Σαν να μη δόθηκε εξαρχής το σήμα ότι ανάμεσα στα σημαντικά που μας στέρησε αυτή η νέα πραγματικότητα είναι και οι εκδηλώσεις πολιτισμικού και πολιτιστικού περιεχομένου. Δείγμα αυτής της αλήθειας είναι και το γεγονός ότι δεν ακολουθήθηκε μια αυτόνομη πολιτική για τα βιβλιοπωλεία -από φόβο συνωστισμού άραγε;

Κάποια στιγμή, κι αυτό θα είναι ένα πραγματικό βήμα ενηλικίωσης της κοινωνίας μας, θα έπρεπε ο χαρακτηρισμός ενός καλλιτέχνη να μη συνοδεύεται από τη λέξη «ψώνιο». Ούτε όσοι υπηρετούν την τέχνη να εκλαμβάνονται ως μονάδες που κάνουν (με κόπο έστω) το κέφι τους: Κι αυτό είναι κάτι που απαιτεί συλλογική αντιμετώπιση.

Αποτελεί συνήθεια δεκαετιών, μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων, να ακολουθούν οι εκπτώσεις στα καταστήματα. Ομως σ’ αυτή την εποχή των διαρκών και ποικιλότροπων εκπτώσεων που βιώνουμε – από την γλώσσα και την επικοινωνία ως τις αξίες και τα ιδανικά, η τέχνη θα έπρεπε να έχει την πρωτοκαθεδρία. Και να μη θεωρείται απλώς ένα  συμπλήρωμα διασκέδασης αλλά να αυτονομείται, ως απαίτηση ψυχαγωγίας – αγωγή της ψυχής. Κι ο δρόμος αυτός φαντάζει μακρύς και δύσβατος.