Θέλουν {LF}διάλογο αλλά δεν ξεχνούν {LF}τις απειλές

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της επανέναρξης των διερευνητικών επαφών η Αγκυρα έδειξε ότι προσέρχεται στο τραπέζι του διαλόγου χωρίς να αφήνει πίσω τη ρητορική των προκλήσεων, αφού και χθες Ερντογάν και Τσαβούσογλου εκτόξευσαν κατηγορίες και απειλές κατά της Αθήνας. Το τουρκικό παιχνίδι εν όψει των διμερών συζητήσεων φρόντισε επί της ουσίας να επικρίνει και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, διαμηνύοντας χθες το βράδυ (στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1) πως «εάν η Τουρκία κάνει ζιγκ ζαγκ, θα υπάρξουν επιπτώσεις».

Από τη μία ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε ομιλία του προς τους πρεσβευτές της ΕΕ στην Αγκυρα κάλεσε την Ελλάδα να σταματήσει δραστηριότητες που αυξάνουν την ένταση, κατηγορώντας τη «για παραβιάσεις του εναέριου χώρου αλλά και για παράνομες δραστηριότητες στα νησιά». Και από την άλλη ο ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, προειδοποίησε την Ευρωπαϊκή Ενωση πως στην περίπτωση που χρησιμοποιήσει απειλητική γλώσσα κατά της Αγκυρας, όπως στη Σύνοδο του Οκτωβρίου, τότε η Τουρκία θα αντιδράσει ξανά με τον ίδιο τρόπο. «Αντιδράσαμε και αν ξανασυμβεί θα το ξανακάνουμε. Το μικρό διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου έδειξε ότι η κλιμάκωση δεν φέρνει αποτέλεσμα σε κανέναν και στη Σύνοδο του Δεκεμβρίου η ΕΕ υιοθέτησε μια πιο ήπια γλώσσα» ανέφερε.

Η επιθετική φρασεολογία της τουρκικής ηγεσίας δεν αποτελεί έκπληξη για την ελληνική κυβέρνηση, η οποία προς το παρόν αποτιμά ως ένα θετικό πρώτο βήμα το γεγονός ότι η Τουρκία επιστρέφει στον διάλογο και τον ορισμό ημερομηνίας για τον 61ο γύρο των διερευνητικών. Το ερώτημα είναι βέβαια με ποιες προθέσεις προσέρχεται η Αγκυρα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Το τουρκικό πρακτορείο Αναντολού σε μια εκτενή ανάλυσή του για την επανέναρξη των επαφών υποστήριξε χθες ότι η Τουρκία παγίως επιδιώκει και βάζει στο τραπέζι του διαλόγου θέματα όπως τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, την υφαλοκρηπίδα, την αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών, το νομικό καθεστώς γεωγραφικών σχηματισμών (νησίδων, βραχονησίδων), το εύρος του εναέριου χώρου και τις δραστηριότητες έρευνας και διάσωσης.

Η κόκκινη γραμμή. Η ελληνική πλευρά πάντως επιμένει ότι η Ελλάδα συζητάει για μία και μόνο διαφορά: τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών με βάση το διεθνές δίκαιο. «Δεν πρόκειται καμία ελληνική κυβέρνηση να συζητήσει θέματα όπως αυτά που εγείρει η Τουρκία» σχολίασε στη χθεσινή τηλεοπτική συνέντευξή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι «το πλαίσιο είναι σαφές: καμία δραστηριότητα της Τουρκίας εντός της ελληνικής ΑΟΖ». «Συνεχίζουμε από εκεί που σταματήσαμε για τις θαλάσσιες ζώνες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο… Οι διερευνητικές είναι άτυπες συνομιλίες και όχι διαπραγματεύσεις».

Σημειώνεται δε ότι ο 61ος γύρος των διερευνητικών επαφών ξεκινάει στις 25 του μηνός στην Κωνσταντινούπολη, στον απόηχο της αλλαγής «φρουράς» στις ΗΠΑ, δηλαδή πέντε ημέρες μετά την ορκωμοσία Μπάιντεν, στοιχείο που φανερώνει για πολλούς ότι, εκτός από την ΕΕ, ο αμερικανικός παράγοντας δεν είναι αμέτοχος σε όσα συμβαίνουν στην περιοχή.

Συναντήσεις. Στο μεταξύ, η τουρκική πλευρά επιμένει για συναντήσεις με έλληνες αξιωματούχους, ενδεχομένως και για επικοινωνιακούς λόγους, με στόχο να δείξει καλό πρόσωπο και προς την Ευρώπη. Την προσεχή εβδομάδα ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών θα έχει συνάντηση στις Βρυξέλλες με τον ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Ζοζέπ Μπορέλ, ενώ την Αγκυρα αναμένεται να επισκεφθεί στο τέλος του μήνα η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ο Τσαβούσογλου ανέφερε εκ νέου χθες ότι θα συναντηθεί με τον Νίκο Δένδια. Διπλωματικές πηγές από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών διευκρίνιζαν όμως πως ο έλληνας ΥΠΕΞ διατηρεί μεν προσωπική φιλική σχέση με τον τούρκο ομόλογό του από σειρά ετών, «πλην όμως δεν έχει συμφωνηθεί και προγραμματιστεί συνάντησή τους για το προσεχές διάστημα». Μια συνάντηση σε επίπεδο υπουργών, τονίζεται από το ΥΠΕΞ, μπορεί να γίνει «όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες».

Οι πρωταγωνιστές των διερευνητικών

Στη μακρά διαδικασία των διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας έχουν ξεχωρίσει κάποια πρόσωπα «κλειδιά» και από τις δύο πλευρές. Από τις 60 συναντήσεις οι 25 έγιναν με επικεφαλής της ελληνικής διπλωματικής ομάδας τον διπλωμάτη Αναστάσιο Σκοπελίτη, ο οποίος μάλιστα έφυγε από τη ζωή το περασμένο καλοκαίρι. Ο Σκοπελίτης ήταν από τους πιο έμπειρους διπλωμάτες και από το 1999 έως και το 2002 είχε χρηματίσει γενικός διευθυντής Πολιτικών Υποθέσεων στο ΥΠΕΞ, ενώ την περίοδο 2002-2003 διετέλεσε γενικός γραμματέας του υπουργείου. Τη διετία 2002-2004 συμμετείχε στις διερευνητικές επαφές έχοντας απέναντί του τον γενικό γραμματέα του ΥΠΕΞ της Τουρκίας και μετέπειτα υφυπουργό Ουγούρ Ζιγιάλ. Ο Ζιγιάλ είναι ένας ακόμη από τους  «πρωταγωνιστές» των διερευνητικών. Ως νεαρός διπλωμάτης είχε συμβάλει μετά το Νταβός στην προετοιμασία της συμφωνίας Παπούλια – Γιλμάζ το 1988 και των γνωστών από τότε Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Από ελληνικής πλευράς έχει ξεχωρίσει επίσης ο πρέσβης ε.τ. Παύλος Αποστολίδης, ο οποίος θα ηγηθεί και πάλι στις συνομιλίες με τους Τούρκους. Ο πρώην διοικητής της ΕΥΠ ήταν επικεφαλής της διπλωματικής ομάδας στις διερευνητικές επαφές με τους Τούρκους από το 2010 και έχει τη γνώση και την εμπειρία για τον χειρισμό αυτών των κρίσιμων διαπραγματεύσεων. Είναι από τους πιο έμπειρους διπλωμάτες. Το 1984 είχε αναλάβει σύμβουλος της ελληνικής πρεσβείας στην Αγκυρα, ενώ έχει διατελέσει πρέσβης της Ελλάδας στην Κυπριακή Δημοκρατία και μόνιμος αντιπρόσωπος της χώρας στην ΕΕ. Μέλος της ελληνικής διπλωματικής ομάδας που θα συνομιλήσει με τους Τούρκους αναμένεται να είναι και ο πρέσβης Αλέξανδρος Κουγιού, επικεφαλής της Ε’ Γενικής Διεύθυνσης του υπουργείου Εξωτερικών. Ο Αλέξανδρος Κουγιού έχει εκπροσωπήσει την Ελλάδα στο Βατικανό, ενώ ήταν επικεφαλής της επιτροπής για τον έλεγχο των σχολικών εγχειριδίων των Σκοπίων και της Ελλάδας. Από την πλευρά της Τουρκίας, κεντρικό ρόλο στον 61ο γύρο των διερευνητικών επαφών αναμένεται να έχει ο γενικός διευθυντής του τουρκικού ΥΠΕΞ Τσαγκατάι Ερτσιγές. Είναι ο συντάκτης πολλών προκλητικών χαρτών με τους οποίους η Αγκυρα αξιώνει μεταξύ άλλων και την αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών.