Κουίζ: βρείτε τους φίλους του Πικάσο

Μια φωτογραφία που έχει αναδειχθεί σε αίνιγμα για δυνατούς λύτες. Αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής της είναι ο διασημότερος ζωγράφος του 20ού αιώνα, Πάμπλο Πικάσο. Αν όμως έχει γίνει λάθος και τα δύο άλλα πρόσωπα που απεικονίζονται στο πλευρό του δεν είναι εκείνα που αναγράφονται στη λεζάντα που συνοδεύει το φωτογραφικό καρέ, τότε πιθανόν να βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μοναδικής σημασίας τεκμήριο και το μοναδικό σωζόμενο, που αποτυπώνει τη συνάντηση δύο μεγάλων ανδρών της τέχνης, του Πάμπλο Πικάσο και του Ντιέγκο Ριβέρα.

Τη θεωρία αυτή υποστηρίζει ο συγγραφέας του υπό έκδοση βιβλίου για τον ερωτικό δεσμό μεταξύ του Πικάσο και της Εύας Γκουέλ, Ιβ Μπροκάρ, σε άρθρο του που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Πικάσο. Διατείνεται πως στη συγκεκριμένη φωτογραφία δεν απεικονίζονται πέραν του Πικάσο και της Σεντινέλ, του σκύλου του Αντρέ Ντερέν, ο Αμπρουάζ Βολάρ – ο κατ’ εξοχήν έμπορος τέχνης που διακινούσε τα έργα του Πικάσο – και η Εύα Γκουέλ, όπως αναφέρεται στη λεζάντα.

Χωρίς αμφιβολία ο άνδρας που βρίσκεται στα αριστερά δεν είναι ο Βολάρ, καθώς είχε εντελώς διαφορετική εμφάνιση, σύμφωνα με τον Μπροκάρ. Είναι όμως ο Ντιέγκο Ριβέρα; Ο Μπροκάρ δεν βάζει το χέρι του στη φωτιά για έναν κυρίως λόγο: ο σπουδαίος μεξικανός ζωγράφος και σύζυγος της Φρίντα Κάλο ήταν ψηλός (1,85μ.) ενώ ο Πικάσο μόλις 1,63 μ. Δίνει όμως πολύ σοβαρές πιθανότητες στο ενδεχόμενο να είναι ο Ριβέρα, επειδή στον φακό αυτή η διαφορά ύψους θα μπορούσε να καλυφθεί, δεδομένου ότι ο Πικάσο, γνωστός για τον ναρκισσισμό του, «φρόντιζε να είναι σίγουρος πως θα φαινόταν ψηλότερος στις φωτογραφίες από ό,τι ήταν στην πραγματικότητα και μεριμνούσε ώστε η λήψη να γίνει από χαμηλή γωνία, ενώ ο ίδιος βρισκόταν ελαφρώς πιο μπροστά από τους υπόλοιπους, όπως συμβαίνει και στη συγκεκριμένη περίπτωση».

Ούτε η γυναίκα όμως μοιάζει με την Γκουέλ, την ερωμένη του Πικάσο κατά την κυβιστική του περίοδο, η οποία πέθανε το 1915 σε ηλικία 30 ετών. Η κυρία της φωτογραφίας ενδέχεται να είναι η ρωσικής καταγωγής ζωγράφος Αγγελίνα Μπέλοφ, ερωμένη του Ριβέρα, πολύ πριν από τον γάμο του με τη Φρίντα Κάλο, αν και μοιάζει αρκετά με την καλλιτέχνιδα Μαρί Λορενσέν, η οποία όμως είχε διαφύγει στην Ισπανία κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, οπότε και τοποθετείται χρονικά η λήψη της φωτογραφίας.

Ο κατάσκοπος. Το ατελιέ στο οποίο βρίσκονται τα τρία πρόσωπα εκτιμάται – βάσει των έργων που διακρίνονται σε ένα καβαλέτο, αλλά και στο βάθος, τα οποία ταιριάζουν στο ύφος του αν και δεν έχουν ταυτιστεί – ότι ανήκε στον ρώσο ζωγράφο Αλεξάντρ Ζινόβιεφ, φίλο της Μπέλοφ, ο οποίος γνωριζόταν τόσο με τον Πικάσο όσο και με τον Ριβέρα. Ο Ζινόβιεφ θεωρείται ότι την εποχή εκείνη ενεργούσε ως κατάσκοπος της τσαρικής κυβέρνησης με αποστολή την παρακολούθηση των ρώσων αντιφρονούντων στο Παρίσι. Αν τα δεδομένα είναι σωστά η φωτογραφία δεν έχει τραβηχτεί το 1914 όπως αναφέρει η λεζάντα της, αλλά κάπου μεταξύ του Ιουλίου του 1915 και των αρχών του 1916.

Αδιαμφισβήτητη μαζί με του Πικάσο παραμένει και η ταυτότητα του σκύλου, ο οποίος εμφανίζεται και σε άλλες φωτογραφίες του ζωγράφου. Είναι ο θηλυκός γερμανικός ποιμενικός του καλλιτέχνη και συνιδρυτή του κινήματος του Φωβισμού Αντρέ Ντερέν, ο οποίος εμπιστεύτηκε το πιστό του τετράποδο στον Πικάσο όταν στρατολογήθηκε για να πολεμήσει στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και το οποίο άκουγε στο όνομα Σεντινέλ (Φρουρός).