Οι δέκα ώρες που συγκλόνισαν την Αμερική

Η ανταρσία της 6ης Ιανουαρίου στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ είναι βέβαιο ότι δεν είχε το ειδικό βάρος της εφόδου στα Χειμερινά Ανάκτορα. Οσοι συμμετείχαν σε αυτήν απέχουν πολύ από τους πειθαρχημένους Μπολσεβίκους και τους ένοπλους επαναστατημένους ναύτες και στρατιώτες. Οι περισσότεροι ήταν παθιασμένοι μεσήλικοι «μαχητές του Σαββατοκύριακου» που φορούσαν ένα κόκκινο καπέλο, οι οποίοι ενδιαφέρονταν εξίσου για να βγάλουν μια καλή φωτογραφία στη ροτόντα του Καπιτωλίου και να ανατρέψουν την εκλεγμένη κυβέρνηση, εγκαθιστώντας τον Τραμπ ως δικτάτορα. Ηταν, όπως το έθεσε ένας σχολιαστής, ένα «πραξικόπημα των κοιλαράδων της μπίρας».

Παρ’ όλα αυτά, οι πράξεις τους – όσο παθητικές και αν ήταν – θα έχουν επαναστατικές επιπτώσεις για την εικόνα και τη θέση της Αμερικής στον κόσμο. Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας ένας ηττημένος εν ενεργεία πρόεδρος κινητοποίησε έναν όχλο προκειμένου να εξαναγκάσει το Κογκρέσο να παραβιάσει το Σύνταγμα και να τον διατηρήσει στην εξουσία. Με τη συνδρομή και την υποκίνηση του δεξιού Τύπου και υψηλόβαθμων Ρεπουμπλικανών, τα τέσσερα χρόνια της ανοιχτής περιφρόνησης του Τραμπ προς τις αξίες, τους θεσμούς και τις τυπικές διαδικασίες οδήγησαν ακριβώς εκεί που ο ίδιος επεδίωκε: Σε μια άνομη, νιχιλιστική εξέγερση κατά των «ελίτ» από τους «χαμένους», τους οποίους έχει μετατρέψει στον πυρήνα των υποστηρικτών του.

Ενα κοινό του Τραμπ με τον Λένιν – όπως και με τον Ναπολέοντα και με οποιονδήποτε άλλο έχει επιχειρήσει πραξικόπημα εναντίον μιας εν ενεργεία κυβέρνησης – είναι η περιφρόνησή του απέναντι στην έννομη τάξη και τις πολιτικές προσωπικότητες που βρίσκονται μπροστά από αυτόν. Οπως ο Λένιν, δυσφορεί για τα πλαίσια που έχουν σκοπό να περιορίζουν την άσκηση της εξουσίας και για τον λόγο αυτόν δεν έχει ιδιαιτέρως μεγάλη υπομονή απέναντι στην κουλτούρα του συμβιβασμού, που αποτελεί τον καμβά των αντιπροσωπευτικών κυβερνήσεων. Οπως ο Λένιν, επίσης, διαθέτει μια άγρια ικανότητα να οσμίζεται την αδυναμία – όχι μόνο σε ένα καθεστώς, αλλά και στις τάξεις των δικών του συκοφαντών υποστηρικτών, ορισμένοι από τους οποίους είναι έτοιμοι να παραβιάσουν για χάρη του τον όρκο που έχουν δώσει.

Παρ’ όλα αυτά, τα καθεστώτα τα οποία αντιμετώπισαν ο Λένιν, ο Ναπολέοντας, ο Μουσολίνι και ο Φράνκο δεν ήταν απλώς αδύναμα – τους έλειπε και η θέληση να επιβιώσουν. Οι πιο διαβόητοι πραξικοπηματίες στην ιστορία συνήθως παραβίαζαν ανοιχτές θύρες.

Κρίνοντας από τη δική του στάση τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ μοιάζει να πίστευε το ίδιο. Στο μυαλό του, ύστερα από τέσσερα χρόνια επιθέσεων, οι αντιπροσωπευτικοί θεσμοί της Αμερικής δεν είχαν πλέον τη θέληση να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους.

Αλλωστε, το θλιβερό θέαμα στο Καπιτώλιο υποκινήθηκε και από Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές, όπως ο Τεντ Κρουζ και ο Τζος Χόουλεϊ, καθώς και σχεδόν τα τρία τέταρτα των εκπροσώπων του κόμματος στη Βουλή. Επί τέσσερα χρόνια, επίσης, ο ηγέτης της πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία Μιτς ΜακΚόνελ και το υπόλοιπο κόμμα σφύριζαν αδιάφορα ενόσω ο Τραμπ απαξίωνε την προεδρία των ΗΠΑ.

Αυτοί οι ασπόνδυλοι πολιτικοί θα ζήσουν μέσα στην ατιμία, όπως το ίδιο θα γίνει και με κάθε δημοσιογράφο του Fox News (και τον ιδιοκτήτη του Ρούπερτ Μέρντοχ) ο οποίος ήταν το παπαγαλάκι των ψεμάτων του Τραμπ. Αυτό ισχύει και για τους επικεφαλής των λεγόμενων μέσων κοινωνικής δικτύωσης – ειδικά τον διευθύνοντα σύμβουλο του Facebook Μαρκ Ζάκερμπεργκ – που έχουν λειτουργήσει ως εκτοξευτήρες παραπληροφόρησης και ψευδών.

Η Αμερική βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με κάτι που δεν έχει συμβεί από την περίοδο του Αβραάμ Λίνκολν: την απόρριψη της συνταγματικής τάξης από ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος. Ενώ οι αντίπαλοι της Αμερικής παρακολούθησαν τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου με χαρά, πολλοί φίλοι και σύμμαχοί της σε όλον τον κόσμο τα έβλεπαν με απογοήτευση και φόβο.

Οπως ο Λίνκολν, λοιπόν, ο Μπάιντεν θα χρειαστεί τώρα να αντιμετωπίσει την υπαρξιακή εγχώρια πρόκληση που έχει απέναντί του. Ενα είναι βέβαιο: Η ανταρσία του Τραμπ δεν θα αντιμετωπιστεί με ήπιους λόγους για να «προχωρήσουμε μπροστά» χωρίς οι ένοχοι να λογοδοτήσουν.

Η Νίνα Χρούστσεβα, εγγονή του σοβιετικού ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ, είναι καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στη Νέα Σχολή (The New School) της Νέας Υόρκης και συνεργάτρια του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Πολιτικής.