Δίνουν δάνεια, αλλά μόνο στο κράτος

Ενας απίστευτος υφεσιακός φαύλος κύκλος τείνει να δημιουργηθεί στην ελληνική οικονομία, με επίκεντρο το τραπεζικό σύστημα. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας για τον μήνα Νοέμβριο, δείχνουν ότι οι ελληνικές τράπεζες δεν χρηματοδοτούν την ελληνική οικονομία. Κάθε μήνα κρατούν με το «ζόρι» και με τη βοήθεια των εγγυήσεων τα υπόλοιπα των χρηματοδοτήσεων προς τις επιχειρήσεις καθηλωμένα και μειώνουν με έντονο ρυθμό τα δάνεια προς την υπόλοιπη ιδιωτική οικονομία. Δηλαδή τους ελεύθερους επαγγελματίες, τις ατομικές επιχειρήσεις, τα στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια.

Τα στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν κάτι άλλο όμως σχεδόν προκλητικό: Οι εγχώριες τράπεζες αυξάνουν τις δανειοδοτήσεις, αλλά μόνο προς το κράτος! Με ρυθμό που ξεπερνάει πλέον το 63% τρέχουν τα υπόλοιπα των χρηματοδοτήσεων των τραπεζών που είναι επενδυμένα στα ομόλογα και τα έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου και ένα μικρό μέρος δανειοδοτεί τους φορείς του κράτους και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Με περίπου 2% τρέχει ο αντίστοιχος ρυθμός προς τον ιδιωτικό τομέα. Μέχρι πριν από έναν χρόνο περίπου 1 στα 6 ευρώ δανείων αφορούσε το κράτος. Πλέον και μετά την απελευθέρωση της δυνατότητας και των ελληνικών τραπεζών να συμμετέχουν στις κρατικές εκδόσεις ομολόγων, η αναλογία έχει φτάσει περίπου στο 1 στα 4 ευρώ.

Συνολικά οι τράπεζες έχουν δανείσει το κράτος και τους φορείς του με 52,4 δισ., αυξημένα κατά 22 δισ. ευρώ σε ένα μόλις χρόνο. Την ίδια στιγμή τα υπόλοιπα όλου του ιδιωτικού τομέα μαζί, επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων ξεπερνούν μετά βίας τα 147 δισ. ευρώ, μειωμένα μέσα σε έναν χρόνο κατά περίπου 7 δισ. ευρώ.

Οι συνολικές χρηματοδοτήσεις αυξήθηκαν το τελευταίο 12μηνο κατά περίπου 14,7 δισ., αλλά στην πραγματικότητα η συμμετοχή τους στην οικονομία μειώθηκε.

Η ρευστότητα στην πραγματική οικονομία συρρικνώθηκε και για έναν ακόμα λόγο. Από την μια οι τράπεζες μείωσαν τα δάνεια προς την πραγματική οικονομία, από την άλλη μάζεψαν μεγάλο μέρος μέσω της αύξησης των καταθέσεων. Η συσσώρευση καταθέσεων με ρυθμό πλέον άνω του 14% ετησίως, ξεκίνησε ως σημάδι θετικό, εκτιμήθηκε ως δείγμα εμπιστοσύνης προς τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα, πλέον θεωρείται ως υφεσιακός παράγοντας. Ειδικά σε μια οικονομία που οι εξαγωγές της (άρα και η εισαγωγή φρέσκου χρήματος) χτυπήθηκαν λόγω της πτώσης του τουρισμού με εντυπωσιακό τρόπο τη χρονιά που μας πέρασε.

Φανταστείτε μια πίτα που δεν αυξάνει, αλλά αντί να κατανέμεται μέσω των τραπεζών σε διαφορετικά κομμάτια, να καταλήγει μεγάλο μέρος της να γίνεται πάλι αλεύρι! Να μειώνεται δηλαδή η πίτα. Να συρρικνώνεται η οικονομία. Το θέμα είναι ότι λεφτά υπάρχουν. Οχι μόνο από τις καταθέσεις, αλλά και από τη ρευστότητα άνω των 40 δισ. που έχει διοχετεύσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με αρνητικά μάλιστα επιτόκια.

Ομως οι ελληνικές τράπεζες είναι ξεκάθαρο ότι αποστρέφονται κάθε μορφή ρίσκου. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα ανακοίνωσαν ότι την περίοδο της πανδημίας στήριξαν με επιπλέον δανειοδοτήσεις 30.000 επιχειρήσεις. Με μια άλλη ανάγνωση προκύπτει ότι μόνο αυτές σε σύνολο μερικών εκατοντάδων χιλιάδων διαθέτουν τα κριτήρια για να δανειοδοτηθούν. Ακόμα και σε αυτές το ρίσκο που έλαβαν οι τράπεζες ήταν εξαιρετικά μικρό. Τα περισσότερα ήταν δάνεια με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου.

Το ότι διευκόλυναν μέσω αναστολών 400.000 επιχειρήσεις και ιδιώτες είναι προφανώς κάτι θετικό, αλλά δεν είναι η βασική δουλειά των τραπεζών.

Οι τράπεζες υπήρχαν και θα υπάρχουν για να διευκολύνουν τη ροή του χρήματος και μέσω αυτής να δημιουργούν υπεραξίες και ανάπτυξη στην οικονομία. Αν δεν μπορούν να το κάνουν, «μαλακώνοντας» τα πιστοδοτικά τους κριτήρια, ας πουν γιατί δεν μπορούν. Φταίει η καθυστέρηση στη μείωση των κόκκινων δανείων; Κεφαλαιακές «αιμορραγίες» που πιθανόν να προκαλεί το σχέδιο Ηρακλής; Απαιτούμενες αυξήσεις κεφαλαίων που τις φοβούνται; Αλλος λόγος;

Το πρόβλημα δεν μπορεί να πάρει άλλη αναβολή. Μετά το τέλος της πανδημίας και την επιστροφή στην κανονικότητα, η οικονομία θα περιμένει να βρει και ένα «κανονικό» τραπεζικό σύστημα…