Κρίσιμο αμορτισέρ η παιδεία

Οι θεαματικές αλλαγές που σημειώνονται πλέον στην οικονομία καθιστούν τις πολιτικές για την παιδεία ακρογωνιαίο λίθο της εντελώς νέας – μετά την πανδημία – εποχής. Τις προηγούμενες εβδομάδες επισημαίναμε ότι η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας αποτελεί μια πραγματική επανάσταση για τα έως τώρα δεδομένα στις οικονομίες του κόσμου. Το μεγάλο στοίχημα το οποίο ανοίγει στο εξής για τις πολιτικές ηγεσίες είναι να λειτουργήσει η ανατροπή αυτή υπέρ μιας βιώσιμης ανάπτυξης, προς όφελος των περισσότερων κοινωνικών ομάδων και να μην οξύνει περαιτέρω τις κοινωνικές ανισότητες. Να μη διευρύνει, με άλλα λόγια, τη φτώχεια και την ανεργία, οι οποίες πυροδοτούν την πολιτική αστάθεια, τον λαϊκισμό και τον διχασμό των κοινωνιών. Πώς να θωρακίσει σταδιακά και να μην αποβάλει από τον παραγωγικό και τον κοινωνικό ιστό εργαζομένους, κατηγορίες επαγγελμάτων κι έναν κρίσιμο αριθμό μικρών επιχειρήσεων που θα αντικατασταθούν από τις νέες εφαρμογές.

Η απάντηση στον κίνδυνο αυτό, ο οποίος διατρέχει τη μετάβαση στην ψηφιακή οικονομία και την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, είναι πάνω όλων των άλλων η παιδεία. Εκτός από τα φορολογικά ή άλλα κίνητρα προς τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους, τα οποία διαμορφώνουν το πλαίσιο της πολιτικής διαχείρισης του προβλήματος, ιστορικά επιβεβαιώνεται ότι το σημαντικότερο εργαλείο, μετά τις κρίσεις και τις επαναστάσεις της τεχνολογίας, οι οποίες μεταλλάσσουν σε άλλο επίπεδο τις οικονομίες, είναι πράγματι η παιδεία. Για την Ελλάδα ειδικότερα, το θέμα αποκτά μια πολύ ξεχωριστή σημασία, καθοριστική για το μέλλον. Πρώτον, διότι η ελληνική κοινωνία υπέστη μια δραματική κρίση δέκα και πλέον χρόνων, με τεράστιες απώλειες εισοδημάτων και θέσεων εργασίας. Η ανάγκη συνοχής, λοιπόν, είναι μεγάλη. Δεύτερον, διότι η χώρα μας είναι υποχρεωμένη να δημιουργήσει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο για να γίνει η οικονομία ανταγωνιστική και να επιβιώσει στον ευρωπαϊκό και τον διεθνή ανταγωνισμό. Το προηγούμενο μοντέλο, ο διαρκής δανεισμός και η σπατάλη του εθνικού εισοδήματος στην κατανάλωση, οδήγησε την ελληνική οικονομία στη χρεοκοπία. Φτάνει πια. Η οικονομία πρέπει να αλλάξει τώρα εκ βάθρων και αυτή η πρόκληση και η προοπτική απαιτούν γενναίες επενδύσεις κεφαλαίων και ένα – παράλληλα – εξαιρετικά καλά εκπαιδευμένο και μορφωμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Συνεπώς, για την Ελλάδα, είναι πολύ σπουδαίο ζήτημα και πολιτική προτεραιότητα η ποιοτική αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός της παιδείας. Η δημιουργία προγραμμάτων με βάση τις νέες επιστημονικές και τεχνολογικές εφαρμογές, τα διεθνή στάνταρ και τη διεθνή ζήτηση. Η κινητοποίηση του καλύτερου (διεθνώς) εκπαιδευτικού προσωπικού. Οι επενδύσεις σε υποδομές και σε πανεπιστημιακή έρευνα. Οι ίσες ευκαιρίες προετοιμασίας και πρόσβασης σε όλες τις βαθμίδες, κυρίως την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η επιβράβευση και οι υποτροφίες στους φοιτητές των ασθενέστερων εισοδηματικά τάξεων, η κάλυψη νέων στόχων με βάση τις παραγωγικές προτεραιότητες και τα συγκριτικά εθνικά πλεονεκτήματα, το αδιάβλητο των διαδικασιών και η αξιοκρατία στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης. Η επανεκκίνηση των οικονομιών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και τα δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ που θα εισρεύσουν στην Ελλάδα από το Ταμείο Ανάκαμψης συνιστούν μια μοναδική ευκαιρία και για την ανασυγκρότηση της παιδείας, όπως και των συστημάτων μετεκπαίδευσης και απόκτησης νέων δεξιοτήτων.