«Ολα τα τραγικά πρόσωπα είναι παρεξηγημένα»

Η δημιουργία της Ερευνητικής Σκηνής από τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Δημήτρη Λιγνάδη έχει ως στόχο τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας μέσα από τους κώδικές της, τη διερεύνηση σύγχρονων τρόπων προσέγγισης και την ανάδειξη των δυναμικών της. Στις συνθήκες της πανδημικής κρίσης, μάλιστα, εγκαινιάζεται με τη διαδικτυακή παράσταση «Medea’s Son(g)s», σε σκηνοθεσία Μάρθας Φριντζήλα.

Ποιος είναι ο σκηνικός χώρος της παράστασης;

Φαντάστηκα έναν ονειρικό χώρο όπου κατοικεί η Μήδεια με τα δυο παιδιά της σε μια εφιαλτική αιωνιότητα. Τη φαντάστηκα πεταμένη στη γη, αιώνια ιέρεια της Εκάτης, καθηλωμένη στο κέντρο της σκηνής, σαν θραύσμα από ήλιο να δίνει κίνηση στους πλανήτες-γιους της και να τους οδηγεί σταθερά στην καταστροφή. Ο Αγγελος Μέντης σχεδίασε ένα ερμητικό, ηφαιστειακό τοπίο φτιαγμένο από το ρούχο της Μήδειας, η Φελίς Ρος το φώτισε μυστηριακά, σκληρά και αινιγματικά και ο Βασίλης Μαντζούκης έντυσε το έργο με μουσική από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο στίχο. Σε αυτόν τον «μη τόπο» η Μήδεια με τους γιους της ζει, παίζει και αέναα θα παίζει την ιστορία της. Και η ερμηνεία των ρόλων είναι ακριβώς η πάλη των ηθοποιών με τον τρόπο ερμηνείας.

Ενας από τους στόχους της παράστασης ήταν να φέρουμε στο προσκήνιο τη μουσικότητα της εκφοράς του κειμένου που για χρόνια απασχόλησε σκηνοθέτες και ηθοποιούς μέχρι τη δαιμονοποίησή του τις τελευταίες δεκαετίες και την πλήρη κατάργησή του. Σε αυτήν την προσπάθεια αντιμετωπίσαμε μεγάλες τεχνικές δυσκολίες ως προς τη σωματική και φωνητική σκευή και προετοιμασία, αλλά και ως προς τις παγιωμένες αντιλήψεις μας περί επικοινωνίας επί και από σκηνής, μια και απαιτεί υπέρβαση και σύγκρουση με την ευκολία της αμεσότητας, της καθημερινής εκφοράς και της σύγχρονης αντιμετώπισης του ψυχισμού των ηρώων. Είναι μια παράσταση μουσική και ως έναν βαθμό μελοδραματική. Και οι τρεις ηθοποιοί παίζουμε τον ρόλο της Μήδειας, ο Ανδρέας Κωνσταντίνου και ο Θάνος Τοκάκης μοιράζονται τα επεισόδια παίζοντας και όλους τους ανδρικούς ρόλους, κι εγώ ερμηνεύω τις μείζονες ρήσεις της Μήδειας.

Για σας ποια είναι η Μήδεια;

Ολα τα τραγικά πρόσωπα είναι παρεξηγημένα γιατί παίζουν εκτός ορίων και άνευ όρων.

Η Μήδεια είναι από τα πιο παράξενα πρόσωπα στην αρχαία τραγωδία. Οσο την πλησιάζεις τόσο απομακρύνεται. Απιαστη για εμάς όσο και για τον Ιάσονα, που στα τελευταία του λόγια εύχεται μόνο να μπορούσε να την πιάσει στα χέρια του, ενώ αυτή υψώνεται λυτρωμένη και τροπαιοφόρος στα ουράνια. Είναι ιέρεια, μάγισσα, γυναίκα, σύζυγος και μητέρα, ερωτευμένη, προδομένη, ξένη, εξόριστη. Δεν χωράει πουθενά. Εγκαταλείπει την πατρίδα της προδίδοντας τον πατέρα της, σκοτώνοντας τον αδελφό της, εγκαταλείπει την Ιωλκό θυσιάζοντας έναν βασιλιά, βυθίζοντας ένα βασίλειο στο πένθος. Κι όλα αυτά για να βρίσκεται κοντά στον αγαπημένο. Αν για τον έρωτα θυσιάζει τόσα κι άλλα τόσα, τι είναι ικανή να θυσιάσει για την ελευθερία της; Αφανίζει μια πόλη, οδηγεί στον φρικτότερο θάνατο τον βασιλιά και την «αντίζηλο» κόρη του και τελικά προσφέρει με το ίδιο της το χέρι στον προδότη Αργοναύτη το άκληρο και θλιβερό μέλλον που του αναλογεί. Η Μήδεια βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα. Η Μήδεια είναι το μάτι του κυκλώνα. Και αυτό που αναζητεί είναι μια διέξοδος από αυτό το τσουνάμι. Και καταφέρνει, σκηνή τη σκηνή, να συγκεντρώσει τα όπλα που θα την οδηγήσουν στη μεγάλη έξοδο.

Με το «Medea’s Son(g)s» συστήνεται η νέα ρευνητική σκΣηνή του Εθνικού Θεάτρου. Πώς υπηρετεί η παράστασή σας τη νέα ταυτότητα;

Ηταν μεγάλη η χαρά μου όταν ο Δημήτρης Λιγνάδης μου ζήτησε να ανεβάσω αρχαίο δράμα στην Ερευνητική Σκηνή του Εθνικού. Για μένα το αρχαίο δράμα ήταν πάντα ερευνητικό και οι προσεγγίσεις του μόνο ως ερευνητικές νοούνται. Οι παραστάσεις αρχαίου δράματος οφείλουν να είναι το αποτέλεσμα μελέτης και έρευνας είτε στη σκηνή της Επιδαύρου, είτε στο υπόγειο του μετρό. Αυτά τα έργα, που μας ταλανίζουν δυόμισι χιλιάδες χρόνια κι ακόμα γεννούν άπλετα κι αβίαστα σκέψεις, ιδέες, συνέδρια, συγγράμματα, παραστάσεις, είναι πάντοτε νέα και δεν μπορούν να λείπουν από τη νέα Ερευνητική Σκηνή του Εθνικού.