Ανεβάζει επικίνδυνα τους τόνους το Ιράν

Είναι άραγε όλα αυτά μια προσπάθεια της Τεχεράνης να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση εν όψει της ανάληψης καθηκόντων του νέου αμερικανού προέδρου, Τζο Μπάιντεν; Ή πρόκειται απλώς για μία τυφλή επίδειξη δύναμης από το πλέον σκληροπυρηνικό κομμάτι του Ιράν, το οποίο ήταν άλλωστε εξαρχής κατά της συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα που υπογράφηκε το 2015 στη Βιέννη; Σε κάθε περίπτωση, το Ιράν επανέλαβε χθες τον εμπλουτισμό ουρανίου στο 20% (έναντι 3,67% που του επιτρέπει η πυρηνική συμφωνία) στην υπόγεια πυρηνική μονάδα του Φορντόβ. Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης κατέσχεσαν ένα τάνκερ με σημαία Νότιας Κορέας, το οποίο είχε αποπλεύσει από τη Σαουδική Αραβία με προορισμό τα ΗΑΕ, υποστηρίζοντας πως «μόλυνε τον Περσικό Κόλπο με χημικά»: η Σεούλ απάντησε στέλνοντας στον Κόλπο μια ναυτική μονάδα κατά της πειρατείας. Η ένταση στην περιοχή ανεβαίνει επικίνδυνα – και αυτό, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική περίοδο.

Ακριβώς ένας χρόνος συμπληρώθηκε την Κυριακή από τη δολοφονία του ιρανού υποστράτηγου Κασέμ Σολεϊμανί σε αμερικανική επίθεση με drone στη Βαγδάτη: σε μια προσπάθεια «αποτροπής» τυχόν αντιποίνων, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει στην περιοχή στρατιωτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων και βομβαρδιστικών B-52, ενώ ανακάλεσαν την απόφαση απομάκρυνσης του αεροπλανοφόρου USS Nimitz. Μόλις λίγες εβδομάδες έχουν περάσει, επιπλέον, από τη δολοφονία (αποδίδεται στο Ισραήλ) του ιρανού πυρηνικού επιστήμονα Μοχσέν Φαχριζαντέχ κοντά στην Τεχεράνη. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που εφάρμοσε μια εκστρατεία «μέγιστης πίεσης κατά του Ιράν», και απέσυρε το 2018 τις ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία του 2015 επαναφέροντας τις αμερικανικές κυρώσεις σε βάρος της Τεχεράνης, καλείται να εγκαταλείψει σε μερικές ημέρες τον Λευκό Οίκο, αφήνοντας τον προεδρικό θώκο σε έναν νέο ηγέτη, τον Τζο Μπάιντεν, ο οποίος δηλώνει πρόθυμος για μια συμφωνία «συμμόρφωσης αντί συμμόρφωσης» με το Ιράν. Κι ενώ η αντίστροφη μέτρηση για τον πρόεδρο Τραμπ έχει πια ξεκινήσει, φήμες θέλουν τον ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, να τον πιέζει να βομβαρδίσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν στην εκπνοή της θητείας του.

Το Ιράν άρχισε να παραβιάζει τη συμφωνία του 2015 το 2019, ως αντίποινα στην απόσυρση της Ουάσιγκτον. Μέχρι πρότινος, ωστόσο, εμπλούτιζε ουράνιο στο 4,5%. Την απόφαση για εμπλουτισμό στο 20% την έλαβε τον περασμένο μήνα, ως απάντηση στη δολοφονία του Φαχριζαντέχ, το (κυριαρχούμενο από τους συντηρητικούς) ιρανικό κοινοβούλιο, παρά τις αντιρρήσεις της κυβέρνησης Ροχανί. Το κοινοβούλιο αξίωσε παράλληλα την απέλαση των επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) αν δεν αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις έως τις αρχές Φεβρουαρίου, οξύνοντας έτσι την πίεση στον Μπάιντεν πριν καλά-καλά αναλάβει καθήκοντα. Για τον εμπλουτισμό ουρανίου στο 20% επιλέχθηκαν μάλιστα οι εγκαταστάσεις του Φορντόβ, ενός πυρηνικού σταθμού χτισμένου μέσα σε ένα βουνό κοντά στην Κομ, η ύπαρξη του οποίου ανακαλύφθηκε το 2009 από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Η συμφωνία του 2015 απαγορεύει ρητά τον εμπλουτισμό ουρανίου στο Φορντόβ. Οπως σημειώνει άλλωστε η «Washington Post», θα χρειάζονταν επανειλημμένες επιθέσεις με τη μεγαλύτερη αμερικανική βόμβα διάτρησης ισχυρά προστατευμένων στρατιωτικών στόχων (bunker-busting bomb) προκειμένου να καταστραφεί. Και παρότι το εμπλουτισμένο στο 20% ουράνιο δεν είναι αρκετό για την κατασκευή μιας πυρηνικής βόμβας, είναι πολύ πιο δύσκολο να περάσει το Ιράν από τα επίπεδα του 4,5% στο 20%, παρά από το 20% στο 90% που απαιτείται για αυτήν.

Για μια σημαντική παραβίαση των πυρηνικών δεσμεύσεων του Ιράν στο πλαίσιο της Συμφωνίας της Βιέννης, «με σοβαρές συνέπειες στον τομέα της μη διάδοσης» των πυρηνικών όπλων, έκανε λόγο η Ευρωπαϊκή Ενωση, που παλεύει τα τελευταία χρόνια με νύχια και με δόντια να διασώσει τη συμφωνία σε πείσμα του Ντόναλντ Τραμπ αλλά και των ακραίων του Ιράν.