«Ο Μπάιντεν είναι πιο πιστός ευρωπαϊστής και από τον Ομπάμα»

«Ο Τζο Μπάιντεν και η ομάδα του είναι οι πιο φιλοευρωπαϊστές και διατλαντιστές εδώ και πάνω από τριάντα χρόνια, τουλάχιστον από την εποχή της κυβέρνησης Τζορτζ Μπους. Κανένας από τους Κλίντον, Μπους (νεότερος), Ομπάμα, Τραμπ δεν είχε τέτοια ικανότητα στην εξωτερική πολιτική, κανένας δεν ήταν τόσο πιστός ευρωπαϊστής ή διατλαντιστής» δηλώνει κατηγορηματικά ξεκινώντας τη συζήτηση με «ΤΑ ΝΕΑ» μέσω Zoom ο Αϊβο Ντάαλντερ, πρόεδρος του Συμβουλίου Διεθνών Υποθέσεων του Σικάγου. Ο έγκριτος αμερικανός διπλωμάτης, ειδικός στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, θεωρεί ότι η βαθιά αυτή φιλοευρωπαϊκή θέση του Μπάιντεν θα σφραγίσει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ τα επόμενα χρόνια. «Και ο επερχόμενος υπουργός Εξωτερικών (Αντονι Μπλίνκεν), ο οποίος μεγάλωσε στο Παρίσι, ξεκίνησε τη θητεία του σε υψηλές θέσεις σε σχέση με την Ευρώπη. Πρόκειται για ομάδα η οποία ξυπνά σκεπτόμενη το αμερικανικό ενδιαφέρον, κοιτάζοντας προς την Ευρώπη. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλοι σημαντικοί εταίροι, υπάρχουν, σε Ασία, Βόρεια Αμερική, όμως η στροφή προς την Ευρώπη είναι μία από τις μεγάλες αλλαγές. Η προσδοκία για καλύτερη συνεργασία ΗΠΑ – Ευρώπης στηρίζεται, επίσης, στο ότι φαίνεται να υπάρχει μεγαλύτερη ευθυγράμμιση μεταξύ του τι θέλουν οι Ευρωπαίοι και του τι θέλει η κυβέρνηση Μπάιντεν σε σειρά ζητημάτων» τονίζει ο Αϊβο Ντάαλντερ, αναφέροντας το κλίμα, το Ιράν, τα πυρηνικά, τον έλεγχο των όπλων, το εμπόριο, τους πολυμερείς θεσμούς.

«Ωστόσο, παρότι η αφετηρία είναι εξαιρετική, η επιτυχία της διατλαντικής συνεργασίας δεν είναι μονόδρομος» προειδοποιεί ο αμερικανός διπλωμάτης και συγγραφέας με τον Τζέιμς Λίντσεϊ (και αυτός εκ των ηγετικών μορφών της αμερικανικής διπλωματίας) του βιβλίου «The Empty Throne: America’s Abdication of Global Leadership». «Εξαρτάται, πρώτον, από την ικανότητα των Ευρωπαίων να δρουν συλλογικά. Υπάρχουν λίγα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο. Ακόμη και το ζήτημα που ανέκυψε με Ουγγαρία και Πολωνία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό θέτει το ερώτημα αν είναι η Ευρώπη ικανή, πόσω μάλλον έτοιμη για συνεργασία. Δεύτερον, δεν πρόκειται μόνο για το τι μπορούν να κάνουν οι ΗΠΑ για την Ευρώπη, θα παίξει ρόλο και τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη για τη διατλαντική σχέση, τι μπορεί να κάνει για να επιλύσει μερικά από τα μεγαλύτερα ζητήματα».

Τι θα γίνει, όμως, αν δεν υπάρχει πάντα ενιαία ευρωπαϊκή φωνή;

«Εάν η ΕΕ δεν μπορεί να καταλάβει τι θέλει να κάνει, τότε θα υπάρξει μεγαλύτερη ώθηση για συνεργασία μέσω συνασπισμών με μεμονωμένες χώρες. Ο Μπάιντεν θα συνεργαστεί, έτσι, περισσότερο με τη Μέρκελ, τον Μακρόν και τον Τζόνσον από το Ηνωμένο Βασίλειο, που θα είναι βασικός εταίρος, από ό,τι με τη Φον ντερ Λάιεν. Εξάλλου, θεωρώ ότι ο Μπάιντεν θα επιδιώξει τη διεύρυνση της ομάδας G7, ώστε να συμπεριλάβει περισσότερες ασιατικές χώρες. Θα υπάρξουν συνασπισμοί των προθύμων για να αντιμετωπιστούν συγκεκριμένα ζητήματα, με την ΕΕ, πιθανότατα σε θέματα όπως το εμπόριο, το κλίμα, ελπίζω και στο θέμα των τεχνολογικών προτύπων, κάτι που μπορούμε να κάνουμε στο πλαίσιο ΗΠΑ – ΕΕ – Ιαπωνίας – Αυστραλίας – Νότιας Κορέας. Ενας μεγάλος βαθμός πραγματισμού θα αποτελούσε μέρος της προσέγγισης Μπάιντεν έναντι της ΕΕ με πολύ λίγη ανοχή για το είδος των συζητήσεων, στις οποίες αφιερώνουν πολύ χρόνο οι άνθρωποι στις Βρυξέλλες».

Πώς θα αλλάξει η πολιτική των ΗΠΑ έναντι της Τουρκίας;

«Πρώτον, η πολιτική της αμερικανικής διοίκησης θα ακολουθείται και από τον πρόεδρο σε αντίθεση με την τρέχουσα διοίκηση, όπου ο πρόεδρος έχει μία πολιτική και η πλειοψηφία της διοίκησης άλλη. Δεύτερον, υπάρχει ξεκάθαρη φιλοσοφία για την εξωτερική πολιτική του Μπάιντεν, ο οποίος προτιμά τους δημοκρατικούς ηγέτες έναντι των αυταρχικών, και ο Ερντογάν έχει κατευθυνθεί προς μια εξαιρετικά προβληματική κατάσταση έναντι του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάτι που θα επηρεάσει τη σχέση του με τον Μπάιντεν και τη σχέση ΗΠΑ – Τουρκίας. Παράλληλα όμως η Τουρκία ανήκει στο ΝΑΤΟ, είναι σημαντική σύμμαχος, η συνεργασία της σε αρκετά ζητήματα είναι σημαντική, θα υπάρχει μια βαθύτερη πολιτική συνεργασίας με την Τουρκία, αλλά όχι όπως η σχέση Τραμπ – Ερντογάν. Οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για την προώθηση της συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο παρά για την επικράτηση της μιας πλευράς έναντι της άλλης. Εχουμε την ικανότητα και την επιρροή για να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση, λαμβάνοντας υπόψη ότι η εσωτερική πολιτική του Ερντογάν είναι προβληματική. Είναι προς το συμφέρον των ΗΠΑ να υπάρχει συμφωνία για το φυσικό αέριο, να αποφύγουμε άλλου είδους συγκρούσεις στην περιοχή. Θα δούμε πιο ενεργή διπλωματία από τις ΗΠΑ για να επιλυθούν τα ζητήματα από ό,τι είδαμε τα τέσσερα τελευταία χρόνια, όταν δεν είχαμε στην πραγματικότητα καμία διπλωματία». Στο πλαίσιο αυτό ο Αϊβο Ντάαλντερ θεωρεί ότι «είναι προς όφελος της Ελλάδας να ζητήσει από τις ΗΠΑ να παίξουν μεγαλύτερο διπλωματικό ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο. Να εκφράσει η Ελλάδα τη βούλησή της για επίλυση των ζητημάτων, να διατυπώσει πόσο προβληματική είναι η κατάσταση στην περιοχή, να ζητήσει από τις ΗΠΑ πιο ενεργή διπλωματία προκειμένου να επιλυθούν κάποια από τα ζητήματα».

Οσον αφορά το ΝΑΤΟ υπενθυμίζει την πρόθεση Μπάιντεν για πλήρη επιβεβαίωση της αμερικανικής δέσμευσης στον Οργανισμό. «Κάποιες από τις πιο καταστροφικές πολιτικές Τραμπ, όπως σχετικά με τον ρόλο αμερικανικών στρατευμάτων στη Γερμανία, θα αντιστραφούν. Θα αναζητηθεί πιο συναφής και ισχυρή πολιτική έναντι της Ρωσίας». Σχετικά με την επιδίωξη στρατηγικής αυτονομίας από την ΕΕ ο Ντάαλντερ εκτιμά ότι οι ΗΠΑ δεν θα σταθούν στον δρόμο της ΕΕ να ενισχύσει την ασφάλειά της. «Αυτό που έχει σημασία είναι μια ισχυρότερη Ευρώπη εντός του ΝΑΤΟ και όχι μια στρατηγικά αυτόνομη ΕΕ. Δεν θα εκπλαγώ αν ο Μπάιντεν υιοθετήσει την άποψη αυτή». Σε ερώτημα για το ενδεχόμενο αλλαγής στο τιμόνι του ΝΑΤΟ, ο αμερικανός ειδικός δεν το αποκλείει, αλλά το τοποθετεί στο τέλος της θητείας Στόλτενμπεργκ. «Κατά την προσωπική μου άποψη, η Μέρκελ θα ήταν ιδανική επιλογή για το ΝΑΤΟ» λέει.