Ο μετρ που εκδημοκράτισε τη μόδα

Ο Πιερ Καρντέν, ο γιος ιταλών μεταναστών, που εξελίχθηκε σε μέγα επιχειρηματία της γαλλικής μόδας και του ντιζάιν, έφυγε χθες στο αμερικανικό νοσοκομείο του Νεϊγί. Ηταν 98 ετών.

Εζησε μέσα στη σφαίρα της εποχής του δημιουργώντας το δικό του σύμπαν. Από τους πιο παραγωγικούς σχεδιαστές θα ξεχωρίσει με την επιχειρηματική του ευφυΐα, αλλά και την καλλιτεχνική του ευαισθησία, καθώς η πορεία του μέσα στον χρόνο αποτελείται από το άθροισμα των διαφορετικών στοιχείων της δημιουργικής ταυτότητάς του.

Γεννημένος στον ιταλικό Βορρά σε μια αγροτική οικογένεια της περιοχής του Τρεβίζο, ο έφηβος Καρντέν μπήκε στα 14 του στο εργαστήριο ενός ράφτη στην γαλλική κωμόπολη Σεν Ετιέν και βγήκε στα 18 του ταξιδεύοντας με το ποδήλατό του προς το Παρίσι. Ομως η κοινωνική εξέλιξη τον κρατά για χρόνια στο Βισί, σε ένα ραφείο όπου μαθαίνει την τέχνη της ραφής και γυναικείων ενδυμάτων έως το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Και το 1944 φτάνει στη γαλλική πρωτεύουσα για να μπει στον οίκο Paquin. Εκεί θα αρχίσει να ξεδιπλώνει το ταλέντο του ράβοντας κοστούμια για τον Μαρσέλ Εσκοφιέ, συνεργάτη του Ζαν Κοκτό στην ταινία του «Η Ωραία και το Τέρας». Από αυτή την πρώτη του εμπειρία με τους καλλιτέχνες του σουρεαλισμού ο Πιερ Καρντέν θα περάσει ένα σύντομο διάστημα στο ατελιέ της Ελσας Σκιαπαρέλι και θα καταλήξει έως το 1949 στον πάγκο εργασίας του κυρίου Κριστιάν Ντιόρ. Από εκείνο το πόστο, εξασκείται και αριστεύει στην ετοιμασία ταγιέρ και παλτό. Και ως ο έμπειρος τεχνίτης της κοπής και της ραφής θα απελευθερώσει και τη σχεδιαστική φαντασία του για να δημιουργήσει εκπληκτικά κοστούμια για τους χορούς μεταμφιεσμένων των γάλλων και ιταλών αριστοκρατών.

Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ. Ετοιμος να δείξει τη δική του πρόταση για τη μόδα ο Πιερ Καρντέν ανοίγει το 1953 το δικό του σαλόνι ραπτικής. Και την επόμενη χρονιά εγκαινιάζει στο 118 του Φομπούρ Σεντ Ονορέ την μπουτίκ «Εύα» παρουσιάζοντας την πρώτη του γυναικεία πρετ α πορτέ συλλογή και τη µεγάλη επιτυχία του με το φόρεµα-φούσκα. Θα ακολουθήσει το 1957 η μπουτίκ «Αδάμ» με ανδρικές προτάσεις και με μια συλλογή από γραβάτες, σακάκια μπλέιζερ και κοστούμια με γιακά Μάο τα οποία ξεκινούν να γράφουν ιστορία στη συνάντησή τους με την εποχή του εκδημοκρατισμού της μόδας.

Οταν το 1968 η αγγλική «Βογκ» φωτογράφισε ένα φόρεμα του Πιερ Καρντέν φτιαγμένο από ασημένιους κρίκους ο Πιερ Καρντέν είχε εκτοξευτεί στο μέλλον. Είχε ήδη γοητευτεί από το ταξίδι του ανθρώπου στη Σελήνη, από τις ασημένιες στολές του αστροναύτη Αρμστρονγκ, από το σήμα ελπίδας που εξέπεμπε το σκάφος του προς τη Γη. Εβλεπε το γυναικείο σώμα απελευθερωμένο από συμβάσεις οικογενειακής αποκατάστασης και το άφηνε γυμνό να αναπνέει μέσα από λευκά μίνι φορέματα σε γραμμή Α. Τότε έκανε την Κοκό Σανέλ να αναριγεί από σκεπτικισμό γι’ αυτή τη νέα σιλουέτα, νεανική και δυναμική, που τολμούσε να αντιμιλήσει στην κομψότητα των δικών της τουίντ ταγιέρ κυκλοφορώντας στους δρόμους της αμφισβήτησης που απλώνονταν στη δεκαετία του ’60.

ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ. «Είμαι ένας καλλιτέχνης και ένας βιομήχανος», δήλωνε στα γαλλικά έντυπα το 1970 εγκαινιάζοντας στο Παρίσι το Espace Pierre Cardin. Ενα πολιτιστικό κέντρο με αίθουσα θεατρικών παραστάσεων, χώρο σινεμά, γκαλερί τέχνης και εστιατόριο. Ηταν η εποχή που είχε αναγνωριστεί ως ο δημιουργός που εκδημοκράτισε τη μόδα, χάρη στην ικανότητά του να δίνει τα σχέδιά του και να κλείνει εμπορικές συμφωνίες με κατασκευαστές ετοίμων ενδυμάτων, μεγαλώνοντας την παραγωγή του. Παράλληλα εξακολουθούσε να βρίσκεται μέσα στο σύστημα της υψηλής μόδας με τον δικό του οίκο στο Παρίσι, αλλά και με παραρτήματα και μπουτίκ στη Νέα Υόρκη, στο Τόκιο, στη Βηρυτό, στο Μεξικό, με νέες μπουτίκ στο Χογκ Κονγκ, στο Σίδνεϊ, στο Μόντρεαλ, στο Νέο Δελχί. Ο ίδιος ομολογεί: «Εχω περάσει πλέον το στάδιο του να κάνω ένα ωραίο φόρεμα και να το πουλήσω. Αν δεν υπήρχε κάτι άλλο που να με ενδιέφερε στη μόδα και που να ήταν σχετικό με τον πολιτισμό, θα εγκατέλειπα αυτό το επάγγελμα. Ξέρω καλά τη δουλειά μου. Μπορώ να σχεδιάζω φορέματα, ξέρω να “κόβω”, να παρουσιάζω, ακόμη έχω το μυστικό να κάνω δημοσιότητα και να πουλώ. Διαφέρω όμως από τους άλλους. Εγώ κάνω θέαμα. Πολλά από τα μοντέλα μου δεν τα σχεδίασα για να φορεθούν αμέσως. Ισως όμως να φορεθούν ύστερα από τρία, τέσσερα ή πέντε χρόνια. Ο δικός μου οίκος μόδας είναι ένα εργαστήριο ιδεών. Με μια διαφημιστική προσπάθεια επιτυγχάνω τα πάντα».

Στα μέσα των 70s ο Καρντέν μιλούσε για αυτοματισμό στην παραγωγή των ρούχων, επιμένοντας να χρησιμοποιήσει κοπτοραπτομηχανές για να μειώσει το κόστος στην παραγωγή ενός μοντέρνου ρούχου. Το 1977 ξεκινά να συνεργάζεται με το θρυλικό εστιατόριο Maxim’s του οποίου γίνεται ιδιοκτήτης το 1981. Και το 1979 είναι ο πρώτος μετρ υψηλής ραπτικής που παρουσιάζει στην Κίνα τις συλλογές του, καθώς αντιλαμβάνεται τη δυναμική της οικονομίας σε αυτές τις αγορές που το απρόσιτο όνειρο της μόδας και της υψηλής ραπτικής θεωρείται απαγορευμένη επιθυμία.

ΣΑΛΤΣΕΣ, ΠΛΑΚΑΚΙΑ… Στις επόμενες δεκαετίες η αυτοκρατορία του Πιερ Καρντέν μεγαλώνει και απλώνεται σε οποιοδήποτε αντικείμενο. Οι ετικέτες με την υπογραφή του τοποθετούνται σε είδη διακόσμησης, σάλτσες μαγειρικής, σοκολάτες, πλακάκια και είδη μπάνιου. Για τον οραματιστή επιχειρηματία το όριο ξεπερνά την τροχιά της Σελήνης. Από το 1991 ταξίδευε ως Πρέσβης Καλής Θελήσεως της UNESCO οργανώνοντας φιλανθρωπικές εκδηλώσεις. Σε μία από αυτές έρχεται για τελευταία φορά στην Αθήνα τον Μάιο του 2011 και παρουσιάζεται ως σκηνοθέτης στο ανέβασµα στη Λυρική Σκηνή της θεατρικής µουσικής κωµωδίας του Ντανιέλε Μαρτίνι «Καζανόβας, έρωτες και ίντριγκες στη Βενετία».

Σε εκείνη την πρωινή λουσάτη σπορ εµφάνισή του, το µπλέιζερ µε τα χρυσά κουµπιά και τη µεταξωτή ποσέτ µε τις σκουρόχρωµες βούλες στο πέτο του, η βεβαιότητα του πρωτοπόρου ξεχειλίζει: «Επειδή είµαι Ιταλός στην καταγωγή, επειδή έχω ζήσει στο παλάτσο του Καζανόβα στη Βενετία, είχα την επιθυµία να σκηνοθετήσω αυτήν την παράσταση. Αλλωστε όλη µου η καριέρα περνούσε µέσα από την τέχνη».