Τα «κλειδιά» της συμφωνίας

– Μετακινήσεις. ΕΕ και Βρετανία συμφώνησαν καταρχήν στη μη ύπαρξη βίζας για μετακινήσεις πολιτών τους οι οποίες αφορούν βραχυπρόθεσμη παραμονή (90 ημερών συνολικά σε διάστημα 180 ημερών). Πρακτικά, με βάση τις δεσμεύσεις που υπήρχαν πριν από τη συμφωνία, όλοι οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να μπορούν να επισκέπτονται τη Βρετανία και με τις εθνικές τους ταυτότητες έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2021. Από την 1η Οκτωβρίου και μετά μόνο με διαβατήριο. Οι δε Ευρωπαίοι που είναι ήδη μόνιμοι κάτοικοι Ηνωμένου Βασιλείου θα μπορούν να μπαίνουν με τις ευρωπαϊκές τους ταυτότητες έως 31 Δεκεμβρίου 2025. Παύει, επίσης, η αυτόματη αναγνώριση των διαβατηρίων κατοικίδιων ζώων και των διπλωμάτων οδήγησης.

– Εμπόριο. Η συμφωνία επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, τη συνέχιση του εμπορίου αγαθών χωρίς την επιβολή δασμών ή άλλων οικονομικών επιβαρύνσεων. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι θα απαιτηθεί μεγαλύτερος όγκος γραφειοκρατίας και περισσότερος χρόνος συνεννοήσεων σε σύγκριση με ό,τι ισχύει σήμερα, κάτι που είναι γνωστό πως απεχθάνεται η αγορά.

– Υπηρεσίες. Ο κλάδος έχει ιδιαίτερη σημασία για το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς αντιπροσωπεύει το 80% του ΑΕΠ του και το 40% της συνολικής αξίας των εξαγωγών του προς την ΕΕ. Η ελεύθερη πρόσβαση προς την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά χάνεται αυτομάτως και θα πρέπει να υπάρξει νέα διαπραγμάτευση για το πλαίσιο που θα διέπει τη συνεργασία σε αυτόν τον τομέα.

¢Αναγνώριση τίτλων. Ο μέχρι σήμερα ισχύων μηχανισμός της Αμοιβαίας Αναγνώρισης Επαγγελματικών Δεξιοτήτων (MRPQ) δεν μεταφέρεται ως έχει στην επόμενη ημέρα, κάτι που σημαίνει πως δεν υπάρχει πλέον η εγγύηση για τις διάφορες ομάδες επαγγελματιών – γιατροί και νοσηλευτές, μηχανικοί και σχεδιαστές, λογιστές και λοιποί επαγγελματίες – που θέλουν να μετακινηθούν για εργασία ανάμεσα στις δύο πλευρές της Μάγχης.

Ευρωπαϊκά προγράμματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να συμμετέχει σε μια σειρά από προγράμματα, όπως τα Horizon Europe, Euratom, ITER, Copernicus, SST, PEACE+. Διακόπτει όμως τη συμμετοχή του στο Erasmus.

– Αλιεία. Για τα επόμενα πεντέμισι χρόνια οι ευρωπαίοι ψαράδες θα εξακολουθήσουν να έχουν πρόσβαση στα βρετανικά ύδατα, αν και σε μικρότερο ποσοστό. Μετά την πάροδο αυτού του διαστήματος, το Λονδίνο θα αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο των υδάτων του.

-Επίλυση διαφορών. Ενα από τα βασικά θέματα που απασχόλησαν τις διαπραγματεύσεις και τέθηκαν μετ’ επιτάσεως (κυρίως από τους Ευρωπαίους) ήταν η δυνατότητα αντίδρασης κάθε πλευράς εφόσον διαπιστώσει ή εκτιμήσει πως η άλλη παραβιάζει τα συμφωνηθέντα, κατά βάση όσον αφορά τον ελεύθερο ανταγωνισμό. H EE δέχθηκε την απαίτηση των Βρετανών και δεν επέμεινε στη δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Αντ’ αυτού, καθιερώθηκε ένας μηχανισμός συνεργασίας, εποπτείας και διαιτησίας στον οποίο θα μπορούν να προσφεύγουν αμοιβαία ή και μονομερώς, με ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναδιαπραγμάτευσης πλευρών της συμφωνίας εφόσον αποδειχθεί πως δεν λειτουργούν ή προκαλούν έντονες τριβές.

– Ενέργεια. Η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει ουσιαστικά εγγυημένη μετά τη συμφωνία, με πλήρη λειτουργία των υπαρχόντων δικτύων διασύνδεσης και αγωγών. Συμφωνία φαίνεται πως υπάρχει και όσον αφορά τους στόχους για την κλιματική αλλαγή.

– Ασφάλεια – ανταλλαγή πληροφοριών. Το Ηνωμένο Βασίλειο παύει πλέον να είναι μέλος οργανισμών όπως η Europol και η Eurojust, ενώ χάνει τυπικά την πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων της Ζώνης του Σένγκεν. Παρ’ όλα αυτά, η συνεργασία σε αυτόν τον κρίσιμο τομέα εκτιμάται πως θα συνεχίσει να είναι πολύ στενή.