Διαβατήριο από 1ης Οκτωβρίου για τη Βρετανία

Οπως συμβαίνει στο τέλος κάθε σύγκρουσης και διαπραγμάτευσης μείζονος σημασίας, στην οποία δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά ποιος είναι ο νικητής και ποιος ο ηττημένος, ενώ παράλληλα ουδείς έχει συμφέρον και επιδιώκει να συντρίψει και να ταπεινώσει τον αντίπαλό του, οι πάντες δηλώνουν ευτυχείς και δικαιωμένοι από την κατάληξή της. Η υπόθεση του Brexit – η οποία ξεκίνησε με τη διεξαγωγή του ιστορικού δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου 2016 – δεν θα μπορούσε, φυσικά, να αποτελέσει εξαίρεση.

Ετσι, η πρώτη αντίδραση του Μπόρις Τζόνσον, μόλις ανακοινώθηκε η συμφωνία για τη σχέση Ευρωπαϊκής Ενωσης και Ηνωμένου Βασιλείου για τη μετά-Brexit εποχή, ήταν να εμφανιστεί πανηγυρίζοντας για να δηλώσει ότι ο ίδιος έκανε αυτό που είχε υποσχεθεί. «Επιτέλους ξαναπαίρνουμε τις τύχες των συνόρων και της μοίρας μας στα χέρια μας», είπε. Οπως δε αναφέρει non paper που κυκλοφόρησε από την πρώτη στιγμή η κυβέρνησή του, στο πολύμηνο παζάρι που προηγήθηκε το Λονδίνο υποχώρησε σε πολύ λιγότερα σημεία σε σύγκριση με τις Βρυξέλλες και τους «27». Εδωσε δε ιδιαίτερη έμφαση στη μη δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την επιτήρηση της συμφωνίας, που αναμφίβολα αποτελεί και μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες του Τζόνσον.

Πιο ήπιοι τόνοι, αλλά σαφής ικανοποίηση και από την ευρωπαϊκή πλευρά. «Είχε αξία να αγωνιστούμε, διότι τώρα έχουμε μια δίκαιη και ισορροπημένη συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία θα προστατεύσει τα ευρωπαϊκά μας συμφέροντα, θα εγγυηθεί τον δίκαιο ανταγωνισμό και θα προσφέρει την τόσο αναγκαία προβλεψιμότητα στις κοινότητες των αλιέων μας. Επιτέλους, μπορούμε να αφήσουμε πίσω μας το Brexit και να ατενίσουμε το μέλλον. Η Ευρώπη προχωρά πλέον μπροστά».

Επειδή, όμως, από τις δηλώσεις σπανίως μπορεί κανείς να καταλάβει τι ακριβώς έχει συμβεί, ενώ είναι γνωστό ότι ο «διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες» οι οποίες, με τη σειρά τους, αργούν να αποκαλυφθούν, ας μείνουμε σε τρία βασικά συμπεράσματα, που λίγοι μπορούν να αμφισβητήσουν.

Πρώτον, ότι στην εποχή που το «εθνικό» μοιάζει να κερδίζει διαρκώς έδαφος έναντι του «διεθνικού», η Μάγχη και οι άλλες θάλασσες που βρέχουν τη Βρετανία αποκτούν πάλι σύνορα, ενώ προκειμένου να μεταβεί κανείς για να ζήσει και να εργαστεί στο Λονδίνο, το Λίβερπουλ, το Εδιμβούργο, το Κάρντιφ και άλλες πόλεις θα απαιτείται πλέον να διαθέτει θεωρημένο διαβατήριο. Δεύτερον, ότι για πρώτη φορά στην ιστορία του εγχειρήματος της «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», που εκφράστηκε αρχικά με την ΕΚΑΧ και την ΕΟΚ και στη συνέχεια με την ΕΕ και το ευρώ, η πόρτα του οικοδομήματος ανοίγει όχι για να υποδεχθεί ένα νέο μέλος, αλλά με σκοπό να αποχαιρετήσει ένα παλιό που αποχωρεί. Και τρίτον, ότι η διαδικασία αποδόμησης της «παλιάς τάξης πραγμάτων» και οι γεωπολιτικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί «σεισμοί» που συνοδεύουν την ανάδυση της νέας (η οποία δεν έχει αρχίσει καν να μορφοποιείται) επιταχύνεται και γίνεται πιο απρόβλεπτη.

Πλέον, στην υπόθεση του Brexit, ο καθένας θα αναζητήσει και θα πάρει τον δρόμο του, παρά τις αναταράξεις που αναμφίβολα θα μεσολαβήσουν. Αυτό, ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει πως οι αλλαγές ολοκληρώθηκαν εδώ και η Ευρώπη μπορεί να αναπνεύσει πλέον πιο ελεύθερα και πιο σίγουρη για το μέλλον της.

Πλέον, η βρετανική Βουλή πρόκειται να συνεδριάσει στις 30 Δεκεμβρίου για να εξετάσει και να ψηφίσει τη συμφωνία, με την κυβέρνηση να δίνει μάχη για να διασφαλίσει τις ψήφους τόσο της αντιπολίτευσης όσο και των «σκεπτικιστών» των Συντηρητικών. Σε επίπεδο ΕΕ, το Συμβούλιο προβλέπεται επίσης να δώσει την έγκρισή του, με βάση την τελική πρόταση της Κομισιόν, ως το τέλος του έτους. Η Ευρωβουλή θα εξετάσει επίσης τη συμφωνία (αν και δεν απαιτείται η έγκρισή της από τις Συνθήκες). Ωστόσο, επειδή τα χρονοδιαγράμματα είναι πολύ στενά, προβλέπεται η ενδιάμεση εφαρμογή της συμφωνίας μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου.