H Ρόουλινγκ του 2020 (και του 2021)

Τι συνέβη στην Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, «μητέρα» του Χάρι Πότερ και προστάτιδα (;) των αδυνάτων στον κόσμο του Χόγκουαρτς; Πώς η διάσημη συγγραφέας, η οποία για ένα διάστημα πρωτοστατούσε στη λίστα των πλουσίων του περιοδικού «Forbes», σήμερα αντιμετωπίζει τη διαδικτυακή επίθεση από ακτιβιστές των δικαιωμάτων της LGBTQ+ κοινότητας; Στη σημειολογία των μίντια, η άνοδος και η πτώση της δίνουν διαβατήριο για να θεωρείται ένα από τα πρόσωπα της χρονιάς. Στα παραπάνω, ας υπολογίσουμε ότι το 2021 η πρώτη ταινία «Χάρι Πότερ» συμπληρώνει 20 χρόνια.

Τα τελευταία χρόνια, η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ άρχισε να μοιράζεται στο Διαδίκτυο τον σκεπτικισμό της σχετικά με την ταυτότητα των διεμφυλικών ατόμων. Φαινόταν να έχει ευθυγραμμιστεί με τις απόψεις μιας παράταξης ανθρώπων που συχνά αυτοαποκαλούνται «φεμινίστριες με κριτική έμφαση στα ζητήματα φύλου». Στη συνέχεια, τον Ιούνιο του 2020, η Ρόουλινγκ δημοσίευσε ένα δοκίμιο 3.670 λέξεων με τίτλο «Η J. K. Rowling γράφει σχετικά με τους λόγους της για να μιλήσει για θέματα φύλου». Σε αυτό το κείμενο εξάλειψε κάθε αμφιβολία: πράγματι πίστευε ότι το κίνημα υπέρ των δικαιωμάτων των διεμφυλικών «προξενεί βλάβη στην προσπάθειά του να διαβρώσει τη “γυναίκα” ως πολιτική και βιολογική τάξη, προσφέροντας κάλυψη σε αρπακτικά αρσενικά».

Αντιδράσεις και έρευνα. Πολλοί από τους θαυμαστές της – στους οποίους συμπεριλαμβάνονται τρανς και άτομα μη δυαδικού φύλου – ένιωσαν προδομένοι. Η Ρόουλινγκ, εν τω μεταξύ, ένιωσε ότι ήταν το θύμα της διαδικτυακής παρενόχλησης από έναν όχλο εχθρικό προς την ελευθερία του λόγου της. Μέχρι το φθινόπωρο, η στάση της απέναντι στους τρανς ανθρώπους είχε ανέβει στην ατζέντα των σύγχρονων πολιτισμικών θεμάτων. Γι’ αυτό και ο δημοσιογράφος του «New Statesman» στην έρευνά του να βρει απαντήσεις ζήτησε τη γνώμη της θεωρητικού των σπουδών φύλου Τζούντιθ Μπάτλερ: «Ομολογώ ότι με μπερδεύει το γεγονός ότι επισημαίνετε την κακοποίηση που δέχτηκε η ίδια η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, αλλά δεν αναφέρετε την κακοποίηση εναντίον τρανς ατόμων», επεσήμανε η Μπάτλερ.

Μέχρι εκείνη την ημέρα, η Ρόουλινγκ δεν υπήρξε αμφιλεγόμενο πρόσωπο. Τα βιβλία της πούλησαν εκατοντάδες εκατομμύρια αντίτυπα, προσέφεραν σενάρια σε ταινίες που έφεραν δισεκατομμύρια δολάρια και η ίδια χρησιμοποίησε τα χρήματα που κέρδισε από τον «Χάρι Πότερ» για να σώσει παιδιά από ορφανοτροφεία. Το 2012, είχε δώσει αρκετά για φιλανθρωπικούς σκοπούς και σε φόρους για να ξεπεράσει άλλους δισεκατομμυριούχους στη λίστα του «Forbes».

Αγώνας εξουσίας. Σύμφωνα με το άρθρο του περιοδικού «New York Magazine», η ιστορία της Ρόουλινγκ είναι το αποκορύφωμα ενός εικοσάχρονου αγώνα εξουσίας για την ιδιοκτησία του φανταστικού κόσμου της και του δικαιώματός της να πει τι σημαίνει ο Χάρι Πότερ. Τα βιβλία της για τον Χάρι Πότερ περιγράφουν ένα απολύτως ηθικό σύμπαν: οι ήρωές της πολεμούν για λογαριασμό όλων όσοι τάσσονται με το καλό για να νικήσουν τις δυνάμεις του απόλυτου κακού. Αν και ο αγώνας μπορεί να είναι μοναχικός και σκληρός, το σωστό τελικά νικά το λάθος. Και ανάμεσα στους θαυμαστές, όταν πρόκειται για τα δικαιώματα των τρανς, το μήνυμα του Χάρι Πότερ ήταν σαφές. Ομως για τη Ρόουλινγκ, δεν ήταν το ίδιο. Κατά τη Μελίσα Ανέλι, η οποία τη γνώρισε στο ξεκίνημα του θριάμβου της και της έχει κάνει αρκετές συνεντεύξεις, «η Ρόουλινγκ πιστεύει ότι έχει δίκιο, ότι βρίσκεται σε μια αποστολή και ότι η Ιστορία θα τη δικαιώσει. Νομίζει ότι κάνει πολύ καλά τη δουλειά της».

Το πρώτο βιβλίο του «Χάρι Πότερ» το έγραψε το 1995 σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Εδιμβούργο (όλα τα βιβλία της σειράς κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός). Η περίοδος της ζωής της που πέρασε εκεί συνόδευσε τα δημοσιεύματα γύρω από την ξαφνική επιτυχία της. Εως ότου η Scholastic να της πληρώσει το πρωτάκουστο ποσό των 105.000 δολαρίων για τα αμερικανικά δικαιώματα του πρώτου βιβλίου, η Ρόουλινγκ ήταν η ανύπαντρη μητέρα που ελάμβανε επίδομα πρόνοιας, σιγοπίνοντας τον καφέ της ώστε να μπορεί να συνεχίζει το γράψιμό της σε καφετέριες.

Το έβδομο και τελευταίο βιβλίο του «Χάρι Πότερ» το ολοκλήρωσε σε διαφορετικό χώρο. Στη σουίτα του πεντάστερου ξενοδοχείου Balmoral του Εδιμβούργου. «Η JK ROWLING ολοκλήρωσε τη συγγραφή τού “Ο Χάρι Πότερ και οι κλήροι του θανάτου” σε αυτό το δωμάτιο» αναγράφεται στη μαρμάρινη προτομή της που τοποθετήθηκε στο δωμάτιο 652 του πολυτελούς ξενοδοχείου στις 11 Ιανουαρίου 2007.

Στο ίδιο μέρος η Ρόουλινγκ υποδέχτηκε την Οπρα Γουίνφρεϊ όταν η αμερικανίδα τηλεπαρουσιάστρια της έκανε συνέντευξη για να παρουσιάσει στους εκατομμύρια θεατές της τη «δισεκατομμυριούχο μαμά πίσω από την αυτοκρατορία του Χάρι Πότερ».

Χωρίς τέλος. Η ολοκλήρωση της δουλειάς της στα βιβλία του «Χάρι Πότερ» ήταν μια στιγμή που η Ρόουλινγκ θρήνησε σαν θάνατο. Ο κόσμος του Χάρι ήταν ένα αξιόπιστο καταφύγιο και τώρα φαινόταν απρόθυμη να φύγει. Το τελευταίο βιβλίο της τελειώνει με έναν επίλογο που εκθέτει το μέλλον των ηρώων της – τους γάμους τους, τα παιδιά τους, τους μελλοντικούς γάμους των παιδιών τους. Λίγο μετά τη δημοσίευση του τελευταίου βιβλίου, η Ρόουλινγκ κατέστησε σαφές ότι δεν είχε τελειώσει ακόμη. Και στο ακροατήριό της στο Κάρνεγκι Χολ ανακοίνωσε ότι, αν και δεν είχε εμφανιστεί στα βιβλία, ο διευθυντής του Χόγκουαρτς, Αλμπους Ντάμπλεντορ, ήταν ομοφυλόφιλος.

Το 2014 η Ρόουλινγκ ανακαλύπτει το Twitter και συνεχίζει με τις αναρτήσεις της να επικοινωνεί με τους εκατομμύρια θαυμαστές της. Μια μελέτη από ιταλούς ψυχολόγους εκείνης της εποχής υποστήριζε ότι η ανάγνωση του «Χάρι Πότερ» «βελτιώνει τη στάση απέναντι σε στιγματισμένες ομάδες». Και η οργάνωση Harry Potter Alliance προσπάθησε να διοχετεύσει την ενέργεια του κλαμπ των θαυμαστών προς τον ακτιβισμό. Η ομάδα ξεκίνησε εκστρατείες για την καταπολέμηση της γενοκτονίας στο Νταρφούρ και την παροχή ιατρικών προμηθειών στην Αϊτή. Υπερασπίστηκε τον αλφαβητισμό, την ουδετερότητα του δικτύου, την πρόσβαση των κοριτσιών στην εκπαίδευση, τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων και τη μεταρρύθμιση της μετανάστευσης.

Τα βιβλία του «Χάρι Πότερ» αφορούν την ανοχή, αλλά αφορούν επίσης την ταυτότητα και την εμπειρία της αναγνώρισης της ταυτότητας από τους άλλους. Η ιστορία του Χάρι ξεκινά όταν μαθαίνει τον λόγο που πάντα ένιωθε διαφορετικός: είναι μάγος, και ο κόσμος που κατοικεί χωρίζεται σε μη μαγικά μαγκλ και ανθρώπους σαν κι αυτόν. Επομένως η κοινότητα των θαυμαστών έπρεπε να εξελιχθεί σε θέματα LGBTQ+ με τον τρόπο που ασχολήθηκε μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου. Κάπου στη διαδρομή και στην ακολουθία των δημόσιων σχολίων της Ρόουλινγκ στο Twitter προκύπτει η ρήξη. Η δημιουργός του Πότερ εκφράζει αντιρρήσεις. Η γενιά αναγνωστών του «Χάρι Πότερ» ήθελε να χρησιμοποιήσει τον ήρωα στις διεκδικήσεις διαφορετικότητας. Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ δεν τους παραχωρεί το δημιούργημά της. Η πραγματικότητα φαίνεται ότι έχει ανάγκη από ξόρκια και μάγια για να λυθούν οι διαφορές τους.