Η μεγάλη επιστροφή

Τρία πράγµατα περπατάνε, σύμφυτα με την ταυτότητα των μεγάλων συλλόγων: Το χρώμα της φανέλας, το ιδιόσημο τού συλλόγου και το γήπεδό του. Οποιο από τα τρία αναφέρεις, προδίδεις την ταυτότητά του. Και οι Πράσινοι, τα δύο πρώτα τα κρατήσανε. Το τρίτο το προδώσανε. Γι’ αυτό και προδοθήκανε. Και δεν το έκανε μια, και δεν το κάνανε δύο, έξι φορές το κάνανε. Και εγκαταλείποντας το σπίτι τους, λειτούργησαν φύσει αθίγγανων. Και μια το ΟΑΚΑ, και ξανά το ΟΑΚΑ, και από εκεί στη Ριζούπολη, και επιστροφή στη Ριζούπολη, και στη μέση μπαλαντέρ το σπίτι τους. Ασέβεια στον κύβο. Και η Λεωφόρος δεν είναι γήπεδο, είναι σύμβολο. Οχι μόνον για τον Παναθηναϊκό, για ολόκληρη την Ελλάδα.

Κι όταν η Λεωφόρος σήκωνε εξέδρες, οι άλλοι παίζανε σκαρφαλωμένοι στις μάντρες. Κι όταν η Λεωφόρος ήταν γήπεδο, τα άλλα ήταν νταμάρια. Και όταν η Λεωφόρος είχε χλοοτάπητα, και μάλιστα καλοκουρεμένο και πάντα περιποιημένο, ελέω Μπακούρου, οι άλλοι παίζανε, άλλος σε καρβουνόσκονη, άλλος σε τσιμεντόσκονη, και άλλος σε χωράφι, που πρασίνιζε τούφες-τούφες μόνον άνοιξη και χειμώνα. Και η Λεωφόρος, μόνιμη έδρα της Εθνικής Ομάδας, ανδρών, νέων και ενόπλων.

Εκεί διαχειριστήκαµε 6 προηµιτελικούς Ζιλ Ριμέ από το 1936 έως το 1966, και ανάλογους για Ευρωπαϊκό, και ουδέποτε ΦΙΦΑ ή ΟΥΕΦΑ μας έκανε την παραμικρή ένσταση, ή παρατήρηση για την αρτιότητα του γηπέδου. Εκεί οι αγώνες Σισμ, εκεί τα Κύπελλα Πάσχα και Χριστουγέννων, με αντίπαλους τη Χόνβεντ, τη ΜΤΚ, την Αούστρια, τη Ραπίντ, τη Βιένα, τη Βίνερ, την Μπεογκράδσκι, τον Ερυθρό Αστέρα, την Βοϊβοντίνα, την Παρτιζάν. Εκεί άπαντα τα Βαλκανικά. Γήπεδο φτιαγμένο από τα γεννοφάσκια του για ποδόσφαιρο και μόνο, με την ανάσα του θεατή στον σβέρκο σου. Επαιζες και έπαιζε μαζί σου 30.000 κόσμος. Κι αν ήθελες να διαβάσεις ποδόσφαιρο και να κάνεις ανατομία στις φάσεις, μόνον στη Λεωφόρο, ανεξάρτητα τι φανέλα αγαπούσες και σε ποια ομάδα ανήκες.

Λεωφόρος, λοιπόν, η λεγόμενη και Κλούβα. Και τα αποτελέσματα από μόνα τους δικαιώνουν τον χαρακτηρισμό. Επτακόσια τριάντα εννιά τα παιχνίδια από γεννήσεως Α’ Εθνικής. Μιλάμε για περίοδο 1959-60. Και μιλάμε για πρωτάθλημα, Κύπελλο και ευρωπαϊκά. Και στα 739 παιχνίδια μετράει 559 νίκες, 120 ισοπαλίες και 60 ήττες. Εχει βάλει 1.350 γκολ και έχει δεχτεί 351, χίλια γκολ λιγότερα. Και πρέπει να έχει κάνει και ένα ρεκόρ ακατάρριπτο, αήττητος για 61 μήνες ο Παναθηναϊκός, από τις 18 Μαρτίου 1973 μέχρι τις 16 Απριλίου 1978, έχοντας κάνει 56 νίκες και 19 ισοπαλίες. Σε όλα αυτά τα αποτελέσματα, η Λεωφόρος είχε τον πρώτο λόγο. Βαριά η κουβέντα του συχωρεμένου του Μπέμπη: «Παντού έπαιζα ανάλαφρα. Στη στρούγκα της Αλεξάνδρας έπαιζα με σφιγμένο το στομάχι».

Και αυτό το τέµενος, οι αιθεροβάμονες του Τριφυλλιού, το κλείδωσαν για 32 μήνες, στερώντας από την ομάδα, και τον κόσμο της, τη φωλιά τους, το σπίτι τους. Και τσαλαβούτησαν σε αχαρτογράφητα ύδατα. Ανιστόρητοι, άμπαλοι και από ψυχολογία «τρία πουλάκια κάθονταν». Και πάνω απ’ όλα ασεβείς. Αδιανόητο για τον Εγγλέζο να αλλάξει έδρα στο Ολντ Τράφορντ. Υβρις για τον Ισπανό να ξεσπιτωθεί από το Μπερναμπέου. Παράλογο για τον Ιταλό να εγκαταλείψει το Ολύμπικο ή το Σαν Σίρο. Γιατί; Γιατί οι διοικούντες ξέρουν ποδόσφαιρο και γνωρίζουν πως το γήπεδο δεν είναι λαμαρίνες και τσιμέντα. Το γήπεδο είναι ιστορία, έχει ολότελα δικιά του γεύση και μυρουδιά. Εχει μνήμες και πάνω απ’ όλα έχει ψυχή.

Αυτά όλα δυστυχώς είναι άγνωστα στους διοικούντες. Ας είναι όμως, έστω και στο και τέταρτο, αποφάσισαν με βαριά καρδιά να ξαναγυρίσουν στο σπίτι τους. Καλοδεχούμενοι. Η Λεωφόρος πάντα τους περιμένει.