Τα εμβόλια και το Ταμείο Ανάκαμψης η νέα Κοινότητα Ανθρακα και Χάλυβα

Η Ενωμένη Ευρώπη γεννήθηκε στις στάχτες του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου πάνω σε μια απλή αλλά ριζοσπαστική ιδέα. Τη συμφωνία νικητών και ηττημένων να θέσουν σε κοινή παραγωγή και έλεγχο τον άνθρακα και τον χάλυβα, τις πρώτες ύλες για την κατασκευή όπλων και πολεμικών μέσων που αιματοκύλησαν την Ευρώπη δυο φορές σε 25 χρόνια. Η Κοινότητα Ανθρακα και Χάλυβα ήταν ο σπόρος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και το σημείο εκκίνησης μιας περιόδου 70 χρόνων ειρήνης και ευημερίας.

Από τότε μέχρι σήμερα η Ενωμένη Ευρώπη διευρύνθηκε αλλά και βάθυνε. Η δημιουργία της ενιαίας αγοράς το 1992 αλλά και η εισαγωγή του ευρώ πριν από είκοσι χρόνια αποτέλεσαν σημαντικές, αλλά κατά βάση εξελικτικές, φάσεις  της ολοκλήρωσης όπως τη φαντάστηκαν οι πρωτεργάτες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.

Ο πόνος για την απώλεια τόσων συνανθρώπων μας αλλά και η πρωτοφανής ύφεση που έφερε η χρονιά που φεύγει βρήκαν την Ευρώπη όχι πια ως ζητούμενο όπως πριν από 70 χρόνια, αλλά ως αιτούμενο. Η ανάγκη συνεργασίας όλων των Ευρωπαίων για την από κοινού αντιμετώπιση της πανδημίας ήταν αυτονόητη. Αυτό που ήταν προς διαμόρφωση ήταν το βάθος και η φιλοδοξία της συλλογικής αντίδρασης.

Κι εδώ η Ευρώπη δεν διέψευσε τις προσδοκίες. Τόλμησε με δυο ιστορικές πρωτοβουλίες χωρίς προηγούμενο. Τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης και τη μαζική και συλλογική αγορά εμβολίων για όλους τους Ευρωπαίους. Οσοι είχαμε την ευκαιρία να συνδιαμορφώσουμε αυτές τις αποφάσεις, είχαμε την ακλόνητη πεποίθηση ότι με αυτές  διαβήκαμε τον Ρουβίκωνα, κινούμενοι  έξω και πέρα από το εξελικτικό μοντέλο που σφράγισε την 70χρονη πορεία της ΕΕ μέχρι τώρα. Πολύ απλά, το Ταμείο Ανάκαμψης και η συλλογική αγορά και διανομή εμβολίων για όλους αποτελούν πια το ισοδύναμο της Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα της εποχής μας.

Η ανάληψη κοινού δανεισμού με κέντρο βάρους τον – απόλυτα ισοσκελισμένο – κοινοτικό προϋπολογισμό, το πρωτοφανές ύψος των πόρων, η στόχευση στους τομείς της νέας οικονομίας, αλλά και τα πανίσχυρα θεμέλια της λειτουργίας του που θα βασίζονται σε κοινοτικούς κανόνες διαφάνειας και κράτους δικαίου καθιστούν το Ταμείο Ανάκαμψης ένα πραγματικό άλμα ολοκλήρωσης. Την αρχή μιας νέας εποχής.

Οσο για την ευρωπαϊκή στρατηγική για τα εμβόλια: Αντικατέστησε την πολυφωνία στη διαπραγμάτευση με αρραγή ενότητα, πέτυχε φθηνές τιμές και επαρκή κάλυψη για όλους και ανέτρεψε οριστικά την ασυμμετρία μεταξύ των προσδοκιών των πολιτών για μια ισχυρή Ευρώπη της Υγείας και των ουσιαστικά ανύπαρκτων αρμοδιοτήτων της ΕΕ σ’ αυτόν τον τομέα.

Κι αν αυτές οι δυο ιστορικές εξελίξεις σήμαναν ένα νέο ξεκίνημα, η συνέχειά τους στον χρόνο θα έχει επίσης ξεχωριστή σημασία. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του Ταμείου σίγουρα θα μπολιάσουν το μείγμα οικονομικής πολιτικής και διακυβέρνησης της Ενωσης σε βάθος χρόνου, όποτε ανάλογες συνθήκες το απαιτήσουν. Και η στρατηγική για τα εμβόλια, σίγουρα θα αποτελέσει την πρώτη φάση μιας νέας κοινής πολιτικής για τη Δημόσια Υγεία που αργά ή γρήγορα θα απεικονιστεί και στις Συνθήκες.

Για όσους ξέρουν να διαβάζουν την ευρωπαϊκή πολιτική, δεν χωράει αμφιβολία ότι βρισκόμαστε στην αρχή ενός νέου ιστορικού κύκλου για μια Ευρώπη που προστατεύει. Οχι προς όφελος των Βρυξελλών, αλλά προς όφελος των πολιτών.

Ο Μαργαρίτης Σχοινάς είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής