Διαχρονική αξία

ποτελεί εξαίρεση για ένα θεατρικό έργο να μεταφέρεται πρώτα στη μεγάλη οθόνη προτού ανέβει στο σανίδι, για το οποίο και προοριζόταν. Κι όμως, η «Στέλλα με τα κόκκινα γάντια» του Ιάκωβου Καμπανέλλη (1921-2011), ένα από τα πρώτα του έλληνα συγγραφέα, γραμμένο το 1954, έμελλε να καθιερωθεί από την ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη «Στέλλα», έναν χρόνο μετά. Συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο θεατρικό και στην ταινία ήταν η Μελίνα Μερκούρη, για την οποία και γράφτηκε – αλλά τελικά δεν την ερμήνευσε ποτέ στη σκηνή. Γιατί, όπως έχει γράψει ο ίδιος ο Καμπανέλλης στον πρόλογό του, το εμπνεύστηκε και το έγραψε για τη Μελίνα.

Το πρωτότυπο χειρόγραφο χάθηκε και, δεκαετίες αργότερα, το ξαναβρήκε ο συγγραφέας. Το ανασκεύασε και το παρέδωσε στον φυσικό του χώρο, το θέατρο, έχοντας κάνει αλλαγές και περικοπές. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό δείγμα της γραφής του, με διαχρονική αξία. Πρωτοανέβηκε το 1997 από το ΔΗΠΕΘΕ Βόλου και τον Θέμη Μουμουλίδη.

Για αυτή την παράσταση (πρώτη φορά) του Εθνικού Θεάτρου ο Γιάννος Περλέγκας θέλησε να μελετήσει και τις δύο εκδοχές, διαβάζοντας προσεκτικά τις σκέψεις και τις σημειώσεις του Καμπανέλλη, έτσι όπως του τις εμπιστεύθηκε η κόρη του, Κατερίνα Καμπανέλλη.

Χωρίς τη μουσική του Χατζιδάκι, αλλά γεμάτο μουσικές και τραγούδια, λαϊκά και ρεμπέτικα, το έργο εξελίσσεται στη μετεμφυλιακή Αθήνα, μέσα στα νυχτερινά μαγαζιά και στις γειτονιές. Η κεντρική ηρωίδα, η Στέλλα, ονειρεύεται να γίνει μεγάλη τραγουδίστρια και να γνωρίσει τον Τσιτσάνη: μια γυναίκα που αρνείται να υποκύψει στα κοινωνικά πρέπει της εποχής της, μια γυναίκα που δεν ονειρεύεται τον γάμο, μια γυναίκα ελεύθερη, που καταστρέφει μέχρι να αυτοκαταστραφεί. Και γύρω της ένας μικρόκοσμος που υποφέρει και βρίσκει στα ρεμπέτικα παρηγοριά και τρόπο να ξεφύγει από την άχαρη πραγματικότητα.

Η παράσταση του Γιάννου Περλέγκα προσπάθησε να αποφύγει κάθε παραλληλισμό/σύγκριση με την ταινία, πράγμα δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο. Πρόσθεσε εμβόλιμα κείμενα στην ιστορία, για να τονώσει άλλοτε την εποχή κι άλλοτε τον ερωτισμό – ξεχωρίζουν γιατί διαφέρουν από την ευαίσθητη γραφή του Καμπανέλλη -, και έστησε έναν θίασο αποχρώσεων με ενδιαφέρουσες ερμηνείες.

Με το πιάνο να βρίσκεται επί σκηνής (ο Περλέγκας παίζει, κρατώντας τον ρόλο του πιανίστα Πίπη), υποστηρίζοντας την εξέλιξη της ιστορίας, τα πρόσωπα του Καμπανέλλη βρίσκουν τη θέση τους. Κι αν στις πρώτες σκηνές επικρατεί μια αμηχανία -ίσως να φταίει και η άπλα του σκηνικού -, μετά την έλευση του Μίλτου τα πράγματα αρχίζουν να δένουν και οι σχέσεις ανάμεσα στους ήρωες ζωντανεύουν.

Η Εύη Σαουλίδου υπερασπίζεται την ηρωίδα της και μπαίνει καθαρά στο πετσί του ρόλου όταν αρνηθεί να «φυλακιστεί» στον γάμο. Ο Μιχάλης Τιτόπουλος/Μίλτος δεν είναι το αρσενικό που περιγράφει ο συγγραφέας, αλλά γίνεται όταν  προδοθεί από τη Στέλλα. Με τρόπο βαθύ και συγκινητικό το «καταραμένο» ζευγάρι οδηγείται από τον σκηνοθέτη σε μια υψηλής έντασης ποίηση που τον δικαιώνει. Αλλωστε το «Στέλλα, φύγε, κρατάω μαχαίρι» δεν ανήκει στο θεατρικό.

Η παράσταση στη «Σκηνή Ελένη Παπαδάκη» του θεάτρου Rex μεταδόθηκε το περασμένο Σάββατο σε real time live streaming – μαζί και η ευχή να παιχθεί, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, κανονικά, με θεατές στην πλατεία.