Κανονικότητα ή χάος

Πέτρος Παπασαραντόπουλος

Η υπονόμευση
της Δημοκρατίας 2015-2019

Επίκεντρο, σ. 418

Τιμή 18 ευρώ

 

Μια σειρά άρθρων του συγγραφέα και εκδότη που στοχεύουν στην καρδιά του προβλήματος που αντιμετώπισε η χώρα το διάστημα 2015 – 2019 αλλά και νωρίτερα. Γιατί τόσο πολλοί πολίτες ενστερνίστηκαν ιδέες που αρνούνται τη δημοκρατία; Ο συγγραφέας περιγράφει την κατ’ αυτόν τριπλή υπονόμευση της δημοκρατίας: Ιδεολογική, πολιτική και θεσμική. Αποκαλύπτει τους υπεύθυνους και τις πρακτικές αυτών που αμφισβήτησαν και υπονόμευσαν τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Υποστηρίζει πως στα χρόνια της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ επήλθε τεράστια πολιτική καταστροφή στη χώρα. Στη δική του Μαύρη Βίβλο του ΣΥΡΙΖΑ τονίζει πως αυτό το κόμμα κινήθηκε αυτή την περίοδο στην γκρίζα ζώνη του αυταρχισμού και του ολοκληρωτισμού. Παθιασμένος αλλά και συνάμα αποκαλυπτικός για τις πτυχές του εθνολαϊκισμού αγωνιά για να δώσει απαντήσεις στην ιδεολογία της αντιδημοκρατίας. Εδώ όμως πρωτίστως τονίζεται η σημασία της μάχης υπέρ των δημοκρατικών ιδεών και αξιών.

 

 

Τάσος Γιαννίτσης

Ασφαλιστικό, ανάπτυξη, μακροοικονομία

Οι κρίσιμες διασυνδέσεις

Πατάκη, 2020, σ. 206

Τιμή 10,50 ευρώ

 

Ο ομότιμος καθηγητής Οικονομικών Επιστημών και συγγραφέας είναι βαθύς γνώστης του ασφαλιστικού που κατά καιρούς έχει υποστηρίξει πως η λύση του ασφαλιστικού μέσα από την κρατική χρηματοδότηση δεν κάνει τίποτε άλλο από το να μεταφέρει το πρόβλημα από τις σημερινές γενιές στις επόμενες. Σ’ αυτό το βιβλίο του προσθέτει μια ακόμη διάσταση. Υποστηρίζει πως η αναπτυξιακή και η μακροοικονομική επίπτωση του ασφαλιστικού έχει υποτιμηθεί. Εδώ πηγαίνει πέρα από τη διαπίστωση πως το ασφαλιστικό είναι πρόβλημα διαχείρισης και κατανομής συλλογικών κινδύνων, πέραν από πρόβλημα που επιδρά στα ελλείμματα, πέρα από ασφαλιστικό, κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα. Αυτό έχει και μια αναπτυξιακή διάσταση. Ουσιαστικά επαναφέρει εδώ τη σοσιαλδημοκρατική αφήγηση, σύμφωνα με την οποία το κράτος παροχής υπηρεσιών δεν είναι μόνο δαπάνες αλλά και μοχλός ανάπτυξης. Και σ’ αυτό το βιβλίο του ο Τάσος Γιαννίτσης δεν μένει μόνο στην κριτική αλλά καταθέτει προτάσεις που υπερβαίνουν τις παλιές αντιλήψεις και στρατηγικές.

 

 

Μαρία Φαφαλιού

Κορίτσια σε περίκλειστους χώρους

Μαρτυρίες 1942-1952

Αλεξάνδρεια, σ. 338

Τιμή 19 ευρώ

 

Τη δεκαετία 1942-1952 νέες κοπέλες αλλά και πολύ μικρά κορίτσια βρέθηκαν να έχουν εγκλεισθεί σε καταυλισμούς στη Μέση Ανατολή, σε ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου κατά την κατοχή. Και μετά από την απελευθέρωση όμως νεαρά κορίτσια γνώρισαν τη «φιλοξενία» του μετεμφυλιακού κράτους στις φυλακές «Αβέρωφ» και στα ελληνικά νησιά, αλλά και την εξορία στη Χίο, στο Τρίκερι και στη μαρτυρική Μακρόνησο. Το μόνο τους αμάρτημα ήταν ότι προέρχονταν από οικογένειες με αδελφούς και πατεράδες που είχαν ακολουθήσει τον Δημοκρατικό Στρατό και γι’ αυτόν τον λόγο έπρεπε να αναμορφωθούν υπογράφοντας δήλωση αποκήρυξης των δικών τους ανθρώπων. Κορίτσια που βασανίστηκαν απάνθρωπα, που δολοφονήθηκαν, που τρελάθηκαν. Το μωσαϊκό συμπληρώνεται με τα μικρά παιδιά που μετά το 1947 στάλθηκαν στις «Παιδουπόλεις» της Ελλάδας, αλλά και στις «Παιδικές Στέγες» των Λαϊκών Δημοκρατιών. Μέσα από μαρτυρίες αυτών των κοριτσιών, φωτογραφίες, σκίτσα, ημερολόγια αποκαλύπτεται η καθημερινή τους ζωή, τα βάσανα αλλά και οι μικροχαρές τους. Ενα συγκλονιστικό βιβλίο της κοινωνικής ψυχολόγου και ακτιβίστριας για τα δικαιώματα των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας που αναδεικνύει τη βούληση για μια καλύτερη ζωή ακόμη και στις δυσκολότερες συνθήκες.

 

 

Χρυσή Καραπαναγιώτη

Μικροπλαστικά

Εκδόσεις ΕΑΠ, 2020, σ. 157

 

Πολλοί συγχέουν τα μικροπλαστικά με τα πλαστικά εν γένει. Η συγγραφέας και αναπληρώτρια καθηγήτρια Χημείας με κατανοητό τρόπο αλλά χωρίς να υποχωρεί η επιστημονική της θέση, διαχωρίζει το ένα από το άλλο. Με τη μορφή ερωτήσεων στο βιβλίο απαντώνται το πώς δημιουργούνται τα μικροπλαστικά, πότε και πώς μπήκαν στη ζωή μας, τι ουσίες και μικροοργανισμούς φέρουν μαζί τους, πώς καταλήγουν στο περιβάλλον και πώς διαχέονται παντού. Υπάρχουν εναλλακτικές και τι μπορεί να κάνουν η κοινωνία, τα κράτη και ο καθένας ατομικά; Ιδού και ορισμένες απαντήσεις. Οι μικροοργανισμοί έρχονται σε επαφή με αυτά και μετά μέσω της τροφής και του νερού καταλήγουν στον άνθρωπο. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία είναι μεγάλες, αν και ακόμη αυτές δεν μπορούν να προσδιοριστούν με βεβαιότητα, καθώς αφορούν ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα. Η βελτίωση και όχι η οριστική λύση βρίσκεται ίσως στην κυκλική οικονομία και στο ενδιαφέρον των ανθρώπων για το πρόβλημα.

 

 

Christian W. McMiller

Πανδημίες

Μτφ: Νίκος Αποστολόπουλος

Παπαδόπουλος, σελ. 209

Τιμή 12,99 ευρώ

 

Ο αμερικανός καθηγητής Ιστορίας έγραψε αυτό το βιβλίο το 2016. Στηριγμένος στη μελέτη των βιολογικών, κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών επιπτώσεων των πανδημιών που έχουν ταλαιπωρήσει την ανθρωπότητα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, πρότεινε στις κυβερνήσεις να συνεργαστούν παγκοσμίως και προληπτικά για την αποτροπή μιας μελλοντικής επιδημίας. Τέσσερα χρόνια αργότερα φάνηκε πόσο δίκιο είχε. Ο συγγραφέας διατρέχει τις επτά μέχρι τότε σημαντικές πανδημίες της ανθρώπινης ιστορίας (πανώλη, φυματίωση, ελονοσία, ευλογιά, χολέρα, γρίπη και HIV/AIDS) και εξηγεί το πώς τα βιολογικά χαρακτηριστικά κάθε ασθένειας επηρεάζουν τις κοινωνίες. Ετσι στο βεληνεκές της ανάλυσής του συμπεριλαμβάνονται και οι κοινωνικές επιπτώσεις κάθε πανδημίας, όπως καραντίνα, απομόνωση, ταξιδιωτικοί περιορισμοί, φόβος, ποιος νοσεί, ιατρικές και φαρμακευτικές έρευνες και άλλες μορφές κοινωνικού ελέγχου. Το 2016 ζούσαμε σ’ εποχές κριτικής της δημόσιας υγείας, αυτός όμως από τότε τόνιζε τη σημασία της υποστήριξής της, της ανάπτυξής της και της ενίσχυσης της προληπτικής ιατρικής έρευνας.

 

 

Στέλιος Παπαθανασόπουλος

Ανάμεσα σε 4 οθόνες

Καστανιώτη, σ. 283

Τιμή 21,20 ευρώ

 

Στο βιβλίο του καθηγητή Οργάνωσης και Πολιτικής των ΜΜΕ εξετάζονται οι αλλαγές στο κοινό των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας που έχουν ως αποτέλεσμα αυτό να μη διαβάζει πλέον εφημερίδες, να ακούει ραδιόφωνο μόνο στο αυτοκίνητο, ενώ ακόμη και τηλεόραση παρακολουθεί χωρίς την παλαιότερη προσήλωσή του. Αντίθετα το βλέπουμε πλέον να συνωστίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο Διαδίκτυο. Η ζωή αυτού του κοινού επικεντρώνεται σε τέσσερεις οθόνες: του υπολογιστή, του τάμπλετ, του κινητού και της τηλεόρασης. Εδώ με περίτεχνο τρόπο ο συγγραφέας αναλύει τον ρόλο των τεχνολογικών εξελίξεων στη συμπεριφορά των σύγχρονων ανθρώπων, ασχολείται με τις μετρήσεις της μιντιακής συμπεριφοράς, εστιάζει στις μεθόδους των καναλιών ώστε να προσανατολίζουν τους τηλεθεατές προς αυτά, καταγράφει την ανάπτυξη και την πορεία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, παρακολουθεί τις αλλαγές στους τρόπους ενημέρωσης και παραθέτει σειρά ερευνών για τη συμπεριφορά του κοινού. Εύστοχα όμως επισημαίνει ότι όλες αυτές οι αλλαγές δεν οφείλονται μόνο στις τεχνολογικές εξελίξεις και κυρίως ότι παρά την πολλαπλότητα των μέσων οι χρήστες τους δεν έχουν επιλογή.

 

 

Σταύρος Κωνσταντινίδης

Αναζητώντας την κανονικότητα

Κείμενα για την πολιτική, τις πόλεις, τη ζωή

Επίκεντρο, σ. 300

Τιμή 14 ευρώ

 

Στη ζωή μας ως απάντηση στον ριζοσπαστισμό του ΣΥΡΙΖΑ έχει εισέλθει για τα καλά και η έννοια της κανονικότητας. Αν θεωρήσουμε ότι όντως οι πολιτικές διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ απέκλειαν αυτό που ονομάζεται κανονικότητα στις φιλελεύθερες δημοκρατίες, ποιες είναι οι πολιτικές που μπορούν να την επαναφέρουν; Ή μήπως η χώρα παραμένει καθηλωμένη στην επικυριαρχία μιας στρεβλής αριστερής ηγεμονίας; Αυτήν ακριβώς την αναζήτηση στην επιστροφή της κανονικότητας διαπραγματεύεται σε μια σειρά άρθρων του ο συγγραφέας, πολιτικός μηχανικός – συγκοινωνιολόγος και παρεμβατικό πολιτικά πρόσωπο. Εδώ έχουν συμπεριληφθεί κείμενα για την πολιτική (γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι Κεντροαριστερά, η γραβάτα του Τσίπρα, η υπαρξιακή ταλάντευση του ΚΙΝΑΛ), για τις πόλεις (η αστική μάχη της Αθήνας, πράσινη ανάπτυξη ή οικολογικός λαϊκισμός, τα σκουπίδια και οι πόλεις) και τη ζωή ή τις περιπέτειες προσώπων κειμένων και βίων (ο πολιτικός Πέτρος Τατσόπουλος, νοσταλγικά στο Μοδιάνο, οδός Σκουφά: Αστική, μποέμ, θεατρική). Ο συγγραφέας είναι μια φωνή προάσπισης των ιδανικών της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

 

 

Ζιλ Κεπέλ

Εξοδος από το χάος

Κρίση στη Μεσόγειο
και τη Μέση Ανατολή

Μτφ: Αριστέα Κομνηνέλλη

Κλειδάριθμος, σ. 541

Τιμή 17,70 ευρώ

 

Ο γάλλος καθηγητής, αραβολόγος και ισλαμολόγος, γνωστός και λόγω της διαμάχης του με τον Ολιβιέ Ρουά για τον χαρακτήρα της ισλαμικής τρομοκρατίας, ανατρέχει στην ιστορία των τελευταίων 40 ετών (1979 – 2017) για να τεκμηριώσει την ορθότητα της άποψής του περί «ισλαμικής ριζοσπαστικοποίησης» και για να καταδείξει τις ιστορικές διαδρομές αυτής της ριζοσπαστικοποίησης που άλλαξε τους συσχετισμούς εντός του ίδιου του Ισλάμ και διέλυσε τις σχέσεις του με τη Δύση. Η ισλαμική ριζοσπαστικοποίηση οδήγησε σε τρεις διαφορετικές γενιές τζιχαντιστών, οι διαφορές των οποίων ήταν κυρίως στον προσδιορισμό του εχθρού και σε δυο ιδεότυπους της Αραβικής Ανοιξης όπου ανάλογα της ύπαρξης εθνικά ομοιογενών κοινωνιών ή όχι και της ύπαρξης ισχυρής μεσαίας τάξης ή όχι, είχαμε διαφορετικά αποτελέσματα σε έξι χώρες που ξέσπασαν κινήματα κατά των δικτατόρων. Η ανάδειξη του Νταές – Ισλαμικό Χαλιφάτο και η πτώση γέννησε παράξενες συμμαχίες και εχθρούς που διατηρούν την ισλαμική τρομοκρατία και καθόλου δεν μειώνουν το χάος στη Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Στο τέλος του βιβλίου ο συγγραφέας υποστηρίζει πως παρά τα φαινόμενα η τζιχάντ με τις μορφές που είχε μέχρι σήμερα βρίσκεται σε υποχώρηση.

 

 

Graham Allison

Σε τροχιά πολέμου

Μπορούν ΗΠΑ και Κίνα να αποφύγουν την Παγίδα του Θουκυδίδη

Μτφ.: Λουκρητία Μακροπούλου

Πεδίο, σ. 415

Τιμή 22,50 ευρώ

 

Ο αμερικανός διεθνολόγος και θεωρητικός του πεδίου ζητημάτων Εθνικής Ασφάλειας αναλύει εδώ τις προκλήσεις που θέτει στον δυτικό κόσμο και κυρίως στις ΗΠΑ η σύγχρονη Κίνα του Σι Τζινπίνγκ. Το βιβλίο καθοδηγείται από τη θουκυδίδεια σύλληψη σύμφωνα με την οποία ο Πελοποννησιακός Πόλεμος προκλήθηκε από την άνοδο της Αθήνας και από τον φόβο που η άνοδος αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη. Tα τελευταία 500 χρόνια σε δεκαέξι ανάλογες περιπτώσεις η ανθρωπότητα οδηγήθηκε τις 12 σε πόλεμο. Η άνοδος της σημερινής Κίνας θα ακολουθήσει τον δρόμο της Γερμανίας του 1914 ή θα καταφέρουν οι ΗΠΑ να κατανοήσουν την πρόκληση που θέτει η Κίνα και να αποφύγουν έναν καταστροφικό πόλεμο; Ποια μπορεί να είναι μια win win διαχείριση της κρίσιμης σχέσης των ΗΠΑ με την Κίνα; Ο συγγραφέας καταθέτει τις συμβουλές του που έχουν όμως ως προαπαιτούμενο σοβαρές ηγεσίες. Και αυτό μέχρι χθες δεν υπήρχε στις ΗΠΑ. Ας ελπίζουμε ότι θα υπάρξει τώρα με την εκλογή Μπάιντεν, ο οποίος είχε αναφερθεί ιδιαίτερα κολακευτικά για το βιβλίο.

 

 

Τζόναθαν Σάφραν Φόερ

Τρώγοντας ζώα

Μτφ.: Στέλλα Κάσδαγλη

Κέδρος, σ. 423

Τιμή 15,50 ευρώ

 

Ο ευρύτερα γνωστός και αναγνωρισμένος μυθιστοριογράφος είναι και ακτιβιστής κατά της διατροφής με κρέας και κατά της κακοποίησης των ζώων στις φάρμες εκτροφής τους και στα σφαγεία. Ο χορτοφάγος και παλιός φανατικός κρεοφάγος συγγραφέας συνδυάζει εδώ τη γλαφυρή γραφή του καλού λογοτέχνη με τις ευρείες γνώσεις του στη φιλοσοφία της διατροφής και το πάθος του στην υπεράσπιση των ζώων. Αποδομεί τα επιχειρήματα στα οποία καταφεύγουν οι άνθρωποι για να δικαιολογήσουν τις διατροφικές τους συνήθειες. Παραθέτει το τι του έλεγε η γιαγιά του για το φαγητό, πώς ο ίδιος μαζί με μια ακτιβίστρια, εισέβαλλαν σε μια φάρμα με γαλόπουλα προορισμένα για σφαγή, τον παραλογισμό της σφαγής των γαλόπουλων την Ημέρα των Ευχαριστιών, τι του είπε ο γιος του βλέποντας ψάρια στο ενυδρείο, πώς ζει μια έγκυος γουρούνα, πώς οδηγούνται στη σφαγή τα κοτόπουλα αλλά και οι αγελάδες, τις σαδιστικές πρακτικές στις αλυσίδες σφαγής αλλά και αποκαλύπτει μια σειρά στοιχείων που προκύπτουν από συζητήσεις με διευθυντές και εργαζόμενους σε κτηνοτροφικές φάρμες για να καταδείξει πως η κτηνωδία δεν βρίσκεται στα κτήνη, αλλά στους κρεατοφάγους ανθρώπους. Υποστηρίζει πως η διατροφή με κρέας δεν συνάδει στον άνθρωπο. Γιατί το φαγητό είναι πολιτισμός και αυτό σημαίνει πως οφείλουμε να απορρίψουμε το μοντέλο διατροφής που στηρίζεται στη «λιγούρα» και να ανακαλύψουμε αυτό που έχουμε ονομάσει, λανθασμένα ίσως «ανθρωπιά».

 

 

Εφη Γαζή

Αγνωστη χώρα

Ελλάδα και Δύση στις αρχές του 20ου αιώνα

Πόλις, σ. 354

Τιμή 20 ευρώ

 

Και σ’ αυτό το εξαιρετικό της βιβλίο η καθηγήτρια Ιστορίας έχει ως αφετηρία τη θέση της πως ο συντηρητικός λόγος δεν τάσσεται de facto εναντίον των κοινωνικών αλλαγών. Εδώ βυθίζεται στον λόγο και στη ζωή τριών ελλήνων στοχαστών. Ο πρώτος είναι ο Γιάννης Εφταλιώτης ο οποίος εισήγε την έννοια της Ρωμιοσύνης, ο δεύτερος ο Περικλής Γιαννόπουλος ο οποίος επεξεργάστηκε την έννοια του ελληνικού πολιτισμού και ο τρίτος ο Ιωνας Δραγούμης, ο οποίος ταλαντεύεται σταθερά μεταξύ των δύο εννοιών. Οι τρεις τους είναι θεμελιωτές μιας ιδεολογικής και πνευματικής στάσης – βεβαίως με τις μεταξύ τους διαφορές και αντιθέσεις -, η οποία πρώτον αμφισβητεί την «ξενομανία» και τον «μιμητισμό» των ελληνικών ελίτ, δεύτερον διερευνά τη δημιουργία και τα ειδοποιά χαρακτηριστικά του νεοελληνικού πολιτισμού αμφισβητώντας το πολιτισμικό πρότυπο του πρώτου αιώνα του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους και τρίτον επανεξετάζει τη Μεγάλη Ιδέα. Στόχος η πνευματική και πολιτική αποστασιοποίηση της Ελλάδας από τα πολιτισμικά πρότυπα της Δυτικής Ευρώπης. Η μελέτη όμως δεν μένει στους τρεις, αλλά διεισδύει και στο ευρύτερο αντιδυτικό πνεύμα που αναπτύχθηκε στην Ελλάδα στις αρχές του 20ου αιώνα και ακολουθεί μέχρι  σήμερα αυτή την «άγνωστη χώρα». Απολαυστική γραφή και συνάμα διεισδυτική.

Ελλη Γιωτοπούλου Σισιλιάνου

Η ζωγραφική της ιταλικής Αναγέννησης από τις πηγές

Βιβλιοθήκη Μουσείου Μπενάκη, σελ. 336

Τιμή 20 ευρώ (benakishop.gr)

 

Η συγγραφέας επιχειρεί να αποτυπώσει τον θεωρητικό λόγο για την τέχνη, ειδικά για τη ζωγραφική της ιταλικής Αναγέννησης (μάλιστα για μια περίοδο εκτεινόμενη από τις αρχές του 14ου μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα), στηριζόμενη σε έναν τεράστιο αριθμό πηγών της εποχής. Από τη μελέτη της, διανθισμένη με εκτεταμένα παραθέματα μεταφρασμένα για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα, φωτίζεται το έργο των μεγάλων αλλά και των ελασσόνων δημιουργών, η πρόσληψή του, η δόμηση και η εξέλιξη του λόγου περί τέχνης, αλλά και η εξαιρετικά δυναμική ιστορική περίοδος της Αναγέννησης.

 

 

Βιολέτα Χιονίδου

Η κατοχική πείνα –
Μέσα από προφορικές μαρτυρίες.
Η περίπτωση της Χίου, της Σύρου
και της Μυκόνου

Πατάκη, σ. 534

Τιμή 22 ευρώ

 

Είναι ευρέως διαδεδομένη η άποψη πως στην Κατοχή πείνασε κυρίως αν όχι μόνο η Αθήνα. Η διδάσκουσα Ιστορία και συγγραφέας αυτού του βιβλίου αναδεικνύει και άλλες περιπτώσεις πείνας και θανάτων μέσα στην Κατοχή  που διαπιστώθηκαν στην περιφέρεια και ειδικά στα νησιά της Χίου, της Σύρου και της Μυκόνου. Μόνο που εδώ πρωταγωνιστούν οι ίδιοι οι άνθρωποι που έζησαν αυτή τη θλιβερή περίοδο και μίλησαν γι’ αυτήν πριν από περίπου είκοσι χρόνια. Αυτοί απαντούν στο τι έβρισκαν να φάνε τελικά όποτε έβρισκαν, πώς μαγείρευαν, ποιοι περνούσαν κάπως καλύτερα, ποιοι έκλεβαν για να ζήσουν, πώς προέκυπταν συγκρούσεις αλλά και αλληλεγγύη σχετικά με τη διανομή των τροφίμων, τι γινόταν με τους μαυραγορίτες και ένα σωρό άλλα ζητήματα που συνθέτουν το τοπίο της μνήμης του λιμού στα τρία νησιά. Ενα διαφορετικό βιβλίο Ιστορίας με πρωταγωνιστές τους λεγόμενους απλούς ανθρώπους.

 

 

Ζακ Λακάν

Το σεμινάριο –
8ο βιβλίο: Η μεταβίβαση

Μτφ. Διάφοροι, επιμ. Κώστας Τσάμπουρας, Νασία Λινάρδου, Ρεζινάλντ Μπλανσέ

Εκδ. Εκκρεμές, σελ. 426

Τιμή 29,47 ευρώ

 

Η «Μεταβίβαση» του Ζακ Λακάν, το 8ο βιβλίο από το περίφημο Σεμινάριο που παρέθετε για περίπου τριάντα χρόνια, είναι μια σπουδή στην αγάπη. Ο ίδιος επιμένει αρκετές φορές μέσα στο σεμινάριο ότι η γνώση των κειμένων επαναπροσδιορίζεται μόλις σταματήσουμε να τα εκλαμβάνουμε σαν θέσφατα και ιερά. Και αυτό επιχειρεί με την αυθαιρεσία που αναλογεί σε έναν αναλυτή, ο οποίος στρέφεται στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα για να ερμηνεύσει τον μηχανισμό της μεταβίβασης. Το κάνει με τρόπο συναρπαστικό για τον αναγνώστη, συνδυάζοντας παραδείγματα από τον κινηματογράφο (το «Ψυχώ» του Χίτσκοκ είναι η πιο πρόσφατη ταινία που τον ενδιαφέρει, καθώς το σεμινάριο διεξάγεται το 1960 – 1961), τη λογοτεχνία, την τραγωδία, την ίδια την καθημερινότητα και το πανεπιστήμιο. Από όλες τις περιοχές όπου προφανώς το ασυνείδητο λειτουργεί ως δομημένη γλώσσα. Για την ελληνική έκδοση, που εντάσσεται στη σειρά «Λακανικός προσανατολισμός», μετέφρασαν οι: Αννα Πίγκου, Δέσποινα Ανδροπούλου, Ρούλη Χριστοπούλου, Ελένη Μόλαρη.

Massimo Recalacati

Κράτα το φιλί

Μτφ. Χρήστος Πονηρός

Εκδ. Κέλευθος, σελ. 216

Τιμή 14 ευρώ

 

Με εκκίνηση την ιταλική φράση «mantieni il bacio» που χρησιμοποιείται για ασκήσεις φυσιοθεραπείας (όταν διπλώνεις τα γόνατα και ξαπλώνεις ανάσκελα) ο γνωστός ψυχαναλύτης αποδεικνύει ακόμη μια φορά τη δεινότητα περιπλάνησης στις μεγάλες αφηγήσεις του έρωτα και της συνάντησης με τον Αλλο. Αυτό που γνωρίσαμε στο «Σύμπλεγμα του Τηλέμαχου» και τα «Πορτρέτα της επιθυμίας» (επίσης από τον «Κέλευθο»), τα καλύτερα από τα προηγούμενα βιβλία του, συνεχίζεται εδώ με τρόπο που αφορά όλους τους ενημερωμένους αναγνώστες. Τη στιγμή που ο Ρεκαλκάτι ρίχνει τους αφορισμούς του τηρείς χρόνο αναμονής για το κατά πόσο ισχύουν – αλλά είναι τόσο λεπτοδουλεμένοι ώστε γρήγορα καταθέτεις τα όπλα: «Δεν είναι τυχαίο το ότι δεν υπάρχει φιλί στον αγοραίο έρωτα και επίσης σπανίζει στη σεξουαλική πορνογραφία. Το φιλί είναι ο χρόνος μιας στενής σχέσης, που ζευγαρώνει με τρόπο εκπληκτικό τον τόπο του λόγου με αυτόν του σώματος. Οπως δεν υπάρχει έρωτας χωρίς δήλωση του έρωτα, έτσι δεν υπάρχει και έρωτας χωρίς φιλί». Η διαδρομή στο μεγάλο του έρωτα μυστήριο διαρκεί επτά μαθήματα για τον Ρεκαλκάτι, όσα και τα υποκεφάλαια της έκδοσης: υπόσχεση, επιθυμία, παιδιά, ζήλειες, βία, χωρισμοί, έρωτας που διαρκεί.

 

 

Λεωνίδας Μοίρας

Η Ελληνική Επανάσταση μέσα από τα μάτια των Οθωμανών

Εκδ. Τόπος, σελ. 232

Τιμή 12,90 ευρώ (topos.gr: 11,73)

 

Μια μελέτη, όπως αυτή του διδάκτωρα Οθωμανικής Ιστορίας, στο Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών Λ.Μοίρα, δεν μπορεί παρά να προκαλεί ενδιαφέρον στην τελική ευθεία για τον εορτασμό του 1821. Στις προθέσεις της, λοιπόν, είναι να φωτίσει µια σχετικά άγνωστη πτυχή της Ελληνικής Επανάστασης: τις αντιδράσεις και τον τρόπο µε τον οποίο οι Οθωµανοί προσέλαβαν και ερµήνευσαν το εθνικοαπελευθερωτικό κίνηµα των Ελλήνων. Οι αναγνώστες  έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν την εξέλιξη των γεγονότων µέσα από την οπτική της οθωµανικής πολιτικής ελίτ της Κωνσταντινούπολης, των χρονικογράφων της Πύλης και των Οθωµανών αξιωµατούχων από περιοχές της περιφέρειας οι οποίες βρέθηκαν στο επίκεντρο των πολεµικών συγκρούσεων.

 

 

Jacques Ranciere

Το πεπρωμένο των εικόνων

Μτφ. Θωμάς Συμεωνίδης

Εκδ. Στερέωμα, σελ. 216

Τιμή 15,90 ευρώ

 

Πέντε κείμενα για τη φύση της εικόνας και την εργασία της τέχνης. Ο τίτλος πρόέρχεται από το πρώτο. Στο δεύτερο «Η φράση, η εικόνα, η Ιστορία», οι «Ιστορίες του Κινηματογράφου» του Γκοντάρ λειτουργούν ως βάση διερώτησης για τη σχέση ανάμεσα στη δύναμη των λέξεων και αυτή του ορατού. Με το τρίτο, που τιτλοφορείται  «Η ζωγραφική στο κείμενο», ο Ρανσιέρ εξετάζει την ιστορία και την παραγωγή του σύγχρονου αισθητικού λόγου. Στο τέταρτο, «Η επιφάνεια του ντιζάιν», οι γραφιστικές τέχνες, η ποίηση, ο χορός και ο βιομηχανικός σχεδιασμός προσεγγίζονται μέσα από ένα παράδοξο ερώτημα: «Τι ομοιότητα υπάρχει ανάμεσα στον Γάλλο ποιητή Στεφάν Μαλαρμέ και στον Γερμανό αρχιτέκτονα, μηχανικό και σχεδιαστή Πίτερ Μπέρενς που καταπιάνεται με τον σχεδιασμό προϊόντων, διαφημίσεων, ακόμα και κτηρίων για την εταιρεία ηλεκτροδότησης AEG;». Το τελευταίο αφορά το «Εάν υπάρχει το μη αναπαραστάσιμο».

 

 

Μικαέλ Λεβύ

Κάφκα – Ουέλς – Μπένγιαμιν

Μτφ. Κατερίνα Γούλα

ΜΙΕΤ, σελ. 104

Τιμή 11 ευρώ

 

Ο Μικαέλ Λεβύ είναι ομότιμος διευθυντής έρευνας στο CNRS. Φέτος βραβεύτηκε με το «Ευρωπαϊκό Βραβείο Βάλτερ Μπένγιαμιν» για τη γενικότερη συμβολή του στη μελέτη και στη διάδοση της σκέψης του Μπένγιαμιν. Στο τομίδιο του ΜΙΕΤ γράφει: «Ο Φραντς Κάφκα, ο Όρσον Ουέλς και ο Βάλτερ Μπένγιαμιν αντιπροσωπεύουν τρεις πολύ διαφορετικές παραλλαγές του αριστερού πολιτισμικού πεσιμισμού που αναπτύσσεται μέσα στο ευρύτερο πολιτικό και διανοητικό ρεύμα του Kulturpessimismus στην Κεντρική Ευρώπη. Στο έργο του “Η Δίκη”, ο πεσιμιστής Κάφκα φέρνει στο φως τη θανατηφόρα δύναμη των “μηχανισμών” και την ανημπόρια των ατόμων να αντισταθούν, θύματα καθώς είναι της εθελοδουλίας τους. Η ομώνυμη ταινία του Όρσον Ουέλς συμμερίζεται αυτή την ερμηνεία, μολονότι την εκφράζει χρησιμοποιώντας μιαν άλλη γλώσσα. Τέλος, ο Μπένγιαμιν, ο οποίος είχε διαβάσει με απεριόριστη προσοχή τα έργα του Κάφκα, είχε εντυπωσιαστεί βαθιά από την “απουσία ελπίδας” των κατηγορουμένων της Δίκης. Αυτός ο αριστερός πολιτισμικός πεσιμισμός επανέρχεται άραγε σήμερα στο προσκήνιο, ενόψει της οικολογικής καταστροφής που πλησιάζει με γοργό βήμα ή της θεαματικής αναρρίχησης στην εξουσία ακροδεξιών ή φασιζουσών κυβερνήσεων από τη μια άκρη του πλανήτη ως την άλλη; Μήπως πρέπει όμως να εξισορροπήσουμε τον πεσιμισμό του λόγου με τον οπτιμισμό της βούλησης, όπως πρότεινε ο Αντόνιο Γκράμσι (επικαλούμενος τον Ρομαίν Ρολλάν);».

Walter Benjamin

Κείμενα 1934 – 1940

Μτφ. Γιώργος Σαγκριώτης, Εκδ. Αγρα, σελ. 752

Τιμή 24 ευρώ

 

Στην περίοδο 1934-1940, από την οποία προέρχονται τα δοκίμια που συγκεντρώνει ο τόμος, δεσπόζει η σύγκρουση του Μπένγιαμιν με τον εθνικοσοσιαλισμό και τα πνευματικά του παράγωγα. Εξόριστος στο Παρίσι, θα προβεί σε μια ιδιότυπη σύνθεση των παραδόσεων του εβραϊκού μυστικισμού, του γερμανικού ρομαντισμού, του μαρξισμού, του νεοκαντιανισμού και της κριτικής θεωρίας. Ωστόσο η ενότητα του έργου του δεν ανάγεται σε κάποιον από αυτούς τους πόλους, όσο και αν κανείς “αναζητά την πεταλούδα στο δίχτυ πάνω στο οποίο ρίχνει τη σκιά της, καθώς φτερουγίζει πέρα δώθε”. Στον τόμο συγκεντρώνονται πολλά από τα σημαντικότερα κείμενα της τελευταίας περιόδου της ζωής του: δοκίμια για τον Κάφκα, τον Μπωντλαίρ και τους Γάλλους συγγραφείς, τον Νικολάι Λεσκόφ, την ποίηση και το επικό θέατρο του Μπρέχτ, τον Έντουαρντ Φουξ, για τη ζωγραφική και τη φωτογραφία, για την κοινωνιογλωσσολογία, το δοκίμιο-ορόσημο «Το έργο τέχνης στην εποχή της τεχνικής αναπαραγωγιμότητάς του», οι θέσεις του για την έννοια της ιστορίας

 

 

Max Weber, 100 χρόνια μετά

Συλλογικό

Εκδ. Ευρασία, σελ. 250

Τιμή 17 ευρώ

 

Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τον θάνατό του, τα κείμενα του τόμου επιχειρούν να αντιστρέφουν αυτό το κλίμα, ανοίγοντας νέες προοπτικές. Ορισμένοι από τους πιο σημαντικούς έλληνες μελετητές του βεμπεριανού έργου, αλλά και διακεκριμένοι ξένοι συγγραφείς που μεταφράζονται για πρώτη φορά στη γλώσσα μας, φωτίζουν μια πληθώρα ζητημάτων που μας κληροδότησε ο στοχασμός του Weber, σε μια προσπάθεια να τον κάνουν να συνομιλήσει με το δικό μας παρόν.

 

 

 

 

Φίλιππος Δ.
Δρακονταειδής

 

Σοσάνα Ζούμποφ

Η εποχή του κατασκοπευτικού
καπιταλισμού

Eκδ. Καστανιώτη, σελ. 850

Τιμή 29 ευρώ

 

Κάθε άτομο επί της γης έχει την προσωπική συμπεριφορά του παράλληλα προς ένα συμπεριφορικό πλεόνασμα σημαντικό για τα προειδοποιητικά σημάδια που εμπεριέχει. Η αυτοματοποιημένη επιτήρηση και συλλογή δεδομένων από αυτό το πλεόνασμα δημιουργεί μια γνώση η οποία ανήκει σε εκείνον που την έχει σχεδιάσει, υφαρπάξει και τη διοχετεύει στο άτομο ως πληροφορία και αλήθεια, προϊόν αδιάκοπης μέτρησης κατασκοπευτικής πρακτικής. Το μέγεθος αυτού του επιτηρητικού ολοκληρωτισμού είναι τεράστιο: του ανήκουν τα δισεκατομμύρια των θνητών και ο καθένας ξεχωριστά με τις επιθυμίες του. Αυτός γνωρίζει όσα δηλώνουμε, αλλά και όσα έχουμε ξεχάσει, αποθηκευμένα και ανακτήσιμα: παραμένουμε εντός της ψηφιακής φυλακής του βίου. Ζούμε ένα πρωτόγνωρο, υποστηρίζοντας εγκεφαλικά νεκρές προσλαμβάνουσες παραστάσεις ιδεολογιών, εκκοσμικευμένων θεολογιών και διαφωτιστικών ουτοπιών, μαγαζιά με χιλιάδων χρόνων παρελθόν. Αφελές να πιστεύουμε ότι η πλανητική ισχύς της επιτήρησης δεν εκβιάζει λαούς και τις σύγχρονες παραπαίουσες δημοκρατίες, δεν αποτελεί πειρασμό για κόμματα, κυβερνήσεις, αυταρχικά καθεστώτα και  παραεξουσίες, ένα πολυδαίδαλο σύστημα ανταγωνισμών και βίας, έτσι που η υλική και άυλη διαφθορά στον λεγόμενο κυβερνοχώρο είναι η μεγαλύτερη μπίζνα στον πλανήτη, μολύνοντας το μέλλον.

 

 

Τόμας Μπάουερ

Ο μονοσήμαντος κόσμος

Eκδ. Αντίποδες, σελ. 152

Τιμή 12 ευρώ

 

Η αμφισημία και η πολυσημία, το μη αποφασίσιμο και η αοριστία είναι φαινόμενα με τα οποία ο ανθρώπινος βίος έρχεται διαρκώς αντιμέτωπος και έχουν θρέψει την Ιστορία και τις παρηγορίες των Τεχνών. Το πέρασμα στη διαχείριση και επιβολή της μονοσημαντότητας στην πλανητική επί των ημερών μας θεσμική, πολιτική και κοινωνική ομογενοποίηση, ωθεί εξουθενωτικά τους ανθρώπους, οι οποίοι εκ φύσεως επιδεικνύουν περιορισμένη ανοχή στην αμφισημία, να ασπαστούν μια μονοσήμαντη κατάσταση αντί να υπομένουν την πολυσημία της, η οποία αποτελεί παράταση μιας εκκρεμότητας, επιμονή του ερωτήματος. Τότε, η εξαπάτηση και η αυτοεξαπάτηση βρίσκουν πεδίο κυριαρχίας. Τότε, η αλήθεια είναι  απομάκρυνση από την κόπωση του σκέπτεσθαι. Ο σύγχρονος άνθρωπος εντάσσεται σε μία κοινή γλώσσα που με αυξημένη συχνότητα ενισχύεται από τις τεχνολογίες, το εύπεπτο όσο και το βίαιο της εικόνας, τις επιταχύνσεις της κατανάλωσης, την υποχώρηση της ποικιλλομορφίας, την ουτοπία της ανάπτυξης, εντός μιας πολύβουης αγοράς, η οποία προσφέρει τον εθισμό στο διαρκώς νέο και πάντα ίδιο προϊόν, μοναδική αλήθεια που ισχύει διαχρονικά και καταλήγει στην ανεκτικότητα και στην αδιαφορία, μορφή κατανάλωσης εντός της κατανάλωσης της ασημαντότητας του μονοσήμαντου.