Στο κυνήγι μιας θέσης στο Δημόσιο

Το όνειρο για μία θέση στο Δημόσιο παραμένει για χιλιάδες Ελληνες ζωντανό και πάντα διαχρονικό. Αυτό τουλάχιστον δείχνουν τα στοιχεία κάθε φορά που μια προκήρυξη για θέσεις στο ευρύτερο Δημόσιο βγαίνει στον… αέρα του Διαδικτύου. Πρόσφατο χαρακτηριστικό παράδειγμα η προκήρυξη του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για θέσεις συμβασιούχων με τριετή διάρκεια και δυνατότητα ανανέωσης για επιπλέον τρία χρόνια. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας για τις 370 θέσεις είχαν υποβληθεί και οριστικοποιηθεί συνολικά 16.776 αιτήσεις, ενώ λίγο πριν από τη λήξη της προθεσμίας στο σύστημα υποβολής και κατάθεσης είχαν μπει ταυτόχρονα 5.000 χρήστες.

«Για πολύ κόσμο το Δημόσιο είναι ο νούμερο ένα εργοδότης. Κι αυτή η αντίληψη είναι με μεγάλη διαφορά ισχυρή, ειδικά σε όσους πλήττονται από την ανεργία, ενώ για όσους έχουν περιορισμένα προσόντα, που δεν θα τους επέτρεπαν να διεκδικήσουν εύκολα μια θέση στον ιδιωτικό τομέα, το Δημόσιο είναι ο απόλυτος εργοδότης» σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο εμπειρογνώμων Δημόσιας Διοίκησης, Παναγιώτης Καρκατσούλης.

Το δέλεαρ της μονιμότητας και της σταθερότητας ενός μισθού, ιδίως στις δύσκολες εποχές που ζούμε, είναι αυτό που κάνει όλο και περισσότερους να κυνηγούν διακαώς μια θέση στο Δημόσιο. Ετσι εξηγούνται και οι -πολλές φορές – εξωπραγματικοί αριθμοί των αιτήσεων για λίγες μόνο θέσεις, ακόμη κι αν αυτές δίνουν εργασία για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, «που για πολλούς θεωρείται “κεκαλυμμένη” μονιμότητα» προσθέτει ο Καρκατσούλης.

Ρεκόρ αιτήσεων. Στην πρόσφατη προκήρυξη του ΑΣΕΠ 3Κ/2020 για 187 θέσεις αορίστου χρόνου σε οργανικές μονάδες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και στον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) – ΝΠΙΔ υπεβλήθησαν περισσότερες από 16.700 αιτήσεις. Αντίστοιχα, για τις μόλις 19 θέσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης κατατέθηκαν 6.225 αιτήσεις ενώ για τις 24 θέσεις κατηγορίας Τεχνολογικής Εκπαίδευσης ο αριθμός των αιτήσεων ξεπέρασε τις 3.580.

Σύμφωνα με τον εμπειρογνώμονα, συνήθως η αναλογία είναι 10 έως 70 άτομα για μία θέση, ανάλογα βέβαια με τη φύση της και τα προσόντα που ζητούνται. «Για πιο περιζήτητες θέσεις μπορεί η αναλογία να φτάσει ακόμα και το 1 προς 100. Το Δημόσιο για τους περισσότερους είναι μια άκρως συνειδητή επιλογή. Κι αυτό που το κάνει μονόδρομο για τους πιο πολλούς είναι η μονιμότητα. Δεν μπαίνουν στη διαδικασία να υποβάλουν αίτηση εάν δεν διασφαλίζεται η σταθερότητα».

Με συμμετοχή-ρεκόρ, μάλιστα, είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία για την υποβολή αιτήσεων στην προκήρυξη 3Κ/2018 για συνολικά 8.166 θέσεις καθαριότητας σε 300 δήμους. Οι αιτήσεις έφτασαν τις 130.000 (!), κι αν κανείς αναλογιστεί πως οι περισσότεροι υποψήφιοι διεκδικούσαν πάνω από μία θέσεις της ίδιας εκπαιδευτικής κατηγορίας, οι προτιμήσεις των υποψηφίων άγγιξαν σχεδόν τα 3.340.000. Μάλιστα, για 5.235 θέσεις Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης υπεβλήθησαν συνολικά 71.112 αιτήσεις.

Οπως είχε επισημάνει και ο ίδιος ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ, Ιωάννης Καραβοκύρης, η αναλογία θέσεων – αιτήσεων παλαιότερα ήταν 1 προς 4 ή 1 προς 5, ενώ τα τελευταία χρόνια για μία θέση εκφράζουν ενδιαφέρον 20 και 30 άτομα. Μάλιστα, είχε σημειώσει πως το 2016 έγιναν περίπου 5.000 προσλήψεις μόνιμου προσωπικού στον δημόσιο τομέα και 12.000 προσλήψεις εποχικού προσωπικού, διευκρινίζοντας ωστόσο πως εκείνο που τελικά έχει σημασία «δεν είναι πόσοι προσλήφθηκαν αλλά πόσοι συμμετείχαν». Είχε δώσει, δε, ενδεικτικά, και το χαρακτηριστικό παράδειγμα του διαγωνισμού που είχε διεξαγάγει το υπουργείο Δικαιοσύνης για 404 θέσεις μόνιμου προσωπικού και για τις οποίες υπέβαλαν αιτήσεις συνολικά 31.000 υποψήφιοι.

Ακόμη και σε διαγωνισμούς οι οποίοι είναι ειδικών προσόντων, όπως είναι οι εξετάσεις της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, οι συμμετοχές είναι πολλές. Στον τελευταίο διαγωνισμό του 2020, για τις 90 θέσεις εισακτέων, περίπου 2.500 ήταν οι υποψήφιοι οι οποίοι μπήκαν στη διαδικασία να δώσουν εξετάσεις.

Σύμφωνα με τον Καρκατσούλη, σε μια εποχή υψηλού επαγγελματισμού, προκειμένου αυτό το αυξημένο ενδιαφέρον για πρόσληψη στο Δημόσιο να έχει και αντίκτυπο στις υπηρεσίες που αυτό παρέχει στους πολίτες, θα πρέπει να υπάρχουν σαφείς περιγραφές των θέσεων που ζητούνται, προκειμένου ο σωστός άνθρωπος να καλύπτει τη σωστή θέση.

Η μεταρρύθμιση του ΑΣΕΠ. Αξίζει να σημειωθεί πως η μεταρρύθμιση του ΑΣΕΠ, που έφτασε στη Βουλή πριν από λίγες ημέρες και πρόκειται να ψηφιστεί στις 11 Ιανουαρίου, στηρίζεται ακριβώς στη φιλοσοφία του κατάλληλου ανθρώπου στην κατάλληλη θέση, μέσα από την κατάργηση της μοριοδότησης για τα τυπικά προσόντα και την ενίσχυση της γραπτής εξέτασης γνώσεων, δεξιοτήτων και εργασιακής αποτελεσματικότητας, που θα σκιαγραφούν το εργασιακό προφίλ του υποψηφίου.

Πάντως, σύμφωνα με τους καλά γνωρίζοντες, αυτός ο τρόπος προσλήψεων στο Δημόσιο, που ενισχύει την αξιοκρατία, τη διαφάνεια και την αντικειμενικότητα, όχι μόνο δεν θα αποτρέψει υποψηφίους από το να συμμετέχουν, αλλά αναμένεται να προτιμηθεί από χιλιάδες, μεταξύ αυτών και από ειδικές κοινωνικές ομάδες. Βάσει του νομοσχεδίου, συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες (όπως οι τρίτεκνοι, οι πολύτεκνοι, οι συγγενείς ΑμεΑ) θα συμμετέχουν στον πανελλήνιο γραπτό διαγωνισμό σε καθεστώς διαφάνειας και μέσω ποσοστών διασφάλισης που καθορίζονται από τον νόμο. Η διεκδίκηση μίας θέσης με τον νέο τρόπο προσλήψεων θα γίνει την άνοιξη του 2022, όταν ξεκινήσει να εφαρμόζεται ο πανελλήνιος γραπτός διαγωνισμός, τουλάχιστον ένας ανά δύο χρόνια, με την ενοποίηση προκηρύξεων.