Η βιταμίνη D και ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης από COVID-19

Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό του ασβεστίου και του φωσφόρου. Η κύρια πηγή βιταμίνης D είναι η ηλιακή ακτινοβολία και μόνο 10%-20% των απαιτούμενων αναγκών σε βιταμίνη D μπορεί να εξασφαλιστεί από διατροφικές πηγές, όπως ο σολομός, ο τόνος, ο κρόκος του αβγού, τα ιχθυέλαια και τα μανιτάρια. Μελέτες έχουν δείξει ότι σοβαρή έλλειψη της βιταμίνης D [25(OH)D (επίπεδα ορού <30nmol/L or < 12ng/mL] παρατηρήθηκε στο 12,5% των Ευρωπαίων.

Η βιταμίνη D, πέραν των γνωστών δράσεών της στην υγεία των οστών, σχετίζεται και με την εξέλιξη του σακχαρώδους διαβήτη, των καρδιαγγειακών και αυτοάνοσων νοσημάτων και των λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος. Εχει αποδειχθεί ότι η βιταμίνη D συμβάλλει στη μείωση της παραγωγή προ-φλεγμονωδών κυτταροκινών (IL-2, TNF-α και ιντερφερονών), στην αύξηση της έκφρασης των αντιφλεγμονωδών κυτταροκινών από τα μακροφάγα και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης συνδρόμου οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS) μέσω της ρύθμισης της δραστηριότητας του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης και της έκφρασης του μετατρεπτικού ενζύμου τύπου 2 της αγγειοτενσίνης (ACE-2).

Με βάση τη θετική επίδραση της βιταμίνης D στις λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος παρατηρήθηκε έντονο ενδιαφέρον για τον ρόλο της βιταμίνης D στην πρόληψη και αντιμετώπιση της λοίμωξης από COVID-19. Σε αυτό συνέβαλαν και τα αυξημένα ποσοστά επιπολασμού της COVID-19 στους έγχρωμους Αμερικανούς σε σύγκριση με τους μη έγχρωμους, καθώς και τα υψηλότερα ποσοστά θνητότητας από COVID-19 στις Βόρειες Πολιτείες των ΗΠΑ σε σχέση με τις Νότιες (6% έναντι 3,5%), πιθανόν λόγω και των μειωμένων επιπέδων βιταμίνης D στους έγχρωμους Αμερικανούς και στους κατοίκους των Βόρειων Πολιτειών. Αν η χορήγηση συμπληρωμάτων βιταμίνης D θα μπορούσε να συμβάλει στην επιβίωση των ασθενών αυτών δεν έχει αποδειχθεί. Ωστόσο, μελέτη που πρόσφατα διενεργήθηκε σε 77 ασθενείς με COVID-19 ανέδειξε αύξηση της επιβίωσης στους ασθενείς που λάμβαναν ήδη συμπληρώματα βιταμίνης D, ενώ δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση της επιβίωσης με την έναρξη χορήγησης συμπληρωμάτων βιταμίνης D μετά τη διάγνωση της λοίμωξης από COVID-19. Απαιτούνται περισσότερες μελέτες που θα αναδείξουν τόσο τους μηχανισμούς ενίσχυσης της άμυνας του οργανισμού κατά του COVID-19 όσο και τον τρόπο χρήσης της βιταμίνης D για τον περιορισμό και την αντιμετώπιση της λοίμωξης από COVID-19.

Ο Κωνσταντίνος Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών