Οι αναπτυξιακοί πυλώνες του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων

Το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων αποτελεί έναν από τους βασικούς εργοδοτικούς και αναπτυξιακούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας με χιλιάδες εργαζομένους και €1,5 δισ. επενδύσεις την τελευταία πενταετία για εκσυγχρονισμό και αναβάθμιση του δικτύου διανομής. Ο κλάδος είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικός, αφού στη λίστα των δέκα μεγαλύτερων σουπερμάρκετ την τελευταία δεκαετία έχουν σταματήσει τη λειτουργία τους τέσσερις αλυσίδες, ενώ έχουν εμφανιστεί τέσσερις νέες. Ο κλάδος στην εποχή της πανδημίας φάνηκε ιδιαίτερα προετοιμασμένος και εξυπηρέτησε πλήρως τις ανάγκες των καταναλωτών, σε αντιδιαστολή με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αφού 90% των καταστημάτων ανεφοδιάζονται την ίδια ή την επόμενη μέρα, η χρονική επάρκεια των αποθεμάτων που διαθέτουν σε μόνιμη βάση τα σουπερμάρκετ και οι προμηθευτές τους είναι τέσσερις μήνες, ενώ σε ένα τυπικό κατάστημα βρίσκονται 15.000-20.000 κωδικοί προϊόντων. Παρ’ όλα αυτά, στην αρχή μιας νέας δεκαετίας με πολλές ανατροπές και υψηλό ρίσκο, το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων για να συνεχίσει την αναπτυξιακή του πορεία θα πρέπει να είναι πιο ανθρωποκεντρικό, βιώσιμο, καινοτόμο και πελατοκεντρικό.

Ανθρωποκεντρικό. Πάνω από 100.000 εργαζόμενοι καθημερινά απασχολούνται στα σουπερμάρκετ προσφέροντας 180 εκατομμύρια εργατοώρες ετησίως στην εξυπηρέτηση των ελλήνων καταναλωτών. Οι εργαζόμενοι είναι ίσως ο κυριότερος παράγοντας επιτυχίας στο λιανεμπόριο αλλά παράλληλα μια πολύπλοκη διαχειριστική πρόκληση. Είναι αναγκαία η προσέλκυση νέων επιστημόνων με υψηλά εκπαιδευτικά προσόντα και η συνεχής αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων ώστε ο ανθρώπινος παράγοντας να τοποθετηθεί στο επίκεντρο της αναπτυξιακής στρατηγικής.

Βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον. Το βιώσιμο λιανεμπόριο επηρεάζει όλο το φάσμα της εφοδιαστικής αλυσίδας, από την πρωτογενή παραγωγή, τη συσκευασία των προϊόντων μέχρι την ενεργειακή κατανάλωση των εγκαταστάσεων. Τα σουπερμάρκετ παίζουν ήδη κεντρικό ρόλο στο θέμα αυτό (βλέπε για παράδειγμα την καμπάνια τους που έφερε μείωση, σε μόλις δύο χρόνια, κατά 99% της χρήσης της πλαστικής σακούλας), ενώ οι ευρωπαϊκές στρατηγικές και πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις θέτουν ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο ειδικά στην ανακύκλωση. Η βιωσιμότητα αφορά και την προμήθεια προϊόντων που έχουν περιορισμένη εκπομπή ρύπων σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους.

Καινοτόμο και πολυκαναλικό. Το οργανωμένο λιανεμπόριο είναι ένας κλάδος όπου οι καινοτομίες πλέον παίζουν σημαντικό ρόλο, ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει φέρει ήδη θετικά αποτελέσματα και λόγω της πανδημίας το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι πλέον το πιο ταχέως αναπτυσσόμενο κανάλι διανομής. Οι καινοτομίες θα πρέπει να αφορούν τα προϊόντα και τα νέα συστατικά τους, αλλά και τις πολύπλοκες διαδικασίες, όπως, για παράδειγμα, στην εξατομικευμένη εξυπηρέτηση, στην έξυπνη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας για βελτιστοποίηση των αποθεμάτων, στις συνεργασίες για μείωση του κόστους στην κατ’ οίκον παράδοση κ.λπ.

Πελατοκεντρικό. Τα εκατομμύρια των ελλήνων καταναλωτών που επισκέπτονται τα καταστήματα των σουπερμάρκετ αξιολογούν ιδιαίτερα υψηλά την προϊοντική ποικιλία, την αξία που παίρνουν από τις αγορές (value for money), αλλά και την αγοραστική εμπειρία. Επίσης το τελευταίο διάστημα, λόγω της πανδημίας, έχουν αλλάξει αρκετά οι καταναλωτικές συνήθειες. Αξιοποιώντας τα τεράστια αγοραστικά δεδομένα που έχει, το λιανεμπόριο θα πρέπει σταδιακά να αρχίσει να προσφέρει προσωποποιημένη εξυπηρέτηση, εξατομικευμένη διατροφική κάλυψη και προχωρημένα συστήματα πιστότητας.

Ο Γεώργιος Ι. Δουκίδης είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών