Φεύγουν τα σύννεφα από τη σχέση Πολιτείας – Εκκλησίας

Μέχρι 25 πιστοί και με αναλογία ένα άτομο ανά 15 τ.μ. θα μπορούν να εκκλησιάζονται στους ιερούς ναούς (έως 50 στους μητροπολιτικούς) κατά τις λειτουργίες των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανίων.

Αυτό προβλέπει η κοινή υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε χθες και ορίζει με ποιον τρόπο θα εορταστεί το 12ήμερο των Χριστουγέννων εν μέσω πανδημίας στους ιερούς ναούς της χώρας. Με την ίδια ΚΥΑ δίνεται η δυνατότητα στους πιστούς να επισκέπτονται τους ναούς οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, αλλά τηρώντας αυστηρά μέτρα, για ατομική προσευχή. Δεν θα υπάρχει ειδικός κωδικός για εκκλησιασμό, αλλά όσοι επιθυμούν να προσευχηθούν στους ναούς θα μπορούν να το κάνουν συνδυάζοντας την έξοδο με μία άλλη (π.χ. σωματική άσκηση, ψώνια).

Οι παραπάνω εξελίξεις εκτονώνουν την ένταση στις σχέσεις Πολιτείας – Εκκλησίας που είχε προκληθεί εδώ και λίγες ημέρες μετά τις αρχικές ανακοινώσεις της κυβέρνησης που προέβλεπαν λειτουργίες μόνο με εννέα πιστούς στους ναούς. Το μέτρο αυτό δεν ήταν αποδεκτό από κανέναν ιεράρχη, και μάλιστα οι πιο «σκληροί» προειδοποιούσαν ότι θα το παραβίαζαν στις εορταστικές λειτουργίες.

Υπό τον φόβο ακραίων καταστάσεων εντός και εκτός ναών τις ημέρες των εορτών, που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε εστίες υπερμετάδοσης του ιού, Μαξίμου και Ιερά Σύνοδος από την περασμένη Παρασκευή έως και προχθές είχαν επιδοθεί σε σκληρές διαπραγματεύσεις για να βρεθεί συμβιβαστική λύση και να απομονωθούν οι «ακραίες» φωνές.

Μάλιστα, προέβησαν σε αμοιβαίες υποχωρήσεις έως ότου φτάσουν στα χθεσινά μέτρα λειτουργίας των ναών. Για παράδειγμα, για πρώτη φορά από την έναρξη της πανδημίας, οι ναοί ανοίγουν για ατομική προσευχή. Αντίστοιχα, η Εκκλησία αποδέχθηκε περιορισμούς στα εορταστικά τελετουργικά της όπως αυτό των Θεοφανίων. Απαγορεύονται λιτανείες και ρίψη του σταυρού σε εξωτερικούς χώρους, ενώ η διανομή του αγιασμού στους πιστούς θα γίνει σε μπουκαλάκια.

Συναίνεση. Καταλυτικό ρόλο στην επίτευξη της συναίνεσης φαίνεται ότι έπαιξε η ανοιχτή γραμμή και η πλήρως λειτουργική επαφή που διατηρούν ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, και ειδικά η επικοινωνία που είχαν το βράδυ της Δευτέρας. Και οι δύο συμφώνησαν ότι την τελική γνώμη για τα όποια περιοριστικά μέτρα στους ναούς θα πρέπει να τη δώσει η επιτροπή των λοιμωξιολόγων. Κάπως έτσι, προχθές, το βράδυ οι λοιμωξιολόγοι έδωσαν το «πράσινο φως» για τη λειτουργία των ναών σύμφωνα με τα μέτρα που ορίζει η ΚΥΑ με όριο 25 άτομα – και όχι εννέα – στους μικρούς ναούς.

Σημειώνεται πάντως ότι η σχετική ΚΥΑ απαγορεύει την παραμονή πιστών έξω από τους ναούς καθώς και τη χρήση μεγαφώνων.

Ερώτημα παραμένει τι θα γίνει αν μαζευτούν πολλοί πιστοί που θέλουν να παρακολουθήσουν τη λειτουργία. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο η Σύνοδος αποφάσισε την «τέλεση περισσοτέρων λειτουργιών εντός της ίδιας ημέρας».

Ικανοποίηση. Υπό αυτά τα δεδομένα οι χθεσινές συνεδριάσεις της Ιεράς Συνόδου είχαν σχεδόν… διαδικαστικό χαρακτήρα. Είχε γίνει γνωστή η ΚΥΑ και πληροφορίες αναφέρουν ότι οι ιεράρχες ήταν ικανοποιημένοι. Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος στην ανακοίνωσή της χαρακτηρίζει μάλιστα τα περιοριστικά μέτρα στους ναούς «προσώρας κατάλληλη λύση που  στηρίζεται στη λογική και στην προστασία της δημόσιας υγείας» και καλεί τις μητροπόλεις να τηρήσουν τα μέτρα. Μοναδική παραφωνία ιεράρχης που πρότεινε η διανομή του αγιασμού να γίνει… κατ’ οίκον, αλλά βέβαια η πρότασή του δεν έγινε δεκτή.

Στο μεταξύ, στο Συμβούλιο της Επικρατείας προσέφυγαν τρεις δικηγόροι στρεφόμενοι κατά της ΚΥΑ με την οποία προβλέπονται περιοριστικά μέτρα για τη λειτουργία των εκκλησιών από 13 Δεκεμβρίου 2020 έως 7 Ιανουαρίου 2021 για λόγους προστασίας από την πανδημία. Ζητούν να εκδοθεί προσωρινή διαταγή με την οποία να «παγώνει» η επίμαχη απόφαση υποστηρίζοντας ότι είναι αντισυνταγματική. Οπως λένε, ο περιορισμός αυτός προσβάλλει τη θρησκευτική αυτονομία, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.