Η μείωση της ζήτησης δεν θα ρίξει το πετρέλαιο

Μέτρια ανάκαμψη της πετρελαϊκής ζήτησης – έπειτα από την εφετινή κατάρρευση – αλλά διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα προβλέπει για το 2021 η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ). Ιδρυθείσα το 1974 υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ, η Υπηρεσία θεωρεί ότι, συγκριτικά με την εκτίναξη της πετρελαϊκής ζήτησης το 2010 έπειτα από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009, η ανάκαμψη από την υγειονομική κρίση θα είναι πολύ ήπια. Και αυτό κυρίως επειδή δεν αναμένεται γρήγορη αποκατάσταση της τουριστικής κίνησης και των αεροπορικών ταξιδιών.

Ετσι, το 2021 η ζήτηση για βενζίνη και ντίζελ αναμένεται να επανέλθει στο 97%-99% των επιπέδων στα οποία βρισκόταν το 2019. Η πτώση της ζήτησης για κηροζίνη που χρησιμοποιούν οι κινητήρες αεροσκαφών θα συνεισφέρει κατά 80% στην υπολογιζόμενη κατά 3,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως πτώση της κατανάλωσης καυσίμων που προβλέπεται το 2021 συγκριτικά με το 2019.

Η έλευση του χειμώνα στο βόρειο ημισφαίριο πάντως αναμένεται να μειώσει τα αποθέματα αργού πετρελαίου και παραγώγων του, τα οποία οι ειδικοί της ΙΕΑ εκτιμούν ότι έπιασαν τα ανώτατα επίπεδα της σεζόν τον περασμένο Οκτώβριο. Για εποχικούς λόγους όμως, αναμένεται και μείωση της παραγωγής καυσίμων από τα διυλιστήρια έως την επόμενη άνοιξη – τον Οκτώβριο η παραγωγή των διυλιστηρίων περιορίστηκε λόγω των εργασιών συντήρησης που έπρεπε να γίνουν και λόγω της μερικής αναστολής της λειτουργίας τους εξαιτίας τυφώνων.

Λόγω της μειωμένης παραγωγής περιορίστηκαν σχετικά και τα πετρελαϊκά διαθέσιμα τον Οκτώβριο. Παρέμεναν όμως κατά 183,4 εκατ. βαρέλια υψηλότερα από το μέσο επίπεδο της πενταετίας. Σύμφωνα με την ανάλυση της ΙΕΑ, στις αρχές του νέου έτους το πλεόνασμα της παγκόσμιας αγοράς αργού πετρελαίου θα ξεπερνά τα 625 εκατ. βαρέλια συγκριτικά με τα επίπεδα του Δεκεμβρίου 2019.

Εκτίναξη των τιμών. Παρά την κάμψη της παραγωγής και της ζήτησης, παρά την αύξηση των διαθεσίμων και παρά την επέλαση του δεύτερου φονικού κύματος της πανδημίας, οι τιμές του πετρελαίου ενισχύθηκαν σημαντικά (περίπου κατά 30%) το τελευταίο δίμηνο. Η ανάκαμψη αποδίδεται στις ελπιδοφόρες ειδήσεις για την έναρξη των εμβολιασμών και βεβαίως στην ανάκαμψη της ζήτησης ενέργειας από την Κίνα, που ξεπέρασε πρώτη την πανδημία και συνιστά σήμερα τον μοναδικό μοχλό ανάπτυξης στον πλανήτη.

Προτού εκπνεύσει λοιπόν το annus horribilis 2020, η τιμή του Brent στις προθεσμιακές αγορές εμπορευμάτων ξεπέρασαν ήδη τα 50 δολάρια το βαρέλι (για πρώτη φορά μετά την πανδημική εξάπλωση του κορωνοϊού, τον περασμένο Μάρτιο). Οι ειδικοί αποδίδουν την ανάκαμψη αποκλειστικά και μόνο στην ταχεία ανάκαμψη της κινεζικής οικονομίας. Τι μας επιφυλάσσει όμως η επόμενη χρονιά;

Στην κόψη του ξυραφιού. Οι αναλυτές της ΙΕΑ στην τελευταία έκθεσή τους πιστεύουν ότι βραχυπρόθεσμα η πετρελαϊκή ζήτηση θα παραμείνει χαμηλή. Οχι όμως και οι τιμές του «μαύρου χρυσού», που θα συνεχίσουν να φλερτάρουν με τα 55 δολάρια το βαρέλι, επίπεδα άκρως επικίνδυνα να προκαλέσουν ξαφνική κατάρρευση της αγοράς.

Διότι με την τιμή στα 55 δολάρια το βαρέλι καθίσταται συμφέρουσα η παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου (με τη μέθοδο της υδραυλικής ρωγμάτωσης, που είναι μεν καταστροφική για το περιβάλλον αλλά χρησιμοποιείται ευρέως στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη).

Ασφαλώς καθοριστικό ρόλο στις ενεργειακές εξελίξεις θα διαδραματίσουν (και) το 2021 ο OPEC και οι εκτός Οργανισμού παραγωγοί (κυρίως η Ρωσία). Η Μόσχα είναι που πιέζει παγίως για αύξηση της παγκόσμιας πετρελαϊκής παραγωγής – κάτι που ήδη αποφασίστηκε προ ολίγων ημερών να ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου. Είναι όντως μεγάλος ο πειρασμός για κάθε παραγωγό να εκμεταλλευθεί όσο μπορεί τη θεαματική ανάκαμψη των τιμών.