Η εκτέλεση έφερε νέα ένταση στις σχέσεις του Ιράν με την Ευρώπη

H εκτέλεση το Σάββατο ενός διαφωνούντος δημοσιογράφου προκαλεί εκ νέου ένταση στις σχέσεις της Τεχεράνης με την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η εκλογή του Τζο Μπάιντεν στις ΗΠΑ δημιούργησε νέες προσδοκίες για διπλωματική προσέγγιση μεταξύ Ιράν και Δύσης. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε την Κυριακή τους πρέσβεις της Γερμανίας και της Γαλλίας, αφότου η ΕΕ καταδίκασε την εκτέλεση του Ρουχολάχ Ζαμ, δημοσιογράφου ο οποίος είχε καταδικαστεί σε θάνατο με την κατηγορία ότι υποκίνησε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις το 2017. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων, το υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τις ευρωπαϊκές δηλώσεις ως «απαράδεκτη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν».

Αυτή η σύγκρουση είναι η δεύτερη μέσα σε λιγότερες από δύο εβδομάδες στη διπλωματία μεταξύ Ιράν και Ευρώπης, λίγο πριν η νέα κυβέρνηση στις ΗΠΑ που αναλαμβάνει στις 20 Ιανουαρίου επανεξετάσει τις αμερικανικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στην Τεχεράνη. Στις αρχές Δεκεμβρίου, ακραίοι ιρανοί βουλευτές προώθησαν νόμο που δίνει οδηγίες να ενταθούν οι διαδικασίες εμπλουτισμού ουρανίου – μια κίνηση που θα είναι η σοβαρότερη παραβίαση της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 – και να περιοριστεί η πρόσβαση των πυρηνικών επιθεωρητών του ΟΗΕ, σε περίπτωση που οι κυρώσεις δεν αρθούν έως τον Φεβρουάριο.

Εάν τεθεί σε ισχύ ο νόμος αυτός, θα θέσει σε κίνδυνο τις προσπάθειες μεταξύ της ηγεσίας της ΕΕ και της κυβέρνησης του ιρανού προέδρου Χασάν Ροχανί, ο οποίος αντιτάχθηκε στο εν λόγω νομοσχέδιο, να διασωθεί η συμφωνία του 2015, βάσει της οποίας το Ιράν θα περιόριζε την πυρηνική του δραστηριότητα υπό διεθνή έλεγχο με αντάλλαγμα να αρθούν οι κυρώσεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία το 2018 και επέβαλε εκ νέου κυρώσεις στην Τεχεράνη.

Χθες, ο πρόεδρος Ροχανί δήλωσε ότι η εκτέλεση του δημοσιογράφου Ρουχολάχ Ζαμ έγινε βάσει νόμου και ότι η Δικαιοσύνη στο Ιράν είναι ανεξάρτητη. «Εκείνοι (οι Ευρωπαίοι) έχουν το δικαίωμα να σχολιάζουν, αλλά ο Ζαμ εκτελέστηκε βάσει απόφασης δικαστηρίου. Δεν νομίζω ότι θα επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις Ιράν – Ευρώπης».

Εν μέσω των αντιδράσεων για τη δολοφονία του Ζαμ, το Επαγγελματικό Φόρουμ Ευρώπης – Ιράν ακύρωσε μια τριήμερη τηλεδιάσκεψη προγραμματισμένη να ξεκινήσει χθες, που χρηματοδοτείτο από την ΕΕ και οργανώθηκε από το Διεθνές Εμπορικό Κέντρο και τον Οργανισμό Προώθησης Εμπορίου του Ιράν. Η εκτέλεση του Ζαμ ανέδειξε την προθυμία των ιρανικών Αρχών να αγνοήσουν τις διεθνείς αντιδράσεις, καταπιέζοντας την ίδια ώρα τα ΜΜΕ της χώρας και τις φωνές των ακτιβιστών της αντιπολίτευσης. Την ίδια ώρα με την υπόθεση Ζαμ έκαναν επίδειξη των ικανοτήτων των μυστικών υπηρεσιών πέραν των συνόρων της χώρας.

Ο Ρουχολάχ Ζαμ ζούσε στη Γαλλία από το 2011 και διηύθυνε ένα δημοφιλές ειδησεογραφικό κανάλι, το Amad News στην πλατφόρμα Telegram, από το οποίο δημοσιοποιούσε ειδήσεις που αφορούσαν τις μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν το 2017 και τις προσπάθειες των δυνάμεων ασφαλείας να τις καταστείλουν. Ο Ζαμ δελεάστηκε να επισκεφθεί το 2019 το Ιράκ. Εκεί συνελήφθη από ιρανούς Φρουρούς της Επανάστασης και μεταφέρθηκε στην Τεχεράνη, όπου έγινε η δίκη του και καταδικάστηκε σε εκτέλεση.

Η Γαλλία έκανε λόγο για «βάρβαρη και απαράδεκτη πράξη», ενώ η Γερμανία εξέφρασε την οργή της για την εκτέλεση και για τον τρόπο με τον οποίο ο Ζαμ απήχθη στο Ιράκ.