Ευρώπη και Τουρκία στις 25 Μαρτίου 2021

Η τύχη έχει πάντοτε τους δικούς της νόμους. Και ενίοτε έχει και παιγνιώδη διάθεση όπως, εν προκειμένω, δείχνει το γεγονός ότι η επόμενη Σύνοδος Κορυφής στην οποία η ΕΕ θα ασχοληθεί με την Τουρκία είναι ήδη προγραμματισμένη για τις… 25 Μαρτίου 2021. Στην ακριβή επέτειο των 200 ετών της ελληνικής Επανάστασης! Θα είχε πάντως ενδιαφέρον να ήξερε κανείς αν ο προγραμματισμός αυτός είναι πραγματικά αποτέλεσμα σύμπτωσης, ή αν κάποια στελέχη της Επιτροπής έχουν τόσο χιούμορ. Σε κάθε περίπτωση, σε αυτή την επέτειο, την ημέρα που λογικά η Ελλάδα θα κορυφώνει τους εορτασμούς της και, πιθανότατα, η Τουρκία την γκρίνια της, ή, ενδεχομένως και τις προκλήσεις της, είναι που παραπέμφθηκαν οι αποφάσεις. Οι οποίες για μία ακόμη φορά δεν πάρθηκαν από την Ενωση για τα ελληνοτουρκικά. Υποτίθεται ότι εκείνη είναι η ημέρα στην οποία οι Βρυξέλλες θα πουν πλέον εμπράκτως στην Τουρκία ότι η στιγμή των αληθινών κυρώσεων θα έχει φτάσει. Υπό την προϋπόθεση φυσικά ότι από τώρα μέχρι τον Μάρτιο η Αγκυρα θα εξακολουθήσει να προκαλεί με τους γνωστούς τρόπους. Κάτι που φυσικά θεωρείται από τους πάντες βέβαιο ότι θα συμβεί.

Η τουρκική στάση δεν πρόκειται να αλλάξει μέχρι τον Μάρτιο. Και αν αλλάξει, θα είναι μόνον επί τα χείρω. Αυτό δεν το αμφισβητούν πλέον ούτε και οι πιο σκληροί υπέρμαχοι της παθητικής στάσης της Ευρώπης έναντι της Αγκυρας. Δεν περιμένουν κάτι άλλο. Απλώς κερδίζουν χρόνο με οδηγό τους μία αόριστη, μεταφυσικού χαρακτήρα ελπίδα ότι τα πράγματα κάπως θα μπορούσαν να ηρεμήσουν ως τότε. Αυτό που πρόκειται όμως να αλλάξει χέρια, αρκετά πιο σύντομα μάλιστα, είναι η εξουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τη στιγμή που θα αναλάβει ο επόμενος πρόεδρος Μπάιντεν, κατά κάποιο τρόπο όλες οι πλευρές ελπίζουν ότι το «κοντέρ» θα μηδενίσει εκ νέου – φυσικά, η κάθε μία ότι αυτό θα συμβεί υπέρ της.

Στην πραγματικότητα, παρά τα όσα λένε εδώ διάφοροι πραγματικοί ή λιγότερο πραγματικοί μελλοντικοί συνεργάτες του Μπάιντεν στην επόμενη αμερικανική κυβέρνηση (όπως άλλωστε σίγουρα συμβαίνει και στην Τουρκία) ουδείς αυτή τη στιγμή είναι σε θέση να γνωρίζει τι μεταβολές θα επέλθουν στα ελληνοτουρκικά από την αλλαγή φρουράς στον Λευκό Οίκο. Ο Μπάιντεν ή τα μέχρι τώρα ανακοινωθέντα στελέχη της επόμενης αμερικανικής κυβέρνησης δεν έχουν εκφραστεί σχετικά με όλα αυτά. Που άλλωστε είναι ζητήματα ελάχιστης έως ανύπαρκτης, αυτή τη στιγμή, προτεραιότητας για εκείνους. Το τι θα συμβεί από τον επόμενο χρόνο, ουδείς είναι σε θέση να το γνωρίζει σήμερα. Εικασίες γίνονται πολλές. Αλλά είναι ακριβώς αυτό: εικασίες. Οι συνθήκες που θα βρει μπροστά του ο επόμενος αμερικανός πρόεδρος είναι ακόμα άδηλες. Και οι μεταβλητές που θα διαμορφώσουν τη νέα θέση των ΗΠΑ στα ελληνοτουρκικά πολλές – και σίγουρα όχι σχετιζόμενες μόνον με αυτά.

Το μόνο που μπορεί να θεωρείται περίπου βέβαιο, είναι ότι ο Μπάιντεν θα επιχειρήσει να αναστήσει τις παραδοσιακά καλές σχέσεις της Ουάσιγκτον με την Ευρώπη, που στην τετραετία Τραμπ έχουν βρεθεί στα τάρταρα. Αν αυτό σημαίνει ότι θα δει και τα ελληνοτουρκικά ως ζήτημα στο οποίο προκρίνει μία στενή συνεργασία με τις Βρυξέλλες, δηλαδή πρακτικά με το Βερολίνο, η Ελλάδα θα πρέπει να είναι έτοιμη για πολύ λιγότερα και ίσως πολύ διαφορετικά εξαγόμενα από αυτά που τώρα πολλοί ελπίζουν. Αν πάλι ο Μπάιντεν αντιμετωπίσει την Τουρκία ως αυτό στο οποίο σταδιακά και ανεπίστρεπτα η χώρα μετασχηματίζεται, δηλαδή ως ένα είδος νέου εκκολαπτόμενου Ιράν, η στάση της Ουάσιγκτον θα είναι εντελώς άλλη. Σήμερα πάντως, ουδείς ακόμα γνωρίζει.