Aναπόφευκτη η σύγκρουση

Η έγνοια και η ανησυχία του Κώστα Σημίτη, η οποία εκφράστηκε μέσα από το άρθρο του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», για την πορεία της οικονομίας και για τους φόβους, ακόμα μία φορά, ένα σε μεγάλο βαθμό οργανωμένο σχέδιο ανάκαμψης, όπως το σχέδιο της Επιτροπής Πισσαρίδη, να βρει μπροστά του τείχη, είναι ό,τι πιο εύλογο έχω διαβάσει τον τελευταίο καιρό. Είδα ότι στο ΚΙΝΑΛ εκφράζεται μια δυσαρέσκεια για την παρέμβασή του, ενώ διάφοροι στον ΣΥΡΙΖΑ εκτιμούν ότι ο Σημίτης υπονομεύει την πολιτική (ποια;) της Φώφης Γεννηματά βγαίνοντας από τα δεξιά. Ασημαντότητες και ανωριμότητα.

Το θέμα βρίσκεται στη λογική των επεξεργασιών της Επιτροπής Πισσαρίδη και στη δυνατότητα, ή μη, της ελληνικής πολιτείας να υλοποιήσει τις κατευθύνσεις της, αξιοποιώντας τη χρηματοδότηση της οικονομίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης, που προέκυψε εκτάκτως ως ευρωπαϊκή απάντηση στις συνέπειες της πανδημίας του κορωνοϊού. Σε γενικές γραμμές, όπως επισημαίνεται και από τους αναλυτές, οι διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα της Επιτροπής έχουν τον ίδιο προσανατολισμό που, και στο παρελθόν, είχαν ανάλογα κείμενα εργασίας που υπεδείκνυαν πολιτικές. Πολυσυζητημένη ήταν η επιτροπή του καθηγητή Γιάννη Σπράου, που το 1996-97 εργάστηκε πάνω σε διάφορους τομείς της ελληνικής οικονομίας εκπονώντας πέντε εκθέσεις. Η πιο συζητημένη ήταν η έκθεση για τη βιωσιμότητα του Ασφαλιστικού, που πρότεινε προσαρμογές βιωσιμότητας ενός συστήματος το οποίο, αν δεν γίνονταν παρεμβάσεις, θα κατέρρεε παρασύροντας και την οικονομία. Η έκθεση Σπράου προέβλεπε αύξηση ορίων ηλικίας για τη συνταξιοδότηση, επιμήκυνση του εργασιακού βίου, συγχώνευση ταμείων κ.λπ. Προέβλεπε δηλαδή μεταρρυθμίσεις που έπρεπε να γίνουν. Αλλά θίγονταν πολλοί – και μαζί έβρισκαν αντιπολιτευτική ύλη οι υπερασπιστές του ελληνικού πελατειακού συστήματος. Προφανώς δεν υλοποιήθηκε τίποτα. Κι όταν, αργότερα, ο Τάσος Γιαννίτσης επιχείρησε να προχωρήσει την ασφαλιστική μεταρρύθμιση, βρήκε απέναντι τους πάντες. Ηττήθηκε – και μαζί του, μακροπρόθεσμα, ηττήθηκε η χώρα.

Στην ίδια καμπή βρισκόμαστε σήμερα. Η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, που εξελέγη υποσχόμενη να συμβάλει στην παλινόρθωση μιας διαλυμένης χώρας, βρίσκεται με ένα απροσδόκητο ποσόν, που θα μπορούσε να είναι το βασικό μεταρρυθμιστικό εργαλείο. Οι μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται να γίνουν προϋποθέτουν εγκατάλειψη των χρόνιων παθογενειών, που τις έχει υπερασπιστεί συνολικά το πολιτικό σύστημα και όλος ο συνδικαλισμός.

Η Επιτροπή Πισσαρίδη τις εντοπίζει σε συγκεκριμένους τομείς. Κάνει λόγο για παραγωγικές επενδύσεις, πρωτίστως σε τομείς υψηλής τεχνολογίας – και παροχή κινήτρων για επενδύσεις σε έρευνα και τεχνολογία. Για ουσιαστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που θα έχει σχέση με την αγορά. Για αποκομματικοποιημένη δημόσια διοίκηση, η ετοιμότητα της οποίας προϋποθέτει διαρκή εκπαίδευση και αξιολόγηση. Για μεταρρύθμιση του Ασφαλιστικού. Για ριζικές αλλαγές στη Δικαιοσύνη. Για μείωση του φόρου της εργασίας. Για στήριξη της οικογένειας και ανάπτυξη της προσχολικής εκπαίδευσης προκειμένου να αντιμετωπιστεί το δημογραφικό πρόβλημα.

Στην ουσία, δηλαδή, η έκθεση της Επιτροπής Πισσαρίδη ζητεί μια κυβέρνηση με μεταρρυθμιστικό όραμα, που πρέπει να συγκρουστεί με οργανωμένα συμφέροντα αλλά, κυρίως, με την ίδια τη μεταπολιτευτική κοινοτοπία: με τα κόμματα (συμπεριλαμβανομένης της βαθιάς ΝΔ), με συνδικάτα, με νοοτροπίες.

Παρουσιάζοντας την έκθεση, ο Πρωθυπουργός είπε ότι είναι ένα κείμενο που πρέπει να μείνει εκτός κομματικής αντιπαράθεσης. Κατανοώ ότι στη σημερινή καμπή της πανδημίας θέλει κοινωνική ειρήνη. Εκτιμώ όμως ότι μακροπρόθεσμα πρέπει να γίνει το αντίθετο: η μεταρρύθμιση είναι μια ριζική επιλογή, που προϋποθέτει την αντιπαράθεση. Η κυβέρνηση έχει την ευκαιρία να αλλάξει τη χώρα κι αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς ιδεολογικές και πολιτικές συγκρούσεις.

Πελατειακή αστυνομία

Παρακολουθώ πολλά χρόνια τη Δημοτική Αστυνομία του Δήμου Αθηναίων και δεν μπορώ να κατανοήσω τη σκοπιμότητά της. Ευσταλείς νέες και νέοι (που θα γεράσουν σ’ αυτή τη δουλειά) οργώνουν τα κεντρικά σημεία της Αθήνας, παρατηρούν τα συμβαίνοντα και, καμιά φορά, δίνουν κλήσεις για παράνομες σταθμεύσεις. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί χρειάζεται ειδικό αστυνομικό σώμα να κάνει αυτή τη δουλειά – παρεκτός για να υπάρχει ακόμα μια ευκαιρία συνδιαλλαγής του πολιτικού συστήματος και της αυτοδιοίκησης με το εκλογικό σώμα. Για πελατειακούς, δηλαδή, λόγους.
Η πεποίθησή μου αυτή ενισχύεται, μετά την εξαγγελία του υπουργού Εσωτερικών Τάκη Θεοδωρικάκου, για επανίδρυση της Δημοτικής Αστυνομίας, την υποχρεωτική λειτουργία της σε όλους τους δήμους της Ελλάδας και, φυσικά, την πρόσληψη των στελεχών της με συνθήκη δημοσιοϋπαλληλίας, δηλαδή μονιμότητας. Το γεγονός ότι οι εξαγγελίες αυτές έγιναν στο πλαίσιο τηλεδιάσκεψης της Γραμματείας Αυτοδιοίκησης και Διαχείρισης Κρίσεων της ΝΔ εντείνει την υποψία της πελατειακής στρατηγικής. Την ευνοεί η βάση όλων των κομματικών στρατών.
Δύο ακόμα παρατηρήσεις που δείχνουν ότι κοροϊδευόμαστε. Παρατήρηση πρώτη: κατά τον υπουργό, η Δημοτική Αστυνομία συνέβαλε, καθοριστικά, στη διασφάλιση της τήρησης των μέτρων, προκειμένου να περιοριστεί η διασπορά του κορωνοϊού. Παρατήρηση δεύτερη: το κόστος λειτουργίας αυτού του κατεξοχήν πελατειακού θεσμού γίνεται προσπάθεια να καλυφθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης!
Το πελατειακό κράτος είναι ζωντανό. Και έχει θράσος.