«Ο Τραμπ έκανε μεγάλη ζημιά σε όλο τον κόσμο»

Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα είναι πλέον ιδιαίτερα επικριτικός για τον άνθρωπο που τον διαδέχθηκε  στον Λευκό Οίκο, τον Ντόναλντ Τραμπ. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Τραμπ έκανε μεγάλη ζημιά στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον υπόλοιπο κόσμο. Εάν αγνοείς την επιστήμη, τα στοιχεία, τότε η πανδημία θα χειροτερεύσει. Εάν ενθαρρύνεται η ρατσιστική συμπεριφορά, τότε όσοι έχουν τέτοιες ιδέες έχουν κίνητρο να τις επιδείξουν και να τις εφαρμόσουν. Εάν υποδέχεσαι με ανοικτές αγκάλες τους δικτάτορες, τότε η αφοσίωση στη δημοκρατία περιορίζεται», δηλώνει σε συνέντευξή του στον διευθυντή της ισπανικής εφημερίδας «El Pais», Χαβιέ Μορένο.

Σχολιάζει το γεγονός ότι ο Τραμπ δεν έχει ακόμα αποδεχθεί την ήττα του από τον Δημοκρατικό Τζο Μπάιντεν, που ήταν αντιπρόεδρος στις δύο θητείες Ομπάμα. «Εκείνο που κάνει τη δημοκρατία να λειτουργεί είναι, εν μέρει, αυτή η ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας μεταξύ των κομμάτων», λέει. «Με θλίβει που το παραδέχομαι, αλλά δεν εξεπλάγην από τη συμπεριφορά του Τραμπ στο τέλος της προεδρίας του».

Ο τέως πρόεδρος πιστεύει ότι οι εκλογές της 3ης Νοεμβρίου έδειξαν πόσο βαθιά διχασμένη είναι η αμερικανική κοινωνία. Ομως παραμένει αισιόδοξος: «Ο Τραμπ υποδαύλισε τις φλόγες του διχασμού. Ξέρω ότι ο Τζο Μπάιντεν, ενστικτωδώς αλλά και λόγω χαρακτήρα, θα προσπαθήσει να επανενώσει τη χώρα». Θυμάται πόσο ευγενικός ήταν ο Μπους όταν του παρέδωσε την εξουσία. Είχε τότε υποσχεθεί στον εαυτό του ότι θα έκανε το ίδιο με τον δικό του διάδοχο. Ηταν δύσκολο μια και ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ; «Ναι, κάπως. Ομως παρ’ όλα αυτά τον κάλεσα το βράδυ τον εκλογών στο τηλέφωνο για να τον συγχαρώ, όταν φάνηκε ότι το προβάδισμά του από τη Χίλαρι Κλίντον ήταν το ίδιο με εκείνο που έχει τώρα ο Μπάιντεν σε σχέση με τον Τραμπ. Δεν καθυστέρησα το τηλεφώνημα επί εβδομάδες ούτε προσποιήθηκα πως ό,τι συνέβη δεν συνέβη. Λίγες ημέρες αργότερα, κάλεσα τον Τραμπ και τη Μελάνια στον Λευκό Οίκο και ζήτησα από όλα τα τμήματα να ετοιμάσουν παρουσιάσεις για τη μετάβαση. Φαίνεται ότι δεν τις διάβασαν. Μια εξ αυτών αφορούσε την αντιμετώπιση πιθανής πανδημίας».

Ο Μπαράκ Ομπάμα έθεσε υποψηφιότητα για πρόεδρος με το σύνθημα της αλλαγής. Σημαντικών αλλαγών. Ομως ξανά και ξανά, στο νέο βιβλίο, «Γη της Επαγγελίας», προσπαθεί να εξηγήσει γιατί δεν προχώρησε τις αλλαγές στο εύρος που είχε στο μυαλό του, τόσο στον τομέα  της υγείας όσο και σε άλλους τομείς. Πιστεύει ακόμα, τον ρωτά ο διευθυντής της «El Pais», ότι άγγιξε το όριο; Δεν θα άντεχαν οι ΗΠΑ περισσότερες μεταρρυθμίσεις; Το σκέφτεται αυτό ενίοτε;

«Πάντα ξανασκεφτόμαστε τα πράγματα», απαντά ο 59χρονος πρώην πρόεδρος. «Είναι φυσιολογικό να σκέφτεσαι τι περισσότερο θα μπορούσες να είχες κάνει. Για παράδειγμα, χάρη στη νομοθεσία που περάσαμε, 23 εκατομμύρια άτομα μπόρεσαν να έχουν, επιτέλους, υγειονομική περίθαλψη για πρώτη φορά. Υπάρχουν ακόμα εκατομμύρια άνθρωποι που δεν έχουν. Θα ήθελα να είχα περιλάβει τους πάντες, όμως με περιόριζε ο αριθμός των ψήφων που είχα. Αυτό συμβαίνει στην πολιτική, τουλάχιστον στις δημοκρατίες: όσες κι αν είναι οι προσδοκίες ή όσο γενναίες και εάν είναι οι προτάσεις σου, αργά ή γρήγορα έχεις να αντιμετωπίσεις τα μαθηματικά και τις ψήφους που είναι απαραίτητες για να περάσεις έναν νόμο. Κάποια στιγμή έπρεπε να συμβιβαστώ: θα δεχτώ τα μισά από εκείνα που ήθελα ή τίποτα; Το καλύτερο δεν μπορεί να είναι εχθρός του καλού. Εάν μπορούσα να τα ξανακάνω όλα αυτά, θα απέφευγα κάποια λάθη που έκανα μεταδίδοντας το μήνυμά του, περιγράφοντας τους στόχους μου».

Δεν περίμενε τις βίαιες αντιδράσεις που ακολούθησαν. «Ενιωθα πάντα ισχυρή αντίδραση στην προεδρία μου. Είχαμε την ατυχία τα πράγματα να χειροτερέψουν οικονομικά, μόλις ανέλαβα. Ο κόσμος δεν ήξερε σε ποιον να ρίξει το φταίξιμο. Μπορέσαμε και σταματήσαμε την αιμορραγία και μια πιθανή Μεγάλη Υφεση. Ομως, οι πολίτες, με το δίκιο τους, αναρωτιόντουσαν γιατί ξοδέψαμε τόσα χρήματα για να διασώσουμε τις τράπεζες. Γι’ αυτό μου ήταν ξεκάθαρο πως η χαρά από την εκλογή μου δεν θα διαρκούσε για πάντα. Δεν περίμενα όμως την εκλογή Τραμπ. Επεσα μέσα όμως στην πρόβλεψή μου ότι εάν εκλεγεί θα ήταν για μία θητεία».

Σε αυτό το πνεύμα της επανεξέτασης ο Ομπάμα περιγράφει στο βιβλίο του μια αποκαλυπτική σκηνή με τη σύζυγό του Μισέλ, που αρνείτο επί πολλά χρόνια τη συμμετοχή του άνδρα της στην πολιτική. Για εκείνη, η διεκδίκηση της προεδρίας αποτελούσε κόκκινη γραμμή. Βρίσκονταν οι δυο τους σε ένα δωμάτιο με στενούς συνεργάτες. Και του είπε: «Εχω μια ερώτηση: Γιατί εσύ, Μπαράκ; Γιατί χρειάζεσαι να γίνεις πρόεδρος;». Εκείνος ήταν χαμένος στις σκέψεις του. «Μπαράκ;» επέμεινε η Μισέλ. Ο Ομπάμα σκέφτηκε λίγο και απάντησε: «Υπάρχει ένα πράγμα για το οποίο δεν έχω καμία αμφιβολία. Ξέρω ότι την ημέρα που θα ορκισθώ πρόεδρος, ο κόσμος θα αρχίσει να βλέπει τις ΗΠΑ διαφορετικά. Ξέρω ότι όλα τα παιδιά της Αμερικής (μαύρα, ισπανόφωνα, παιδιά στο περιθώριο) θα αρχίσουν να βλέπουν και τον εαυτό τους διαφορετικά, θα διευρυνθούν οι ορίζοντές τους, οι ευκαιρίες τους. Για αυτό και μόνο… αξίζει τον κόπο».