Η μεταφυσική περιφρόνηση

Μα πώς κολλάνε οι ιερείς; Η ερώτηση είναι εύλογη μετά την ανακοίνωση της εισαγωγής στον Ευαγγελισμό του αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου, ο οποίος προσβλήθηκε από κορωνοϊό, αλλά και μιας σειράς άλλων επισκόπων, που ήδη περνάνε την περιπέτεια της ασθένειας – ένας εξ αυτών, ο μητροπολίτης Λαγκαδά Ιωάννης, συγκαταλέγεται στους νεκρούς.

Η απάντηση δεν κρύβει κανένα μυστήριο. Και οι ιερείς κολλάνε όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι. Αρκεί η έλλειψη προσοχής στις συναναστροφές – η μη τήρηση των αποστάσεων και η άρνηση να φορέσουν μάσκα. Κι οι συνέπειες είναι εξίσου οδυνηρές και για τους εκπροσώπους του ιερατείου, όπως και για τους κοινούς θνητούς – ιδίως για τους μεγάλους σε ηλικία και όσους έχουν διάφορες επιβαρύνσεις της υγείας τους. Αλλά φαίνεται ότι πολλοί ιερωμένοι εξαρχής δεν ήθελαν να καταλάβουν αυτή την απλή πραγματικότητα. Οτι απέναντι στον ιό όλες και όλοι είμαστε ίσοι. Κι ότι δεν υπάρχει τίποτα μεταφυσικό στη σχέση των ανθρώπων μαζί του: οι επιπτώσεις της νόσου είναι πολύ σοβαρές, ιδίως για τις ηλικιακές ομάδες που είναι πιο ευάλωτες. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει άλλος τρόπος να προστατευτούν οι άνθρωποι από το να προσέχουν. Αν έχεις τη δυνατότητα να προφυλαχτείς, προφυλάξου. Για σένα, για τους δικούς σου και, πιθανόν, για άλλους που θα χρειαστεί να συναναστραφείς.

Οι επίσκοποι της ελληνικής Εκκλησίας, εξαρχής, δεν έδωσαν σημασία στις εκκλήσεις για προσοχή απέναντι στον κορωνοϊό. Εβλεπαν με υπεροψία το θέμα, δεν φαντάστηκαν ότι τους αφορά. Από το πρώτο λοκντάουν διεκδικούσαν, όταν τα πάντα ήταν κλειστά, να μένουν ανοιχτές οι εκκλησίες. Αρνούνταν να συζητήσουν την πιθανότητα αναστολής της Θείας Μετάληψης στους πιστούς και, γενικώς, δημιουργούσαν συνεχώς εμπόδια στη στρατηγική της πολιτείας απέναντι στη νόσο.

Αλλά κι η πολιτεία δεν ήταν αποφασιστική απέναντι στην Εκκλησία. Λόγω της επιρροής της στα λαϊκά στρώματα, το κράτος δεν αντιπαρατέθηκε σοβαρά στην επιμονή ιερέων και αρχιερέων να μην τηρούν τα μέτρα. Ακόμα και γιατροί στην πρώτη γραμμή της νόσου δεν βρήκαν το θάρρος να πουν με ωμό τρόπο τι ακριβώς συμβαίνει με τον ιό, και να προειδοποιήσουν ότι όταν αδρανεί η προσοχή όλων μας οι επιπτώσεις είναι σοβαρές. Μια μόνο περίπτωση απείθειας έγινε γνωστή, του μητροπολίτη Κερκύρας Νεκταρίου (ο οποίος είχε υποδείξει στο ποίμνιον τη στρατηγική που αργότερα ακολούθησε το ιερατείο του ΚΚΕ: «βγάλτε άδεια για σωματική άσκηση και ελάτε να κοινωνήσετε»), ο οποίος οδηγήθηκε στη δικαιοσύνη αλλά αθωώθηκε. Εκτοτε, η Εκκλησία ουσιαστικά εξαιρούνταν από τα μέτρα.

Κάπως έτσι, ως εξαίρεση φτάσαμε στις πανηγυρικές τελετές του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη. Το κράτος παραιτήθηκε από τις τελετές της εθνικής εορτής, η Εκκλησία αντίθετα εόρτασε με μεγαλοπρέπεια. Οι σοβαρές αυτές συνέπειες είχαν επιπτώσεις.

Δεν ξέρω να προσεύχομαι για να ζητήσω από τον Θεό την αποθεραπεία του αρχιεπισκόπου. Εύχομαι να γίνει γρήγορα καλά. Αλλά περισσότερο εύχομαι, σε θέματα προάσπισης του γενικού συμφέροντος, οι κυβερνήσεις να είναι αυστηρές και δίκαιες με όλους – χωρίς να φοβούνται εκείνους που μπορούν να μεταφράσουν σε κοσμική απειλή την όποια εξουσία τους.