Θα ανοίξουν τα θέατρα;

ια κοινή αγωνία μοιράζονται οι άνθρωποι του θεάτρου όλους αυτούς τους μήνες: την αγωνία τους για δουλειά. Με το ερώτημα που αφορά το πότε και το πώς θα επανέλθουν στον φυσικό τους χώρο, που δεν είναι άλλος από τη σκηνή, ηθοποιοί, σκηνοθέτες και συντελεστές, μαζί με τους παραγωγούς, παρακολουθούν τις εξελίξεις αλλά κουράγιο δεν παίρνουν. Αν και το βιοποριστικό βρίσκεται στην κορυφή των προβλημάτων τους, εξίσου βασανιστικό είναι το γεγονός ότι εδώ και μήνες πολλοί εξ αυτών βρίσκονται μακριά από το αντικείμενο της δουλειάς τους. Η εμπειρία από την περασμένη άνοιξη, που ξεκίνησε η πανδημία και έκλεισαν τα θέατρα, δεν επιτρέπει ιδιαίτερη αισιοδοξία. Διότι το σύντομο άνοιγμα του φθινοπώρου ακολούθησε το ξαφνικό κλείσιμο και μαζί του το ευρύτερο lockdown.

Οι εν ενεργεία παραστάσεις απλώς κατέβασαν αυλαία εν ανομονή της «νέας» πρεμιέρας, ενώ όσοι ήταν σε πρόβες προσπαθούν να συνεχίσουν, για να είναι έτοιμοι όταν και εάν…

Μόνο που οι πρόβες στη φάση αυτή δεν είναι αυτονόητες, καθώς συχνά-πυκνά μέλη των θιάσων, και δικαιολογημένα,  επηρεασμένα είτε από τη γενική κατάσταση είτε από προσωπικό φόβο υγείας, προτιμούν να τις αποφύγουν. Και όπως είναι αυτονόητο, ουδείς μπορεί να υποχρεώσει κάποιον σε συμμετοχή παρά τη θέλησή του. Από την άλλη, δεν είναι για όλους εφικτή η χρήση μάσκας κατά τη διάρκεια των δοκιμών: Ανθρωποι με κάποιες ευαισθησίες στην υγεία τους ή λόγω ηλικίας δυσκολεύονται να κάνουν πρόβα φορώντας την. Οπότε, με τις πρόβες να διακόπτονται, η παράσταση παίρνει κι άλλη παράταση.

Η άποψη που φαίνεται να κυριαρχεί σε αυτή τη φάση της πανδημίας, όχι μόνο για τα θέατρα και τις λοιπές καλλιτεχνικές δραστηριότητες, αλλά γενικότερα, είναι τα διακεκομμένα lockdowns. Λίγο να ανοίγουν τα πράγματα, λίγο να ξανακλείνουν, μέχρι το πολυπόθητο εμβόλιο να γίνει πραγματικότητα, και μάλιστα σε εκτεταμένη κλίμακα.

Αν οι συνθήκες τους επόμενους μήνες κινηθούν σε αυτό το σκεπτικό, ο φετινός χειμώνας για τον θεατρικό κόσμο θα αποδειχθεί μοιραίος.

Δεν είναι τυχαίο ότι ουδείς μπορεί να προγραμματίσει την επόμενη μέρα, ακόμα και για τις κρατικές σκηνές ή τα φεστιβάλ που δυσκολεύονται να καταστρώσουν σχέδια για τους θερινούς μήνες. Η εμπειρία του περασμένου καλοκαιριού έχει πέσει βαριά στον χώρο.

ΑΝΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΑΚΥΡΩΣΕΙΣ. Οσο κι αν η τηλεόραση αποτέλεσε για πολλούς ηθοποιούς (και) σανίδα σωτηρίας, ή το ραδιοφωνικό θέατρο που επανέκαμψε θα αποδειχθεί μια χρήσιμη εναλλακτική, το θέατρο είναι εκεί και τους περιμένει. Ηδη παραστάσεις ακυρώθηκαν ή αναβλήθησαν για την τρέχουσα σεζόν και δεν είναι λίγοι εκείνοι που δίνουν ραντεβού τον Σεπτέμβριο (του 2021).

Εν τω μεταξύ τα προβλήματα συσσωρεύονται, πολλοί καλλιτέχνες βρίσκονται χωρίς κανένα εισόδημα, με τους συναδέλφους τους να τους στηρίζουν στα βασικά, και το μεροκάματo να μοιάζει άπιαστο όνειρο.

Πράγματι η συγκυρία ανέδειξε το μεγάλο πρόβλημα του ελληνικού θεάτρου και ίσως οι πρώτες κινήσεις για την εσωτερική οργάνωση του χώρου να δημιουργήσουν καλύτερες συνθήκες για το μέλλον. Μόνο που το παρόν παραμένει άλυτο και ασαφές.

Το επάγγελμα του ηθοποιού εμπεριέχεi έτσι κι αλλιώς αβεβαιότητα και αστάθεια – κι εκείνοι κι εμείς το γνωρίζαμε. Το «ψάχνω για δουλειά δύο ή και τρεις φορές τον χρόνο» ήταν, είναι, κοινό μυστικό. Μακάρι να επανέλθει σύντομα, γιατί αυτό θα σημαίνει πως και δουλειές υπάρχουν και παραγωγές γίνονται και παραστάσεις ανεβαίνουν.

Πορεία 20ετίας

Ούτε λύση ούτε αντικατάσταση: Οι επιλογές που παρέχει το θέατρο Πορεία στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα, λόγω πανδημίας και lockdown, το ελληνικό θέατρο, δεν έρχονται ως σωτήρες. Κάθε άλλο. Ερχονται ως πρόταση και παράδειγμα για τις εναλλακτικές με τις οποίες μπορεί να αντιμετωπιστεί η τρέχουσα κατάσταση που έχουν επιβάλει τα αυστηρά μέτρα. Αποτελούν πρόταση για να παραμείνει ζωντανή η τέχνη του θεάτρου, τόσο για τους ίδιους τους δημιουργούς της όσο και για το κοινό. Και παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί ένας ιδιωτικός οργανισμός να βάλει σε λειτουργία τα αντανακλαστικά του και να μη μείνει με σταυρωμένα τα χέρια να κλαίει τη μοίρα του.

Εκεί στην οδό Τρικόρφων, στο δρομάκι, κάθετα στην 3ης Σεπτεμβρίου, ο Δημήτρης Τάρλοου έχει κάνει τη δική του «επανάσταση». Κι αν είχε αλλιώς υπολογίσει και σχεδιάσει να εορτάσει τα 20χρονα του θεάτρου που ίδρυσε το 2000, άλλαξε – αναγκαστικά – πορεία για να μη μείνει ανενεργός.

Μαζί με τους συνεργάτες του, εδώ και δύο δεκαετίες, αργά αλλά σταθερά, βηματίζει προς το μέλλον. Κι αυτό είναι κάτι που όχι μόνον απέδωσε στις καλές εποχές, αλλά και τώρα, εν μέσω κορωνοϊού, καταφέρνει να καρποφορήσει.

Ενας καλά οργανωμένος ιδιωτικός φορέας, πιστός στις αρχές και τις πεποιθήσεις του για το θέατρο που επέλεξε να προσφέρει, που είναι σε θέση να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της νέας πραγματικότητας. Σαν τη μηχανή που αντέχει και τη λακκούβα και την ανηφόρα. Κι έτσι δεν την πιάνει κανείς στον ύπνο. Ηδη από την πρώτη καραντίνα το Πορεία κινήθηκε με γρήγορους ρυθμούς παραδίδοντας διαδικτυακά τις παραστάσεις στους θεατές του. Και τώρα, μπαίνει με φόρα στο live streaming, προτείνοντας μια «άμεση» επαφή με το φρέσκο υλικό που ήταν έτοιμο για πρεμιέρα. Την προσεχή Κυριακή η «Ευρυδίκη» (φωτογραφία) ξεκινά, ενώ ήδη έχουν δοθεί παραστάσεις του «This is not Romeo and Juliet».

Και κάτι ακόμα: Συνεργάζεται με θιάσους που έρχονται να παρουσιάσουν μέσω αυτής της πλατφόρμας ζωντανής αναμετάδοσης τις δικές τους δουλειές – κι ας μην αποτελούν δικές του παραγωγές, όπως είναι «Το θείο Τραγί» και ο «Αρίστος». Οσο για το αντίτιμο του live streaming εισιτηρίου έρχεται ως επακόλουθο ενός θεάτρου που σέβεται τον εαυτό του – γιατί μόνον έτσι θα το σεβαστεί και το κοινό. Ισως τελικά τα 20χρονα γενέθλια του Πορεία να γιορτασθούν καλύτερα, μια που θα είναι με περισσότερους φίλους…