«Στόχος πλέον {CR}η αυτονομία {CR}του Ναγκόρνο {CR}Καραμπάχ»

Η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού και το αυτόνομο στάτους του Ναγκόρνο Καραμπάχ (Αρτσάχ για τους Αρμενίους) αναμένεται να είναι ο μεγάλος στόχος της αρμενικής διπλωματίας το επόμενο διάστημα, μετά τη διακοπή των εχθροπραξιών που υπεγράφη στις 10 Οκτωβρίου από τις Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν και Ρωσία.

Η σύγκρουση θα συνεχιστεί σε διπλωματικό επίπεδο, λέει στα «ΝΕΑ» ο Ρούμπεν Μεχραμπιάν, ειδικός του Αρμενικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων και Ασφάλειας. Η συμφωνία της περασμένης Τρίτης χαρακτηρίστηκε από αναλυτές ως συνθηκολόγηση της Αρμενίας, καθώς οι όροι που υπέγραψε ο πρωθυπουργός της χώρας Νικόλ Πασινιάν είναι χειρότεροι από εκείνους που κατά καιρούς είχε αρνηθεί η Αρμενία στις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη μοίρα του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Η συμφωνία προβλέπει ότι το Αζερμπαϊτζάν παίρνει τον έλεγχο από τις περιφέρειες που είχε απολέσει με τη λήξη του πρώτου πολέμου στο Καραμπάχ – το 1994 – ενώ κρατάει και τα εδάφη που κατέλαβε σε αυτή τη σύγκρουση, μεταξύ των οποίων και την ιστορικής και στρατηγικής σημασίας πόλη Σούσα. Δημιουργείται διάδρομος που θα ενώνει το Ναγκόρνο Καραμπάχ με την Αρμενία, ενώ η Αρμενία υποχρεούται να παράσχει χερσαία πρόσβαση του Αζερμπαϊτζάν στην Αυτόνομη Δημοκρατία του Ναχιτσεβάν, μια περιοχή όπου διαμένουν Αζέροι και συνορεύει με την Αρμενία, την Τουρκία και το Ιράν. Οι «διάδρομοι» Αρμενία – Ναγκόρνο Καραμπάχ και Αζερμπαϊτζάν – Ναχιτσεβάν θα ελέγχονται από ειρηνευτικές δυνάμεις που ήδη έστειλε η Ρωσική Ομοσπονδία και θα παραμείνουν τουλάχιστον πέντε χρόνια. Στο έγγραφο δεν ρυθμίζεται το νομικό καθεστώς του Ναγκόρνο Καραμπάχ, το οποίο αναμένεται να γίνει αντικείμενο μελλοντικών διαπραγματεύσεων. Στις δηλώσεις του, ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ έκανε λόγο για συμμετοχή και της Τουρκίας στο ειρηνευτικό σώμα, κάτι που δεν προβλέπεται στη συμφωνία. Ωστόσο αυτό φαίνεται να αφορά μεμονωμένα άτομα που θα βρίσκονται στο κέντρο συντονισμού στο έδαφος του Αζερμπαϊτζάν και όχι στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Μετά τη γνωστοποίηση της συμφωνίας ξέσπασαν μαζικές ταραχές στην πρωτεύουσα της Αρμενίας Ερεβαν. «Επρόκειτο σε μεγάλο βαθμό για αυθόρμητη συναισθηματική αντίδραση του κόσμου, ενώ υπήρχαν και υποκινητές εκ μέρους του παλιού κλεπτοκρατικού καθεστώτος» υποστηρίζει ο Μεχραμπιάν στηρίζοντας την επίσημη γραμμή της κυβέρνησης. Αντίθετα, επικριτές του Πασινιάν υποστηρίζουν ότι ο πρόεδρος φέρει ευθύνη για τη λανθασμένη ενημέρωση που είχε η κοινή γνώμη για την πραγματική κατάσταση στο μέτωπο. Ο αναλυτής δίνει τη δική του εξήγηση: «Βρεθήκαμε μόνοι μας και επί 45 ημέρες αντέξαμε την επίθεση εκ μέρους του Αζερμπαϊτζάν, της Τουρκίας, των εισαγόμενων τζιχαντιστών, εξοπλισμένων με όπλα πέμπτης γενιάς» περιγράφει ο Μεχραμπιάν. «Δεν θα αφήσουμε την ήττα να μας παραλύσει. Εκτός από συναισθηματικό είμαστε και λογικό έθνος, που ξέρει να ξεχωρίζει το βασικό από το δευτερεύον» αναφέρει παραθέτοντας τα επιχειρήματά του σχετικά με τον απολογισμό του πολέμου. Επιγραμματικά:

n Οι δυτικές δυνάμεις (Γαλλία, ΗΠΑ) θα πιέσουν περισσότερο υπέρ της Αρμενίας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να αντισταθμίσουν την απραγία τους κατά τη διάρκεια του πολέμου.

n Ο πόλεμος δεν μεταφέρθηκε στα εδάφη της Αρμενίας.

n Δεν χάθηκε όλο το Ναγκόρνο Καραμπάχ παρά την τεράστια στρατιωτική πίεση.

n Η χρήση τρομοκρατών στον πόλεμο θα δυσχεράνει τη θέση Αζερμπαϊτζάν – Τουρκίας στις διαπραγματεύσεις.

Στο ερώτημα για το αν ο Ιλχάμ Αλίεφ υποκύψει στις εσωτερικές πιέσεις που θα απαιτούν να καταληφθεί όλο το έδαφος του Ναγκόρνο Καραμπάχ, ο Μεχραμπιάν εκτιμά ότι η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν δεν θα έχει τόσο μεγάλα περιθώρια ελιγμών, καθώς – μεταξύ άλλων -θα αντιμετωπίσει διάφορα εσωτερικά προβλήματα: «Οι γηγενείς λαοί του Αζερμπαϊτζάν θα ανησυχούν για τυχόν εκτουρκισμό τους. Ακόμα, δικές μας εκτιμήσεις μιλάνε για 10.000 νεκρούς από την πλευρά του Αζερμπαϊτζάν, αυτές είναι 10.000 κηδείες που θα γίνουν σε όλη τη χώρα. Ολοι αυτοί οι τζιχαντιστές από τη Συρία που ήρθαν στο Αζερμπαϊτζάν θα θελήσουν άραγε να φύγουν από εκεί; Και η Τουρκία θα θέλει να βγάλει από εκεί τους στρατιώτες τους; Και ποια θα είναι η γνώμη του ντόπιου πληθυσμού του Αζερμπαϊτζάν για όλα αυτά; Μην ξεχνάτε ότι το Αζερμπαϊτζάν έκανε τον πόλεμο έχοντας μπλοκάρει εντελώς τα κοινωνικά δίκτυα και τους messengers. Τώρα που θα ανοίξουν και θα αρχίσει η επικοινωνία του κόσμου, τι θα γίνει; Απλώς ερωτώ» διευκρινίζει.

Ολοκληρώνοντας τη συζήτησή μας ο Μεχραμπιάν ζητάει να αναφερθεί στο κείμενο ότι ο μόνος δυτικός αξιωματούχος που επισκέφθηκε την Αρμενία αυτό το δύσκολο για τη χώρα διάστημα ήταν ο Νίκος Δένδιας «και για αυτό τού είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων».