Οι αλγόριθμοι της πανδημίας

Ο αριθμός των κρουσμάτων, ο χρόνος που θα γεμίσουν οι ΜΕΘ και οι δεκάδες νεκροί που καταγράφονται καθημερινά αποτελούν μία δραματική εξέλιξη που εκπλήσσει οδυνηρά την κοινή γνώμη. Ομως, για τους κρατικούς λειτουργούς που ασχολούνται με την εξάπλωση της πανδημίας είναι μία σχεδόν… προβλέψιμη κατάσταση αφού τα δεδομένα αυτά ακολουθούν μαθηματικά μοντέλα και αριθμητικούς τύπους που επιβεβαιώνονται – δυστυχώς – τις περισσότερες φορές. Τουλάχιστον 30 κρατικοί λειτουργοί από τον ΕΟΔΥ, την Πολιτική Προστασία, το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και σύμβουλοι του Μεγάρου Μαξίμου σταθμίζουν τα στατιστικά δεδομένα της εξέλιξης της νόσου και έχουν μια σαφή εικόνα για ό,τι θα επακολουθήσει. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, εκτός του μηχανισμού πρόβλεψης ήταν η ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων στα τέλη Οκτωβρίου που εξέπληξε τους επιστήμονες.

Ανάμεσα στις ασφαλείς -τωρινές – εκτιμήσεις των «μαθηματικών» της πανδημίας είναι ότι θα υπάρξει για λίγα 24ωρα ακόμη σχετική ελέγξιμη αύξηση των κρουσμάτων κι ακολούθως θα παρουσιάσουν σημαντική πτώση, αφού συνυπολογίζεται και η προγενέστερη «καραντίνα» στη Θεσσαλονίκη. Αντίστοιχα, για το επόμενο δεκαήμερο έχει εκτιμηθεί ότι θα υπάρξει σημαντική αύξηση του αριθμού των νεκρών, σε μία αριθμητική αναγωγή και πρόβλεψη τρόμου που όλοι ελπίζουν οι μαθηματικοί τύποι να μην επαληθευθούν. Και αυτό γιατί έχει προβλεφθεί ότι τις επόμενες ημέρες θα αποβιώσουν από τον Covid-19 τουλάχιστον 300 άτομα, ενώ θα υπάρξει και νέος κύκλος θυμάτων της πανδημίας μέχρι τουλάχιστον στο τέλος Νοεμβρίου.

«Μοντέλα» εξέλιξης της νόσου. Τα βασικά «μοντέλα» για την εξέλιξη της νόσου – σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα της Ελλάδας και άλλων χωρών – βασίζονται στο ότι περίπου 10-15 ημέρες μετά την έξαρση των κρουσμάτων καταγράφεται σχεδόν αναλογική αύξηση των νεκρών με ποσοστό θνησιμότητας 1,5-2% επί του συνόλου των φορέων. Αυτή η διαφορά χρονικής φάσης οφείλεται στον χρόνο σταδιακής επιμόλυνσης από τους νέους των ατόμων ηλικίας 64 και άνω. Από τους νοσούντες αυτής της ηλικιακής   ομάδας το 11%-12% δυστυχώς θα χάσει τη ζωή του. Επιπλέον, συνυπολογίζεται ότι 10% των φορέων θα νοσηλευθεί. Στις ΜΕΘ ποσοστό περίπου 90% των ασθενών είναι διασωληνωμένοι και υπολογίζεται ότι σε ποσοστό 43-45% δυστυχώς θα καταλήξουν μετά από έναν μέσο όρο παραμονής 18 ημερών σε αυτές. Επίσης, υπολογίζεται ότι ένας σχεδόν ίδιος αριθμός ατόμων που χάνουν τη ζωή τους στις ΜΕΘ αποβιώνουν στα ίδια χρονικά διαστήματα και σε απλές κλινικές Covid. Βασικό ρόλο στις αναλύσεις των δεδομένων της πανδημίας και στον προσδιορισμό της μελλοντικής πορείας της νόσου έχουν ο αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής Δημήτρης Παρασκευής, η συνάδελφός του Βάνα Σύψα και οι συνεργάτες τους. Οπως ανέφερε μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Παρασκευής «οι σχετικές αναλύσεις μάς βοηθούν να εντοπίζουμε πολλές παραμέτρους της εξάπλωσης της πανδημίας καθώς και να προβλέψουμε τι θα συμβεί με μία σχετικά καλή αξιοπιστία. Ωστόσο, μερικές φορές δεν αρκούμαστε στα δεδομένα μίας – δύο ημερών αλλά πρέπει να συγκεντρώνουμε αριθμητικά στοιχεία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα προκειμένου να αντιληφθούμε την τάση που θα επικρατήσει. Με βάση την εικόνα μας περιμένουμε πράγματι μεγάλο αριθμό θανάτων με μείωση των νέων διαγνώσεων».

Στη μάχη των ιχνηλατήσεων. Ενας άλλος βασικός μηχανισμός εξέτασης – ανάλυσης δεδομένων, μέσω του συστήματος ιχνηλατήσεων, υπάρχει και στο υφυπουργείο Πολιτικής Προστασίας: Τέσσερα στελέχη του – με εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων αλλά και στη στατιστική ανάλυση δεδομένων – εξετάζουν 16 παραμέτρους στις χιλιάδες ηλεκτρονικές φόρμες που συγκεντρώνει μία ομάδα περίπου 140 «ιχνηλατών» του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, οι οποίοι επικοινωνούν με φορείς του ιού και τους ζητούν πληροφορίες για επαφές, κινήσεις κ.ο.κ. Από αυτές τις αναλύσεις δημιουργούνται (και με τη βοήθεια πλατφορμών από το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής) αναλυτικοί χάρτες κατανομής των κρουσμάτων, ειδικές κάρτες για κάθε δήμο, ενώ βγαίνουν και συμπεράσματα για τις επαφές και τους τρόπους μετάδοσης της νόσου. Από αυτές τις αναλύσεις, μάλιστα, προκύπτει, ότι το 30% των κρουσμάτων είναι ιδιωτικοί υπάλληλοι, 15% συνταξιούχοι και 14% φοιτητές. Ακόμη, τον Οκτώβριο είχε προσδιορισθεί ότι το 10% των νέων φορέων είχαν νοσήσει σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και το 8% σε χώρους εστίασης.

Τέλος, κύριο ρόλο στις σχετικές αναλύσεις είχε και ο Κίμων Δρακόπουλος, επίκουρος καθηγητής στην Επιστήμη των Δεδομένων στη Σχολή Marshall του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας και η ομάδα συνεργατών του που προχώρησε από τις αρχές του χρόνου στις σχετικές κατανομές – «χαρτογραφήσεις» της πανδημίας και προβλέψεις για την πορεία της. Εκτός των άλλων, όρισε επίσης τον τρόπο που θα πραγματοποιούνται στοχευμένα τεστ ή θα αντλούνται αξιοποιήσιμα στοιχεία για τη διασπορά του ιού, τις επιδημιολογικές εστίες κ.ά.