Οι μνήμες του Μπατακλάν και οι «λύκοι» στη Γαλλία

Εχουν περάσει ακριβώς πέντε χρόνια, και είναι Παρασκευή, όπως Παρασκευή ήταν και η 13η Νοεμβρίου του 2015, η ημέρα που έμελλε να βιώσει η Γαλλία τη φονικότερη τρομοκρατική επίθεση που έχει δεχθεί έπειτα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη δεύτερη φονικότερη επίθεση που έχει πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη μετά τις επιθέσεις με τους 191 νεκρούς στη Μαδρίτη, στις 11 Μαρτίου του 2004. Συνολικά 130 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στα πολλαπλά χτυπήματα μιας ομάδας εννέα τζιχαντιστών στο Παρίσι, στη διάρκεια τεσσάρων ωρών για πάντα χαραγμένων στη συλλογική μνήμη: οι έρευνες δείχνουν πως όταν οι Γάλλοι ερωτώνται ποιες επιθέσεις των τελευταίων 20 χρόνων τούς έχουν σημαδεύσει, η πλειονότητα κλίνει προς εκείνες της 13ης Νοεμβρίου του 2015, και δη προς την επίθεση στο Bataclan, που στοίχισε από μόνη της 90 ζωές. Η Γαλλία δεν θα μπορέσει ωστόσο σήμερα να αποτίσει τον φόρο τιμής που θα ήθελε στα θύματα: η πανδημία του κορωνοϊού επέβαλε σημαντική συρρίκνωση των προγραμματισμένων εκδηλώσεων. Στα ύψη παραμένει, αντιθέτως, η τρομοκρατική απειλή, με τη χώρα να έχει δεχθεί τρεις επιθέσεις στην επικράτειά της από τα τέλη Σεπτεμβρίου.

Τον προτελευταίο μήνα του 2015, η Γαλλία προσπαθούσε ακόμα να συνέλθει από τις επιθέσεις στο «Charlie Hebdo» και το εβραϊκό παντοπωλείο Hyper Cacher, μεταξύ 7-9 Ιανουαρίου, που είχαν στοιχίσει τη ζωή σε 17 ανθρώπους. Επρόκειτο όμως να βιώσει ένα χτύπημα ακόμα φονικότερο. Ξεκίνησε στις 21:20 το βράδυ, με τρεις επιθέσεις αυτοκτονίας κοντά στο Stade de France, ενώ εντός του εκτυλισσόταν ένας φιλικός αγώνας ποδοσφαίρου ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία, παρουσία του τότε προέδρου της Γαλλίας, Φρανσουά Ολάντ. Και ολοκληρώθηκε στη 0:58 της επομένης, με την εξουδετέρωση και των τελευταίων τζιχαντιστών που είχαν εισβάλει στο Bataclan στη διάρκεια μιας συναυλίας του συγκροτήματος Eagles of Death Metal, παίρνοντας ομήρους συνολικά 1.500 ανθρώπους, σκοτώνοντας και τραυματίζοντας δεκάδες. Στο μεταξύ, άλλοι τρεις τρομοκράτες είχαν γαζώσει με σφαίρες τις terrasses – τα εξωτερικά τραπεζάκια – του εστιατορίου Le Petit Cambodge, του μπιστρό Le Carillon, της μπρασερί Bonne Bière, του εστιατορίου Casa Nostra, του μπαρ La Belle Équipe, του μπιστρό Comptoir Voltaire, σπέρνοντας τον θάνατο στο 10ο και το 11ο διαμέρισμα του Παρισιού.

Η πρόσφατη επίθεση στη Βιέννη, στις 2 Νοεμβρίου, όταν ένας 20χρονος Αυστριακός με καταγωγή από τη Βόρεια Μακεδονία άνοιξε αδιακρίτως πυρ εναντίον θαμώνων καφέ και εστιατορίων σκοτώνοντας τέσσερις ανθρώπους, ξύπνησε σε πολλούς τις μνήμες εκείνου του Νοεμβρίου στο Παρίσι. Ηρθε επίσης να θυμίσει πως η απειλή είναι παρούσα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Γιατί στη Γαλλία, το επίπεδο του συναγερμού, που παρέμενε στο πορτοκαλί από το 2015, είχε ήδη ανεβεί στο κόκκινο: είχαν προηγηθεί, μέσα σε έναν μόλις μήνα, τρεις τζιχαντιστικές επιθέσεις, ο τραυματισμός με μπαλτά δύο ανυποψίαστων ανθρώπων έξω από τα παλιά γραφεία του «Charlie Hebdo», ο αποκεφαλισμός του 47χρονου καθηγητή Σαμουέλ Πατί και η δολοφονία τριών ανθρώπων μέσα στη βασιλική της Notre Dame στη Νίκαια.

Οι γελοιογραφίες του Μωάμεθ που αναδημοσίευσε στις αρχές Σεπτεμβρίου το «Charlie Hebdo», κατά την έναρξη της δίκης για τις επιθέσεις του Ιανουαρίου του 2015 στο Παρίσι, η υπόσχεση του Εμανουέλ Μακρόν να μην απαρνηθεί η Γαλλία τις καρικατούρες, η βούλησή του να καταπολεμήσει τον «ισλαμικό αυτονομισμό», η χειραγώγηση των δηλώσεων και των ενεργειών του από ακραίες φωνές τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας, προεξάρχοντος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όλα αυτά διατηρούν την ένταση, και τον κίνδυνο, ψηλά. Αντίθετα βέβαια με ό,τι συνέβη το 2015, η απειλή για τη Γαλλία θεωρείται σήμερα πρωτίστως ενδογενής, προερχόμενη από μοναχικούς λύκους, εμπνεόμενους από την ισλαμιστική προπαγάνδα. Παρ’ όλ’ αυτά, 100-200 γάλλοι τζιχαντιστές παραμένουν στην συρο-ιρακινή ζώνη, εφοδιασμένοι με όπλα, χρήματα και επαρκείς πόρους. Και κάπου 150 κρατούμενοι για τρομοκρατική δραστηριότητα αναμένεται να αποφυλακιστούν στη Γαλλία μέσα στην επόμενη διετία.

Η πανδημία ίσως «χτυπήσει» και τη δίκη
Για τις αρχές του 2021 έχει κανονικά προγραμματιστεί από τις γαλλικές αρχές η δίκη περίπου 20 ατόμων για τις επιθέσεις της 13ης Νοεμβρίου του 2015, ανάμεσά τους ο Σαλάχ Αμπντεσλάμ, ο μοναδικός επιζών από την ομάδα των τζιχαντιστών στο Παρίσι, που κατάφερε να διαφύγει και συνελήφθη στις Βρυξέλλες στις 18 Μαρτίου του 2016 (θεωρείται πως εμπλέκεται και στην προετοιμασία των επιθέσεων με τους 32 νεκρούς που πραγματοποιήθηκαν τέσσερις ημέρες αργότερα στο αεροδρόμιο και το μετρό της βελγικής πρωτεύουσας) και ο Μοαμέτ Αμπρινί, ο επονομαζόμενος και «άνδρας με το καπέλο», που συμμετείχε στον σχεδιασμό των επιθέσεων στο Παρίσι και τοποθέτησε μία από τις βόμβες στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών. Η πανδημία, ωστόσο, και οι επιμελητειακές δυσκολίες, δεν αποκλείεται να αναβάλουν την έναρξη της δίκης. Στο μεταξύ, η γαλλική πολιτεία θα τιμήσει σήμερα τα θύματα της 13ης Νοεμβρίου του 2015 σε κλειστό κύκλο, με καταθέσεις στεφάνων στους τόπους των επιθέσεων. Μαζί με τα πολλά επετειακά ντοκιμαντέρ που προβάλλονται, τα ακόμα περισσότερα βιβλία που κυκλοφορούν, και τις τιμητικές συναυλίες που θα μεταδοθούν διαδικτυακά, η Ορχήστρα Δωματίου του Παρισιού θα ερμηνεύσει – μέσω Ιντερνετ πάντα – ένα πρωτότυπο έργο, με τίτλο «Κάνει Νοέμβριο στην ψυχή μου», του γαλλολιβανέζου συνθέτη και ποιητή Μπεσαρά Ελ-Κουρί: ήταν επιθυμία των γονιών ενός από τα θύματα του Bataclan.