«Μας μένουν οι λέξεις»

Είναι ο Πιερ, που χτυπήθηκε στο Bataclan από μια σφαίρα Καλάσνικοφ, κι έμεινε παράλυτος από τη μέση και κάτω στα 25 του χρόνια, και είδε τον εαυτό του να πεθαίνει, αλλά αποφάσισε να συνεχίσει να ζει στο 100%: μέχρι και τον γύρο του κόσμου ξεκίνησε με το αναπηρικό καροτσάκι του, και τη σύντροφό του, για να αποδείξει στον εαυτό του πως όλα είναι δυνατά. Είναι και η Φανί, που πέρασε ώρες κρυμμένη μέσα στις τουαλέτες του Bataclan, και δεν τραυματίστηκε σωματικά, αλλά έχασε για κάποιο διάστημα κάθε διάθεση για ζωή: την ξαναβρήκε σιγά σιγά, χάρη στις συνεδρίες θεραπευτικής υποβρύχιας κατάδυσης και στις παραστάσεις που δίνει ως κλόουν – είναι ηθοποιός – σε νοσοκομεία, και στο θεατρικό έργο που έγραψε με θέμα τις επιθέσεις, ώστε να «μετασχηματίσω αυτή τη σκατένια πραγματικότητα σε κάτι όμορφο».

Είναι ο Γαλλοχιλιανός Νταβίντ Φριτς Γκέπινγκερ, που πέρασε εκείνο το βράδυ δυόμισι ώρες στο έλεος των τρομοκρατών, και έκανε τατουάζ στο μπράτσο του την ημερομηνία της επίθεσης για να νιώσει και σωματικά τον πόνο, αλλά είναι 28 χρόνων, και είναι ακόμα εδώ, βλέπει ακόμα τους γονείς του, βλέπει ακόμα τους φίλους του, και για το βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε επέλεξε τον τίτλο ενός τραγουδιού των Indochine, «Un jour dans notre vie», γιατί «η 13η Νοεμβρίου του 2015 δεν είναι, τελικά, παρά “μια μέρα από τη ζωή μας”, μια μόνο μέρα που παραμόρφωσε την ύπαρξη ενός προσώπου, μιας οικογένειας, μιας παρέας φίλων, μιας πόλης, μιας χώρας». Είναι και ο Ζορζ Σαλίν, που έχασε εκείνη την ημέρα στο Bataclan τη βενιαμίν της οικογένειάς του, τη Λολά, αλλά έμαθε να αντλεί ξανά χαρά από την τετράχρονη πια εγγόνα του και δεν κλαίει πλέον με λυγμούς σε κάθε επίθεση, αν και κάποιες τον συγκλονίζουν ιδιαίτερα, να, ο πρόσφατος αποκεφαλισμός του Σαμουέλ Πατί. Ακούραστος υποστηρικτής του διαλόγου, ο 63χρονος κυκλοφόρησε φέτος ένα βιβλίο με τίτλο «Μας μένουν οι λέξεις», ένα δοκίμιο που γεννήθηκε μέσα από τις συζητήσεις του με έναν άλλο πατέρα που έχασε το παιδί του εκείνη την ημέρα, τον Αζεντίν Αμιμούρ, πατέρα του Σαμί, ενός από τους τρομοκράτες που χτύπησαν το Bataclan. Ηταν ο Αμιμούρ εκείνος που τον αναζήτησε, ένας μουσουλμάνος μετριοπαθής, και εντούτοις πατέρας ενός τζιχαντιστή, καθώς πάλευε να καταλάβει, «μια εξαιρετική ευκαιρία», για τον Σαλίν, «να δείξουμε πως μπορούσαμε να μιλήσουμε, πως μπορούμε να ρίξουμε τα τείχη της καχυποψίας, της έλλειψης κατανόησης, και καμιά φορά του μίσους, που χωρίζουν τη χώρα μας».

Είναι ο Ντανιέλ Πσενί, τότε δημοσιογράφος της «Monde», που είδε εκείνο το βράδυ τον πόλεμο να έρχεται κάτω από το σπίτι του και έγινε μέσα σε λίγες ώρες αυτόπτης μάρτυρας, διασώστης, θύμα και επιζήσας. Τα παράθυρα του σπιτιού του δίνουν σε ένα πέρασμα, πίσω από το Bataclan, με άπλετη θέα στις εξόδους κινδύνου, δικά του είναι πολλά από τα πλάνα που έκαναν τον γύρο του κόσμου, δεν μπορούσε όμως και να μην κατεβεί ώστε να βοηθήσει τους τραυματίες, για να δεχθεί τελικά και ο ίδιος μια σφαίρα στο μπράτσο. Στο ξεκίνημα του νέου ντοκιμαντέρ του Μουσταφά Κεσούς, στο οποίο πρωταγωνιστεί, μιλάει για ένα ταξίδι του στην Ιερουσαλήμ: «Μπροστά στο Τείχος των Δακρύων, ακολούθησα την παράδοση. Προβοκατόρικα, όμως, έγραψα τον αριθμό του τηλεφώνου μου. Αν υπάρχει Θεός, θα με πάρει…». Στο τέλος του ντοκιμαντέρ, εμφανίζεται να λέει πως «εκείνο το βράδυ, ίσως να με σκέφτηκε. Μου αρέσει να πιστεύω πως εκείνη την 13η Νοέμβρη, στις 22:01, όταν με άγγιξε ο θάνατος, επιτέλους μου απάντησε».

Είναι και ο Κριστόφ Νοντέν, ένας καθηγητής Ιστορίας – Γεωγραφίας, σαν τον Σαμουέλ Πατί, που επέζησε της επίθεσης στο Bataclan και παραμένει συνδρομητής στο «Charlie Hebdo», και εννοεί να μη λογοκρίνεται, όπως και εκείνος, και χρησιμοποιεί τακτικά καρικατούρες στη διάρκεια των μαθημάτων γύρω από την ελευθερία της έκφρασης, εικόνες του προφήτη Μωάμεθ, όπως και εκείνος, «αλλά και του Πάπα, πολιτικών, των αρχών του 20ού αιώνα κατά της Καθολικής Εκκλησίας», γιατί θέλει να δείξει πως «δεν βάζουμε στο στόχαστρο μόνο τους μουσουλμάνους», όπως και εκείνος. Επειτα από κάθε επίθεση, τον καταλαμβάνει οργή, γιατί «έχουμε από τη μία πλευρά, τους ισλαμόφοβους που θα ήθελαν να εκμεταλλευτούν την τζιχαντιστική πραγματικότητα ώστε να επιβάλουν μια Γαλλία κόντρα στις αρχές της και από την άλλη, εκείνους που αρνούνται ή υποτιμούν τον ισλαμισμό από φόβο μήπως στιγματίσουν τους μουσουλμάνους», γιατί η έλλειψη θάρρους μέρους της πολιτικής του οικογένειας, της Αριστεράς, «άλειψε ψωμί στο βούτυρο της Αριστεράς». Μόλις κυκλοφόρησε και αυτός ένα νέο βιβλίο, το «Ημερολόγιο ενός επιζήσαντος του Bataclan». Περίμενε πολλά από τις τελετές μνήμης που είχαν αρχικά προγραμματιστεί για σήμερα: έπειτα από πέντε χρόνια, έπεφτε πάλι Παρασκευή και 13, σημαδιακό στο μυαλό του, ώρα για μια νέα αρχή. Θα πρέπει να την κάνει χωρίς αυτές, ένας ανάμεσα στους τόσους που παραμορφώθηκαν, που σημαδεύτηκαν εκείνη τη μέρα, μαζί με ολόκληρη τη χώρα, ολόκληρη την Ευρώπη, όλους μας.