Ο ενισχυμένος ρόλος της Μόσχας

Οι δραματικές εξελίξεις στην Αρμενία φαίνεται να επιβεβαιώνουν για άλλη μία φορά τη γνωστή φράση του Φόκνερ πως «το παρελθόν δεν είναι νεκρό, στην πραγματικότητα δεν είναι καν παρελθόν». Ενα στοιχειωμένο παρελθόν επέστρεψε με τον πιο δραματικό τρόπο μετά και τη συμφωνία που υπεγράφη για τον τερματισμό της ένοπλης σύγκρουσης στο Ναγκόρνο Καραμπάχ που από πολλούς εκλαμβάνεται ως «ήττα», «συνθηκολόγηση» και «παράδοση». Οργισμένοι πολίτες εισέβαλαν στο κοινοβούλιο στο Γερεβάν, ζητώντας μάλιστα την παραίτηση του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν.

Πολλοί έδειξαν να εκπλήσσονται ή και να απογοητεύονται από τη στάση της Ρωσίας. Αφήνοντας όμως στην άκρη τους συναισθηματισμούς, η στάση της Ρωσίας δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Η Ρωσία πρωτίστως επιθυμεί τη διατήρηση της δικής της επιρροής στην περιοχή, κάτι που φαίνεται να πετυχαίνει, επανέρχεται στο προσκήνιο ως ρυθμιστής και εγγυητής της νέας συμφωνίας, με τις ρωσικές ειρηνευτικές δυνάμεις να αναπτύσσονται ήδη στην περιοχή, ενώ κατάφερε να αποτρέψει μια ολοκληρωτική ήττα στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Μια έκβαση διόλου απίθανη μετά την κατάληψη της πόλης Σούσα από τις δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν. Σχεδόν 2.000 ρώσοι στρατιωτικοί θα αναπτυχθούν στην περιοχή ως επιτηρητές της ειρήνης, κάτι που η Ρωσία επιθυμούσε ήδη από το 1994. Η Μόσχα διευκρίνισε πως δεν θα αναπτυχθούν τουρκικά στρατεύματα στην περιοχή, χωρίς ωστόσο να διαψεύδει τις αναφορές περί εκπροσώπησης της Τουρκίας από στρατιωτικούς στην έδρα της ειρηνευτικής δύναμης. Η Ρωσία θεωρεί ότι η παρουσία της στην περιοχή εγγυάται ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν θα επιχειρήσει εκ νέου να καταλάβει ολόκληρη την επικράτεια του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Την ίδια στιγμή το Κρεμλίνο διατηρεί τις καλές σχέσεις με το Μπακού, κάτι που επιθυμούσε εξαρχής, κι αυτό γιατί, όπως σημειώνει ο Alexander Baunov σε ανάλυσή του για το Ινστιτούτο Carnegie της Μόσχας, «η Ρωσία μπορεί να είχε λόγους να βοηθήσει την Αρμενία, αλλά δεν είχε κανένα λόγο να τιμωρήσει το Αζερμπαϊτζάν».

Η Αρμενία μπορεί να είναι σύμμαχος της Ρωσίας, αλλά το Αζερμπαϊτζάν δεν είναι εχθρός της. Οσο για την Τουρκία, παρά τις εντάσεις και τις κατά περιόδους συγκρούσεις, η συνεργασία της με τη Ρωσία διευκολύνει την παραμονή της τελευταίας στη Συρία και στη Λιβύη δίχως τον κίνδυνο να υποστεί μεγάλες απώλειες. Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι βοηθά στη δημιουργία μιας κατάστασης στην οποία οι περιφερειακές συγκρούσεις δύναται να επιλυθούν χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ.

Τόσο η Τουρκία όσο και η Ρωσία επιθυμούν να ελαχιστοποιήσουν τη δυνατότητα παρέμβασης των δυτικών δυνάμεων, φιλοδοξώντας να ενισχύσουν τον ηγετικό τους ρόλο σε έναν πολυπολικό κόσμο.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η Μόσχα δεν ενθουσιάστηκε ποτέ με τον νυν πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, έναν πρώην αντιπολιτευόμενο δημοσιογράφο, σχεδόν χωρίς κομματική οργάνωση, ο οποίος κατάφερε να ανατρέψει τον πρώην πρωθυπουργό Σερζ Σαρκισιάν, κι αυτό παρά το γεγονός ότι στις διαδηλώσεις πριν από δύο χρόνια δεν είδαμε σημαίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ενώ ούτε ο ίδιος αμφισβήτησε επί της ουσίας την περιφερειακή κυριαρχία της Ρωσίας.

Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις στον Νότιο Καύκασο ενισχύουν τον ρόλο της Ρωσίας, η οποία ωστόσο φαίνεται να αναγνωρίζει τον ενισχυμένο ρόλο και άλλων περιφερειακών δυνάμεων στην περιοχή του Καυκάσου, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η Τουρκία.

Η Βασιλική Σουλαδάκη είναι διεθνολόγος