Πώς ο Κιούμπρικ έχασε τον «Δρα Ζιβάγκο»

Θεωρείται μια από τις πιο εμβληματικές βρετανικές ταινίες όλων των εποχών, έστω και αν με τα χρόνια έχει «ρυτιδιάσει», ίσως και κάπως ξεπεραστεί. Ο «Δρ Ζιβάγκο», η κινηματογραφική μεταφορά του «αντισοβιετικού», όπως χαρακτηρίστηκε στην εποχή του, μυθιστορήματος του Μπόρις Πάστερνακ που εκδόθηκε το 1955 και στο οποίο ο ρώσος συγγραφέας «όφειλε» το βραβείο Νομπέλ που απέσπασε το 1958.

Η ταινία γυρίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1960 από τον κορυφαίο βρετανό δημιουργό Ντέιβιντ Λιν, ο οποίος είχε ήδη δάφνες για ταινίες όπως «Η γέφυρα του ποταμού Κβάι» και «Ο Λόρενς της Αραβίας», και παρέμεινε ως το τέλος της ζωής του μια από τα μεγάλες στιγμές της ούτως ή άλλως τεράστιας καριέρας του.

Για φανταστείτε όμως πόσο διαφορετικό θα ήταν το αποτέλεσμα αν η ίδια ταινία είχε βρεθεί στα χέρια του εξίσου σπουδαίου σκηνοθέτη Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Προσφάτως έγινε γνωστή στη Μεγάλη Βρετανία η προσπάθεια του Αμερικανού Κιούμπρικ να αποκτήσει τα δικαιώματα του μυθιστορήματος και να γυρίσει εκείνος την ταινία με πρωταγωνιστή τον συμπατριώτη του Κερκ Ντάγκλας, ο οποίος ήθελε διακαώς να υποδυθεί τον Ζιβάγκο – ρόλος που εν τέλει δόθηκε στον Ομάρ Σαρίφ.

Η αποκάλυψη που δημοσιεύθηκε στον «Guardian» έγινε από τον ιστορικό Τζέιμς Φένγουικ, ο οποίος μάλιστα αναφέρεται σε αλληλογραφία που προέκυψε ανάμεσα στον Κιούμπρικ και στον Πάστερνακ όταν ο πρώτος το 1957 προσπάθησε επί ματαίω να πείσει τον συγγραφέα να του παραχωρήσει τα δικαιώματα. Ο Ντάγκλας μάλιστα ήλπιζε τα γυρίσματα να πραγματοποιηθούν στη Σοβιετική Ενωση, κάτι σχεδόν απίθανο, αφού η ίδια η πατρίδα του Πάστερνακ είχε απαγορέψει την εκεί κυκλοφορία του βιβλίου.

ΧΡΥΣΟ ΝΤΟΥΕΤΟ. Κιούμπρικ και Ντάγκλας ήταν ένα χρυσό ντουέτο. Μαζί γύρισαν τα αριστουργήματα «Σταυροί στο μέτωπο» (1957) και «Σπάρτακος» (1960), έστω και αν  η δεύτερη ήταν ο λόγος για τον οποίο ο Κιούμπρικ εγκατέλειψε για πάντα τις ΗΠΑ για να εγκατασταθεί στην Αγγλία, όπου έκτισε τον μύθο του απόλυτου περφεξιονιστή τον οποίο όλος ο κόσμος του κινηματογράφου γνωρίζει και σέβεται.

Η επιτυχία των «Σταυρών στο μέτωπο» ήταν η βασική γέφυρα επικοινωνίας του Κιούμπρικ και του παραγωγού του Τζέιμς Μπ. Χάρις με τη νεοϋορκέζικη δικηγορική φίρμα που εκπροσωπούσε τον ιταλικό εκδοτικό οίκο Φελτρινέλι που εξέδωσε τον «Δρα Ζιβάγκο» έχοντάς το αποκτήσει λαθραία. Ωστόσο οι διαπραγματεύσεις δεν απέφεραν καρπούς.

Ολη αυτή η άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία θα περιλαμβάνεται σε δύο βιβλία σχετικά με τον Κιούμπρικ που έγραψε ο Φένγουικ και που πρόκειται να κυκλοφορήσουν στο μέλλον: «Stanley Kubrick Produces» και «Shadow Cinema: The Historical and Production Contexts of Unmade Films».